Бастауыш буындағы қиындықтар мен шешу жолдары туралы баяндама

Убайтжанова Айсулу Амитжановна

Ақтөбе қаласы, №8 орта мектеп

Білім беру жүйесін жаңартудағы бастауыш буында кездесетін қиындықтар мен

оны шешу жолдары тәжірибемізден

Білім мазмұнын жаңарту – білім беру бағдарламасының құрылымы мен мазмұнын, оқыту мен тәрбиелеудің әдістері мен тәсілдерін қайта қарастыру болып табылады. Ұлттық және жалпы азаматтық құндылықтарды бойына сіңірген, кез келген өмірлік жағдайда функционалдық сауаттылығы мен бәсекеге қабілеттілігін көрсете білетін тұлғаның үйлесімді қалыптасуына және зияткерлік дамуына қолайлы білім беру ортасын тудыру – жаңартылған білім мазмұнын енгізудің нәтижесі болуы тиіс.

Білім, білік дағдыларды оқушы бойында қалыптастыру, оқушы тұлғасын үйлесімді дамыту үшін қолайлы білім беру кеңістігін құру керек. Күнделікті білім беру үдерісі – оқу мақсаттарына жетуге және оқушыларда алынған білім мен дағдыларды кез келген оқу және өмір жағдайында шығармашылық пайдалануға дайындығын қалыптастыруға бағдарланған. Білім алушылардың күтілетін оқу нәтижелері жетістігін бағалау жүйесі де білім беру мазмұнының ажырамас бір бөлігі болып табылады.

Білім берудегі жаңғырту мен инновациялық үрдістердің жалғасуына ықпал етудің маңызды факторының бірі - мұғалімнің кәсіби шеберлігі. Солай бола тұра «кәсіби шебер» түсінігіне пәндік, дидактикалық, әдістемелік, психология-педагогикалық білім мен дағды ғана емес, педагогтің жеке тұлғалық потенциялы, кәсіби құндылықтары да жатады. Мұғалім сабақ барысында әртүрлі әдіс-тәсілдерді ұтымды, шебер қолданса, күтілетін нәтиже де сапалы болмақ.

Білім беру жүйесін жаңартудағы бастауыш буында кездесетін қиындықтар мен оны шешу жолдарын өз тәжірибемізде қалай жүзеге асырылуда деген мәселе төңірегінде 3 кезеңнен тұратын бағдарлау жүргізіп көрдік.

Бірінші кезеңде жалпы бастауыш кластарда мұғалімдердің жаңартылған білім беру мазмұнында өткізіп жүрген сабақтарын бағдарлау, бағыттарын байқау мақсатында оқу жылының бірінші жартыжылдығында ашық сабақтар өткізу (барлығы-24 сабақ) жоспарланып, нәтижелері бірлестікте талданды. Қорытындысында 2-3 класс мұғалімдерінің сабақтарында күтілетін нәтижеге жетудегі әдіс-тәсілдердің ұтымды тұстары болғандығын куәсі болдық. Жаңартылған білім беру нәтижелерге негізделетін білім беру бағдарламасы екендігін ескеретін болсақ, өткізілген сабақтар бойынша кейбір әріптестеріміздің әлі де болса бағалау түрлерін қолдану, диалогтік оқыту, сын тұрғысынан ойлауға жетелеу, топтық жұмысты, кері байланысты жетілдіруді жүйелемегендігі байқалды. Осыған байланысты ұстаздар алдында оқытудың әдіс-тәсілдерін үнемі жаңартып отыру және технологияларды меңгеру, оны тиімді қолдана білу міндеті тұр.

Жаңартылған білім беру мазмұнымен оқытылатын кластарға сабақ беретін пән мұғалімдерімен бірлесе отырып біршама жұмыстар атқарылды. Келесі кезеңде бастауыш буын бойынша жаңартылған білім беру мазмұны бойынша жүргізіліп жатқан жұмыстарға әдістемелік көмек көрсету мақсатында зерделеу жұмыстары кезінде пән мұғалімдерінің жүргізіліп жатқан құжаттары мен оқу үрдісінде кездескен қиыншылықтары жөнінде сауалнама өткізілді.

Сауалнама бойынша ұстаздарымыз төмендегідей пікірлерімен бөлісті:

Сауалдар

1 класс

2 класс

3 класс

1. Жаңартылған білім беру бағдарламасын Сіздер бүгін белсенді жүзеге асырып жатырсыздар. Оның алғашқы қиындықтарымен де, артықшылықтарымен де сіздер бетпе-бет кездестіңіздер. Жалпы оқушылар жаңа бағдарламаны қалай қабылдап жатыр? Қандай ерекшеліктер байқалады?

Жаңа бағдарлама бойынша қиындықтар да, артықшылықтар да кездеседі. Іс-тәжірибесі бар әріптестермен бірлесе отырып, қиындықтарды шешіп келеміз. Оқушылар да, ата-аналар да бағдарламаның бағытын, идеясын түсініп келеді.

Қиындықтарымен де, артықшылықтарымен жұмыс барысында кездесіп жүрміз. Бір-бірімізбен тәжірибе алмасу арқылы жұмыстанып жүрміз. Оқушылар бағдарламаны қабылдайды. Өткен жылға қарағанда ілгерілеушілік бар.

Тиімділігі: баланың өз бетінше білім алуы мен функционалдық сауаттылығын қалыптастыруға жағдай жасалған. Осы бағдарламамен жұмыс жасап жатырғанымыз үшінші жыл болғандықтан оқушы да, ата-ана да басты идеяны түсініп, жұмыс жүйеленіп келеді.

2. Жаңа бағдарлама мектеп оқушыларының айтылым, тыңдалым, оқылым дағдыларын дамытуға қаншалықты мүмкіндік береді? Дәстүрлі әдістерден айырмасы неде? Балалардың қызығушылығы, қажеттілігі қаншалықты ескерілген?

Тапсырмалар жүйелі берілген. Бір сабақта сөйлеу әрекетінің бір немесе екі түрі ғана таңдалады. Егер сөйлеу әрекетінің екі түрін таңдаған кезде рецептивті (тыңдалым, оқылым) продуктивті дағдыға шығып отырылады. Яғни оқушы тыңдаған не оқыған материал негізінде ауызша/жазбаша тапсырмалар орындайды.

Оқушылардың айтылым, тыңдалым, оқылым дағдыларын дамытуда оқу жылдамдығы жоғары, қабылдауы тез оқушылар үшін тиімді. Бірақ уәжі төмен оқитын оқушылар үшін тиімсіз, уақыт аз. Негізгі бастауыштан қалыптасатын оқушының каллиграфиясына назар аударуды ескеру керек. Қазақ тілі сабақтарында оқушылардың жазбаша тілінен гөрі, ауызша сөйлеу машықтарын арттыруға көңіл бөлінеді.

Жалпы оқушылардың қызығушылығын ояту, сын тұрғысынан ойлау және басқа да қажеттігі ескерілген.

Жалпы қиындықтар оқулықтағы тапсырмалар бойынша кездеседі. Мысалы, қазақ тілі бойынша жазбаша тапсырмалар көлемі аз, грамматикаға көңіл бөлінбеген, яғни, қарастырылмаған.

Әрбір оқулықтың қасында электронды орта қосымша берілген, көп оқу кабинеттері бойынша дайын ресурсты қолдануға мүмкіндік шектеулі.

Жаңа бағдарламаның дәстүрлі оқытуға қарағанда артықшылықтары бар.

Бастысы кез келген ресурсқа қол жетімді.

3. Бағалау жүйесі туралы не айтасыздар?

Қалыптастырушы бағалау жүзеге асырылуда. Кері байланыс жасалып отырылады. Жеберілген қателер баға, балл қоймастан түзету жұмыстарын жасауға мүмкіндік беріледі.

Бағалау тиімділігі: нақты, әділ, тиімді.

Оқушылар өзін-өзі бағалауға, жұптық бағалау, сыни тұрғыдан бағалау тиімді.

Оқушының сыртқы уәжі жақсы қалыптасады.

4. Жаңа оқулықтар қолдарыңызға тиді. Оқулықтарда функционалдық білім беру мүмкіндіктері қаншалықты ескерілген? Оқушының күнделікті өмірде алған білімдерін қолдануына қаншалықты мүмкіндік береді?

Бағдарламаның негізгі идеясы-функционалдық сауаттылықты қалыптастыру болғандықтан алған білімдерін өмірде пайдалана алуға бағытталған.

Оқулықтарда функционалдық білім беру мүмкіндіктері ескерілген, құрылымында жүйелік бар, баланың дағдысын қалыптастыруда сағат саны аз. Әсіресе, математика пәнінде.

Оқушыларда алған білімін өмірмен байланыстыра білу дағдысы мен өз бетімен іс әрекет жасауға бейімделіп келеді.

Дегенмен математика пәні бойынша қиындықтар кездеседі.

5. Жаңартылған білім беру бағдарламасымен жұмыс істеп жатқан мұғалімдерге білім беру ұйымдарында қандай жағдайлар жасалған, әдістемелік көмек, қолдау қандай деңгейде ұйымдастырылған?

Әдістемелік көмектер көрсатілуде, коучинг-семинарлар, курстар өткізіледі. Тәжірибе алмастыру мақсатында мұғалімдер қала мектептерінде өткізілген семинарларға жіберіледі.

Әдістемелік көмек, қолдау жақсы деңгейде ұйымдастырылуда.

Мектепте жағдай жасалған.

6. Жұмыс барысында пән мұғалімдері қандай қиындықтармен кездесуде? Оны қалай шешудесіздер?