Балалар қорқынышын жеңуге арналған психологиялық семинар

*Ата-аналарға арналған семинар -тренинг тақырыбы:

«Бала бойындағы қорқынышты жеңуге көмектесу жолдары»

Күні: 26.04.2018 жыл

Қатысушылар: бастауыш сыныпта оқитын оқушылардың ата-аналары.

Мақсаты:Бала бойындағы қорқынышты жеңе білуге

Қатысушылар саны: 12 ата-ана

Жүргізуші: педагог-психолог Карсыбекова Жадыра Ермековна

Жоспары:

Сәлемдесу «Балалық шақтағы есімім».

Топқа бөлу «Гүлшоқтарындағы тәттілер»

Постер дайындау. Сұрақтар: 1-топ . Қорқыныш дегеніміз не? Баланың бойында қорқыныштың қандай түрлері бар? 2-топ. Бала бойындағы қорқынышты жеңуге қалай көмектесесіз?

Шағын лекция «Қорқыныш дегеніміз не?»

«Қорқыныштың суретін сал» әдістемесі

Ата-аналарға арналған кеңестер.

Мастер класс: Балама ойыншық.

Сергіту сәті : «Қызықты колейдаскоп»

Артерапия

Балаларының жылы лебіздері

Балаларымен вальс билеу

Рефлексия

Ата-аналарға сұрақ: Баланың бойындағы қорқыныш сезімін қалай түсінесіз? Бұл шынымен алаңдатқызатын нәрсе ме, жоқ әншейін баланың еркелігі ме әлде үлкендердің көңілін өзіне аударғысы келген «айла-тәсіл ме?»осының жауабын тауып көрейікші.Осы арқылы баланың бойындағы қорқыныштың себебін анықтап одан арылуға көмек бере аламыз.

Қорқыныш – өзін-өзі сақтау инстинктіне негізделген, жүйке жүйесінің белгілі бір физиологиялық өзгерістерімен жүретін, қатерлі жағдайда туындайтын эмоция.Бала қорқынышының жасына қарай ерекшеліктері болады.

1 жасқа дейінгі сәбилер кенеттен болған қатты дыбыстардан қорқады.

7-8 айлық жаста танымайтын ересек адамдардан қорқу пайда болады.

Екі жастағылар, әдетте медецина қызметкерлерінен қорқады, бұл укол салғанда ауыртуынан қорқуға байланысты.

3-4-5 жастағы балаларға қараңғылық және жабық кеңістікті орындар қорқыныш тудырады. Жалғыздық қорқынышы, яғни ешкімнің елемеуі , қараңғылық қорқынышы тыныш, тұйық ортадан қорқуы , қиял-ғажайып кейіпкерлерінен қорқуы т.б.дәрігерден қорқуы .

Бала 1-ші сыныпқа барғанда, бұндай сезімдер үрей тудырмайды. Сезімге берілгіш балаларда ондай сезім сақталып қалады.6 жастан- 10 жасқа дейін: оқу процесіндегі қорқыныштар, белгілі бір жағдайға байланысты қорқыныштар, мысалы: өрт, тереңдік, апаттар, т.б. ата-аналарының ұрысуынан, ұруынан қорқу , жануарлардан қорқуы, қорқынышты түстерден, ата-анасынан айырылу қорқынышы, кешігіп қалу қорқынышы, өлім қорқынышы ,ауруға шалдығып қалу қорқынышы, шайтандардан.

Қорқыныштың шығуы көптеген себептерге байланысты екен.Зертеулерге сүйенсек, қыз балаға қарағанда ұлдарда қорқыныш аз болады екен.

Толық емес отбасы. /оның ішінде ажырасу/ Әкесіз не шешесіз отбасында өскен ер балалардың қорқыныш сезімі отбасы мүшелері толық отбасында өскен балалармен салыстырғанда, қорқыныш сезімі басымырақ болады. Ал қыз балаларда керісінше егерде ата-анасы ажырасып, қыз бала анасымен қалғандықтан, анасы мен қызының жынысы бір болғандықтан , тығыз қарым-қатынас орнатады. Ондай қыз балалардың өзіне деген сенімділігі жоғары, кез келген ортада өзін еркін ұстайды.

2. Ата-ананың арасындағы кикілжің: ұрсысу, төбелесу, балағат сөздер айту балаға қатты әсерін тигізеді. Себебі бұндайда бала өзінің дәрменсіздігін сезінеді. (Әкесі мен анасына ықпал ете алмайды, араласа алмайды).

3. Ананың шектен шыққан қамқорлық көрсетуі: Мысалы Асанды анасы 35 жасында дүниеге әкелді. Бұл арманына ол 10 жыл дегенде зорға жетті. Әрине, анасы баласының денсаулығына қатты алаңдайды. Ойнап жүріп кішкентай жарақат алса, дәрігерді қайта-қайта шақыртады. Баласының өзінін қалай сезінетінін қайта-қайта сұрай береді. Асан есейген сайын қорқа айналадағылардан қорқа бастайды. Ол достарымен ойнап жүруден бас тартады(Олар мені кенеттен ұрып, соқса ше?), дәрі ішуден қорқады, түнде далаға шығудан қорқады, «түнде анамды біреу алып кетпесе екен?» деп шошынып оянуы мүмкін ( себебі анасы әрқашан баланың қасында). Бұл қорқыныш сезімдерінің басты себебі «балама тек жақсылық тілеймін» деген ананың қамқорлығы. Бірақ осылай екен деп, шектен тыс суық болмау керек. «Жегенің желкеңнен шықсың», «қақалып қал», «осы сені иттер неге талап қоймаған?» деген сөздерді балаға мүлдем айтуға болмайды. Бала өзіне қарап айтылған сөздерді тікелей қабылдайды. Сіздің айтқан жаман сөздеріңізден кейін «Анам мені жақсы көрмейді» деген түсінік қалыптасады. Жылы лебіздерімізді оқтай жаудырту әрбір ата-ананың міндеті деп ойлаймын.

«Мүсін»Нұсқау: Ақ парақтан балаңыздың мүсінін қырқып жасай отырып, балаңызды қалай еркелететініңізді еске түсіріңіз. Сол сөздерді айта отырып, мүсінді жасаңыз.— Енді балаңызға ренжіген кезде айтатын сөздерді еске түсіріңіз. Сол сөздерді айта отырып мүсініңіздің бір мүшесін жыртыңыз. Жырталасыз ба?Қорытынды: Балаңызға айтылған әр реніш сөздеріңіз балаңыздың бір мүшесін жұлып алғанмен тең. Егер балаңызға шектен тыс көп ұрсып, ауыр сөз айтсаңыз балаңыз өзіне сенімсіз, жалтақ, қорқақ болады.

4. Түндегі қорқыныш түстер: Балалардың көбі қорқынышты түстен шошып оянады. Себебі: Қорқынышты кинолардағы кейіпкерлер, қорқынышты әңгімелер айту достарының арасында т.б. бірнеше себептер болуы мүмкін. Оянған сәтте балалар көргенін өңі мен түсін ажырата алмай , бұлыңғыр күйде, түсі әлі де жалғасып жатқандай болады. Келесі күні бала қорқынышты түсін баяндап шығуын сұрайсыз және сол түсті көңілді аяқтап шығуына жағдай жасауыңыз керек.

5. Балаларының қорқынышы мен үрейіне «баланың өзінің ойлап тапқаны»деп қарамау және оған оншалықты терең мән бермеуге болмайды. .Мысалы,қараңғы бөлмеден қорықса: «қане,ұйықта!көзіңді жұм ,сені ешкім жеп қоймайды!»дейді әкесі жарықты сөндіріп жатып.Бала бұдан соң қорыққаны сейілмек түгелі одан сайын үдей түседі.Бұл баланың бойында ұзаққа созылса ұйқысы бұзылып,созылмалы жүйке дертіне жалғасу мүмкін.

«Қорқыныштың суретін сал» әдістемесі қолдану. Суретті жақсы салатынын айтып мақтап қойыңыз.Егер мұндай тақырыпта сурет салудан бас тартса,балада қорқыныш жоқ дегенді білдірмейді.Бұл бойындағы үрейін мойындағысы келмейтіндігі. Салған жағдайда ойлағандай тым қорқынышты сурет салмауы мүмкін,ол иттің,не құбыжықтың суретін шамалап көрсете алады. Сосын балаға «бұл қорқынышты емес,қорықпа»деп түсіндіріңіз. Мұнан соң баланың қорқынышы лезде жойылып кетеді деп ойлап қалмаңыз,бетпе-бет оны сөзге тартыңыз. Ішіндегі қорқынышын сыртқа шығарып айтқан соң,сөйлей…