Баланың мектепке дайындығын анықтау әдістері

«Баланың мектепте оқуға дайындығын анықтау әдістері»

Соңғы кезде мектепке дайындық мақсаттары психологиялық ғылымның дамуында жетекші орын алады. Баланың тұлға дамуының мақсаттарына жету, оқытудың тиімділігін көтеру, баланың мектепке қаншалықты дайын екенінің деңгейін неғұрлым дұрыс анықтауға тәуелді.

А.Анастази мектептік «ержетуді», «біліммен, қабілеттіктермен мотивациямен меңгеру және мектеп бағдарламасын оптималдық деңгейде қабылдау үшін қажет әрекеттік мінездемелерді меңгеру деп анықтайды» (А.Анастази т.2, 6-бет.)

Л.И.Божлович 60-шы жылдарда-ақ мектепке дайындық ой әрекеттерінің белгілі бір даму деңгейінен тұрады, тану процестерін, өзінің тану әрекетін еркін меңгеру мен оқушының әлеуметтік позицияға дайындығынан тұрады.

Осы сияқты көзқарасты А.И.Запорожец әрі қарай дамытқан. Ол мектепте оқуға дайындық деп «тұлғаның мотивациясының ерекшеліктерінен, тану, аналитико-синтетикалық әрекеттерінің дамуынан, іс-әрекеттердің жігерлік реттіліктің механизімдерінің қалыптасуының дәрежесінен тұратын бала тұлғасының өзара байланысты бірегей жүйесін» айтады.

Бүгінгі таңда практикалық түрде жалпы қабылданған анықтама мектепте оқуға дайындық-кешенді психологиялық зерттеулерді талап ететін көп компонентті білім алу.

Психологиялық дайындық жүйесінде төмендегідей компоненттерді анықтайды (Л.А.Венгер, А.Л.Венгер, В.В.Холмовский, Я.Я.Коломинский, Е.А.Пашко және т.б. мәліметтері бойынша ):

Тұлғалық дайындық

Бала мектептегі жаңа іс әрекетке ғана емес, сонымен бірге өзінің құқы мен міндеттері бар оқушының жаңа әлеуметтік жағдайына да дайын болуға тиіс. Тұлғалық дайындық деген ұғым сондай ақ баланың мектепке, оқу іс-әрекетіне, жаңа мектеп ұжымына енуіне, әрбір ұжым жұмысына белсене араласуына мүмкіндік беретін: оқытушыларға, өз- өзіне көзқарасы,ықыластылық, ізгі ниеттілік, өзара көмек, ұйымдастыру шеберлігі сияқты моральдық сапаларды да қамтиды. Егер баланы жаңа білім алу, тану қызығушылығының дамуы( сөмке, оқулықтар, дәптерлер емес) қызықтырса, онда бала мектепке оқуға дайын деп есептеуге болады.Бала(болашақ оқушы) мінез- құлқын, танымдық іс- әрекетін өз еркімен меңгере білуі тиіс.Оқу іс- әрекеті еркін ықылас қоюды, мақсатты түрде есте сақтауды, өзінің мінез- құлқын бақылай білуді, тәртіптілікті, жауапкершілікті, дербестікті, ұйымшылдықты т.т. талап етеді.

Баланың мектепке интеллектуалдық дайындығы

Баланың дүниеге деген көзқарасы, танымы кең болса, белгілі бір білімдердің қоры болса, онда оны мектепке дайын деп есептеуге болады. Сол сияқты балада жоспарлы қабылдау, зерттелетін материалда теориялық қатынастың элементтері, ойлаудың жалпылама формалары, негізгі…