Балалардың мектепке дейінгі ұйымға бейімделуі туралы баяндама

КМҚК Қарағанды жоғары гуманитарлық колледжі

РЕФЕРАТ

Тақырыбы: Ерте жастағы балаларды психологиялық-педагогикалық сүйемелдеу

Орындаған: Саят Н.

Қабылдаған: Орынбасарова Ж.

Тобы: МД-19-11

Қарағанды 2021

Жоспар:

Кіріспе

1.Ерте жастағы балаларды психологиялық-педагогикалық сүйемелдеу үшін қолданылатын бағдарлама жүйесі

2.Ерте жастағы балалардың психологиялық-педагогикалық және әлеуметтік дамуының мәселелерін кешенді түрде қолдау

Қорытынды

Қолданылған әдебиеттер

Кіріспе

Қазіргі күрделі әлеуметтік даму жағдайында, құндылықтар мен әлеуметтік нормалардың өзгере бастаған заманында, отбасында берілетін тәрбиенің ықпалы азайған заманда балаларды психологиялық-педагогикалық тұрғыда қолдаудың маңызы өсетіні белгілі. Педагог пен баланың қарым-қатынасындағы ұстанымдар мен парадигмалар да өзгереді: «оқушы мен оқытушы» орнына, «адам мен адам» парадигмасы қалыптаса бастады. Педагогика мен психологияда «өмірлік қиын жағдайда жүрген балалар», элеуметтік аз қорғалған және жағдайы төмен отбасылардан шыққан, ата-аналарының қамқорлығынан айрылған, мүгедектігі бар және дамуында бұзылыстары бар, оқыс жағдайларға тап болған, зорлық-зомбылық көрген балалар деген сияқты терминдер мен түсініктер жиі қолданыла бастады. Сондай,ақ «қолдау», «қорғау», «инклюзив», «ерекше балалар» терминдерді қолданысқа енді. Олай болса, бүгінгі тақырыбымызға тоқталамыз: Ерте жастағы балаларды психологиялық-педагогикалық сүйемелдеу.

Ерекше білім беруге қажеттілігі бар балалар - бұл әрбір жас кезеңіне тән өзіндік морфологиялық, физиологиялық және психологиялық ерекшеліктері бар, үнемі өсу және даму үстіндегі организмдегі әрбір бала, өз өмірінің әртүрлі кезеңдерінде, әлеуметтік жағдайына дақарамастан, өзінің де қалауынсыз түрліше қиын жағдайларға тап болып әртүрлі деңгейдегі көмекке, қолдау мен қорғауға мұқтаж болуынан туындаған әлеуметтік топ. (И.Г.Кузина, Н.Б. Крылова, М.Р. Битянова).

Балаларды психологиялық-педагогикалық қолдау бұл - баламен кеңесе отырып оның жеке қызығушылықтарын анықтау, оның белгілі бір мақсаттарға деген ұмтылыстары мен мүмкіндіктеріне қолдау көрсету, оның адами қасиеттері мен құндылықтарын сақтай отырып дамуына, оқыту нәтижелеріне өзбетінше қол жеткізуіне, өзін-өзі тәрбиелеуіне, көпшілікпен араласуына, өмір сүру салтын қалыптастыруға кедергі келтіретін қиындықтарды жеңуіне көмектесу болып табылады.

Психологиялық-педагогикалық қолдаудың маңызы-мамандардың біртұтас, жүйелі ұйымдасқан қызметін білдіретін білім беру-тәрбие процесінде балаға көмектің (немесе қолдаудың) ерекше түрі ретінде қарастырылады. Оның барысында баланың мүмкіндіктері мен қажеттіліктеріне сәйкес табысты оқыту мен дамуы үшін әлеуметтік-психологиялық және педагогикалық шарттар жасалады. Психологиялық-педагогикалық қолдаудың нысаны (обьектісі) ретінде білім беру (оқу-тәрбиелік) үдерісі қарастырылады.

1.Ерте жастағы балаларды психологиялық-педагогикалық сүйемелдеу үшін қолданылатын бағдарлама жүйесі

Бұл бағдарламаны құрастыру үшін Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңы, Қазақстан Республикасында білім беруді және ғылымды дамытудың 2020-2025 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы, Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың мемлекеттік жалпыға міндетті стандарты (бұдан әрі-Стандарт) негіз болып табылады. Мектепке дейінгі ұйым мен ата-аналардың ынтымақтастық жүйесі білім беру ортасының негізгі құрамдас бөлігі болып табылатын тәрбие-білім беру процесіне қатысушылардың (педагог, балалар, ата-аналар) өзара әрекеті арқылы жүзеге асырылады.

Бұл бағдарламаның мақсаты-мектепке дейінгі ұйым жағдайында ерте жастағы балалардың толыққанды дамуына бағытталған психологиялық-педагогикалық білім жүйесін игерту арқылы педагогтар мен ата-аналардың ынтымақтастығын қамтамасыз ету.

Бұл бағдарламаның міндеттері:

-әр баланың отбасымен серіктестік қарым-қатынас орнату;

-мектепке дейінгі ұйым жағдайына баланың табысты бейімделуі және дамуы үшін қолайлы психологиялық ахуал орнату;

-әр баланың қызығушылықтары мен мүмкіндіктеріне бағытталған білім беру әрекетін құру;

-баланың психикалық дамуына және тұлғалық өсуіне ықпал ету, әлеуметтік дағдылары мен өзіне-өзі қызмет көрсету дағдыларын дамыту;

-ерте жастағы балаларды күту, тәрбиелеу мен оқыту мәселелерінде атааналардың педагогикалық құзыреттілігін арттыру;

-коммуникативтік біліктер мен сенсорлық дағдыларды қалыптастыру үшін заттық-кеңістіктік білім беру ортасын құру;

-балаларды физикалық және психикалық зорлық-зомбылықтың барлық түрлерінен қорғау;

-неғұрлым тиімді жұмыс түрлерін іздену және енгізу арқылы ата-аналарды балабақша өміріне қатысуға тарту.

Бағдарламаның күтілетін нәтижелері:

-мектепке дейінгі ұйым жағдайына ерте жастағы балалардың бейімделу мерзімінің қысқаруы;

-мектепке дейінгі ұйымға бейімделу кезеңінде балалардың стресстік жағдайларды табысты еңсеруі;

-ересектермен және құрдастарымен қарым-қатынас дағдыларының және ойын біліктерінің дамуы;

-баланың белсенді және пассивті сөздік қорының толықтыруы;

-ерте жастағы балаларды тәрбиелеу мен дамыту мәселелерінде педагогтердің кәсіби құзыреттілік деңгейінің жетілуі;

-ата-аналарды топтың қоғамдық өміріне тарту арқылы олардың балабақшаға деген оң көзқарасы артты.

Бағдарлама меншік нысанына қарамастан мектепке дейінгі ұйымдарға ұсынылады.

Психологиялық қолдау жүйесі баланың бейімделуі, ата-аналарға кеңес беру және педагогтарға кеңес беруден тұрады.

Бағдарламаның негізгі бағыттары:

-ата-аналарды мектепке дейінгі ұйымның нормативтік базасымен таныстыру (мектепке дейінгі ұйымның Жарғысы, шарт үлгісі);

-мектепке дейінгі ұйымның білім беру процесінің мазмұны (Стандарт, Үлгілік оқу бағдарламасы, Үлгілік оқу жоспарлары);

-білім беру процесіне белсенді қатысушы ретінде ата-аналарды тарту;

-дамытушы сипаттағы бірлескен іс-әрекет түрлерін ата-аналарға практикалық кеңес беру (саусақ жаттығулары, массаж, жалпақ табандылықтың алдын алу, заттармен ойындар және т.б.);

-көрнекі-ақпараттық қаматамсыз етілу;

-сауалнамалар, ата-аналардың пікірлері арқылы жұмыстың оң динамикасын анықтау.

Психологиялық-педагогикалық қолдау педагогтардың әлеуметтік-психологиялық қолайлы жағдай жасауға бағытталған және баланың сұраныстарына жауап беретін мақсатты іс-әрекеттер кешенін қамтамасыз етеді (ата-аналарға сауалнама жүргізу, топта балаларды бақылау, тәрбиешінің Бақылау парағын және түзету іс-шаралармен баланың жеке даму картасын толтыруы).

Бағдарлама мазмұны: диагностикалық, консультациялық, ағартушылық және алдын алу жұмыстарын қамтиды. Педагогикалық ұжым Стандарт талаптарына сәйкес жоғары кәсіби деңгейде балаларға білім беруді қамтамасыз етеді.

1 жастың соңында баланың сөздік қорында 8-10 сөз, екі жаста 300-400 сөз, үш жаста 1000 және одан көп сөз жинақталады. Әр баланың өзіндік даму қарқыны болғандықтан, жеке айырмашылықтар болуы мүмкін. 1 жас 6 айда баланың сөздерді түсінуі тұрақты және жалпы болып келеді. Осы жастағы бала мынадай ерекшеліктерге ие:

-өз атын, жақын адамдардың аттарын, кейбір киімдердің, жиһаздың, ыдыс-аяқтың, көліктің, жануарлардың аттарын білу және түсіну;

-өз денесінің жеке бөліктерін (бет, бас, құлақ, көз, ауыз, қол, аяқ), жануарлардың (ойыншықтардың) дене бөліктерін көрсету;

-қарапайым әрекеттерді («ұйқыға жат», «отыр», «тамақ ішеміз», «қыдыруға барамыз» және т.б.) білдіретін сөздерді түсіну, ойыншықтармен және заттармен әрекеттерді («аш», «жап», «шеш», «ки», «жина» және т.б.) түсіну.

2 жастан бастап балалар ересектердің дұрыс қолдауымен өз өмірінен алынған, түсінуге қол жетімді сюжеттерді ойнай бастайды.

Балаларда стресс реакцияларын азайту үшін әр түрлі жұмыс түрлері қолданылады: сүйікті ертегі кейіпкерлерін кітаптан қарау және әңгімелеу, құммен ойындар, қимылды және баяу қимылды ойындар, театрландырылған ойынның барлық түрлері және т. б.