Балалардың өзара қарым-қатынасын қалыптастыру жолдары

«Жалпы қарым –қатынас туралы түсінік»

Ақтөбе қаласы

№4 «Көктем» бөбекжайбақшасы

әдіскері

Имашева С.Е.

Қарым-қатынас адамның іс-әрекетінің ең бір ауқымды саласы болғандықтан да өмір сүрудің,тыныс –тіршіліктің негізгі арқауы саналады.

Адам қарым-қатынасты бір-біріне тек сөйлеу арқылы ғана емес, сонымен қатар айналасындағылармен түрлі ым шара,белгілі үйлесімді қимыл арқылы да жасай алады. Айталық қас қағу, иық пен иекті қозғалту,басты шайқау, саусақтарды қимылдату арқылы толып жатқан белгілдлер де қарым-қатынастық қызмет атқарады.

Балабақшада арнайы ұйымдастырылған сабақтар және әр түрлі күн тәртіптерін орындауға байланысты өткізіліетін іс –әрекеттер де балалар мен ересектердің қарым-қатынас құралы болып есептеледі. Дұрыс ұйымдастырылған тіршілік реттілігі , яғни күн тәртібі мен оқу-тәрбие түрлері нәтижесінде баланың өз басына, басқа адамдарға және пайдаланатын заттарға деген қарым-қатынасын қалыптастырады, әр адамда жеке тұлға ретінде, заттарға қажеттілік ретінде қарап танып білуіне көмектеседі.

Мектепке дейінгі шақтың әсіресе ,3-4 жастағылар психологияда қауіпті кезең аталып, өзіне зерттеушілердің үлкен зейінін аударуда, оның себебі дәл осы кезеңде сәби де тілді үйреніп, дұрыс сөйлей білуге үлкен талпыныс,даярлық байқалады. Дер кезінде дұрыс, ұйымдастырылған тәрбие мен оқытуды көрген 4 жасқа дейінгі бала еш қиындықсыз ,таза сөйлей білуге тиіс. Осы кезеңде баланың қарым-қатынасқа түсу шеңбері де неғұрлым кеңейеді.

Көп жылдық психологиялық- педагогикалық бақылаулардың нәтижесі ,мектепке дейінгі кезеңдегі балалардың қарым-қатынас дамуындағы үйлесімсіздіктен, психологиялық қолайсыздықтың туатынын көрсетті. Ал, бұл кезеңде балалар көбірек көбірек қатынаста болатындықтан, оларды дұрыс қарым-қатынас жасауға арнайы үйреткен жөн. 3-4 жас аралығында баланың әр нәрсеге қызығушылығы арта түседі. Тап осы кезде бала ынтазарына зер салып, мұқият көңіл бөлінсе,бала әрекеті жемісті нәтиже береді.

Осы жас ралығында бала тілінің дамуы айтарлықтай өзгерістерге ұшырайды. Тілдің граматикалық жүйесін меңгеру, сөйлемдерді игеру арқылы жүзеге асырады. Бұған дейін ойын жеке сөздермен ,сөзтіркестері мен жеткізетін болса,енді 2-3 сөзден тұратын қарапайым сөйлемдерді құрастыра алады.

4 жасқа аяқ басқанда сәби әрекеті көбінесіе үлкендермен тығыз, қарым-қатынаста өтетіндіктен ,осы кезеңде тілдің диологтық ,яғни сұрақ-жауап түрі пайда болады. Диологтық сөйлесудің негізінде балдырған ана-тілінің граматикалық құрлысын игереді.