Бастауыш оқытудағы заманауи педагогикалық технологиялар

БАСТАУЫШ ОҚЫТУ ҮДЕРІСІНДЕ ҚАЗІРГІ ЗАМАНҒЫ ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ҚОЛДАНУДЫҢ ҚАЖЕТТІЛІГІ

Зерттеудің өзектілігі. Жалпы орта мектептердің оқу үдерісінде ақпаратты технологияны қолдануда - ақпараттық және технологиялық деп аталатын түсініктерді өзара дербес қарастыруға немесе өзара сабақтас түрде қарастыруға болатын, бірін-бірі толықтырып тұратын педагогикалық жүйелер деп топтауға болады.

Ғылыми еңбектерді талдау барысында ғалымдардың оқыту үдерісін компьютерлендіру мақсат ретінде емес, оқытудың құралы ретінде қарастыратынын дәлелдедік. Ақпараттық оқыту технологиясы оқушылардың ой-өрісі мен күш-қайратының ақпараттар кеңістігінен білім алуы арқылы дамуына жағдай жасайды. Яғни, бастауыш сынып мүғалімінің сабақта ақпараттық технологияны қолдана білуі - тек қоғамның құндылығы емес, өзідік ерекешелігі бар интеллектуалды құндылық, үлкен мотивациялы басты жетекші бағыт.

Демек, ақпараттық оқыту технологиялары дүниежүзілік білім беру кеңістігіне енуді қамтамасыз ете отырып, ұлттық білім беру деңгейін халықаралық стандартқа жақындату, жалпы орта мектептің оқу үрдісін жаңғыртуда, оның мақсатын, мазмұнын, оқыту тәсілін және құрал жабдықтары мен оқыту үрдісін ұйымдастыру шараларын түбегейлі өзгертуге мүмкіндік береді.

Білімді реформалау жағдайында, аса маңызды шешуді қажет ететін міндет мектеп оқушыларының білім сапасын жетілдіру, тәрбиелеу және дамыту болып табылады.

Егеменді еліміздің білім беру жүйесінің әлемдік деңгейге жетуі үшін жасалынып жатқан талпыныстар нәтижесінде 12 жылдық білім беру жүйесіне көшуде терең білім, ізденімпаз, әс-әрекетінде шығармашылық бағыт ұстанатын, сол тұрғыда өз болмысын таныта алатын жеке тұлғаны қалыптастыру ісіне ерекше мән беріледі. Ал, 12 жылдық жалпыға міндетті орта білім беру стандартындағы бастауыш сатысының негізгі мақсаты- оқушының даралығын ашу және оқу әрекетін игерту[1]. Демек, жас ұрпақты әрекет негізінде тәрбиелеу талабын негізге ала отырып, жеке дара тұлғасын тәрбиелеуде оқу әрекетінің мол мүмкіндіктерін тиімді пайдалану жүйелі мақсатты жұмысты талап етеді.

Бүгінгі жағдайда қоғамның білім деңгейі мен интеллектуалдық әлеуеті ұлттық байлықты құрайтын маңызды сипатқа ие, ал адамның білімділігі, икемділігі, шығармашылыққа талпыныс және қолайсыз жағдайларда әрекет ете білуі еліміздің дамуына, тұрақтылығына және қауіпсіздігіне негіз бола алады. Бастауыш саты - оқушының интеллектісі дамуының іргетасы оқу әрекеті қалыптасуының қуатты жүретін кезеңі[2]. Сондай-ақ, баланың жеке тұлғасы мен ағзасының одан әрі дамуын айқындайтын өте маңызды кезеңдерінің бірі. Бұл жастағы оқушылардың маңызды ерекшеліктері олардың айналадағы өміріне, адамдарға, оқиғаларға, деректерге қызығушылық танытуы болып келеді.

Соған байланысты қазіргі қоғам жеке адамнан прогрессивті ойлай алатын, белсенді әрекетті, жан- жақты болуды талап етеді. Бұл білім беру үрдісін дұрыс жолға қоймайынша мүмкін емес. Себебі, оқыту үрдісін жетілдірмей, қоғамның қажеттілігін қанағаттандыратын жеке тұлғаға білім беру қиындық тудыратыны сөзсіз.

Білім беруді жаңарту - білім берудің мақсатын, құрылымын, мазмұнын, әдістері мен құралдарын, оқу үрдісін ұйымдастырудың формасын мейлінше жаңартуды көздейтін, педагогтардың, ата- аналардың, білім беру жүйесінің түрлі деңгейлері басшыларының, яғни, барлық педагогикалық қоғамдастықтың белсенді араласуын қажет ететін үдеріс. Қоғамымыздағы жаңалықтар өте жылдам қарқынмен өзгеруіне байланысты, білім алу мен зерделеу тәсілдері, оқыту мен оқушылардың қабілеттерін формалары, әдістері мен технологиялары нәтижесінде қалыптасатынын білім беру кеңістігіндегі тәжірибелер дәлел бола алады. Оқушы мен мұғалім арасындағы ынтымақтастық, түсіністік, сыйластыққа негізделу оқушының ізденушілігін дамыту - қазіргі оқыту жүйесінің бағыт алатын өзекті мәселелері. Жаңа педагогикалық технологиялар тұлғаның ойлау жүйесін қалыптастырып, әр түрлі жағдаяттарда нақты шешімдер қабылдай білуге, өзіндік қөзқарасы мен пікірін жеткізе білуге үйретіп, бұл педагогикалық ұстанымдар- білім беруді жаңартудың негізгі өзегі болып табылады.

Оқыту технологиялардың ең басты ерекшеліктері- өзіндік ой -пікірі бар жеке тұлғаны қалыптастыруға бағытталып, жаңа материалды білім алушы өз бетімен игеріп, іздену қабілетін арттыру. Оқытудың жаңа технологиялары тұлғаның ойлау жүйесін қалыптастырады, сонымен қатар әртүрлі жағдайларда нақты шешімдер қабылдай білуге, өзіндік қөзқарасы мен пікірін жеткізе білуге, өзінің іс-әрекетін бағалай білуге үйретеді.

Білім беруді жаңартуда көптеген жаңа технологиялардың қолданылуы- бүгінгі күні өз нәтижелерін беруде. Оқу үрдісінде ақпараттық технологияларды қолданудың тиімділігін және педагогикалық тұрғыда мақсаттылығын В.С.Гершунский, А.А.Кузнецов, В.М.Монахов, Н.Ф.Талызина және т.б. негіздейді. Оқу үдерісінде компьютерлік оқыту желісі енгізілуі, оқу- әдістемелік және тәрбиелік мүмкіндіктерін ашты. Мәселен білім беру үрдісінде аса қуатты компьютерлік технологияның пайда болып, қолдана бастауына орай, қазіргі зааманғы немесе жаңа ақпараттық технология ұғымы пайда болды .

Ақпараттық технология – бұл бастауыш сынып оқушыларды оқыту мен тәрбиелеуде түбегейлі өгерістерге енгізіп, сабақ өту барысында жаңа материалдарды сақтау, түсіну және кері байланысқа түсуіне әсері мол.

Ж.А.Қараевтың «Оқытудың ақпараттық технологиялары» - оқушылардың жеке тұлғалық қабілеттерін дамыту және оқу танымдық іс-әрекеттерді белсенді ету, оқу мерзімін барынша қысқарту, сонымен қатар оқу пәнін терең түсінуде жетістіктерге жету сияқты дидактикалық нәтижелердің жаңа түрлеріне жетуге бағытталған, оқыту үдерісінде компьютерлер мен аудиовизуальды құралдарды, дидактикалық материалдарды қолдануын көрсетеді [3].

Бастауыш сынып оқушыларының белгілі бір дәрежедегі жеке дамуы бастауыш сыныптың оқу үрдісін баланың оқу әрекетіне сәйкес ұйымдастырған жағдайда ғана байқала бастайды. Міне, осы кезеңде көптеген оқушылардың танымдық қызығушылығы оянып, ойлауы ішінара…