Бастауыш сыныпта ақпараттық технологияларды қолдану мақаласы

БАСТАУЫШ СЫНЫПТА АҚПАРАТТЫ КОММУНИКАТИВТІ ТЕХНОЛОГИЯСЫН ПАЙДАЛАНУДЫҢ ТИІМДІЛІГІ

Бияшева Гулжан Ибраемовна

БҚО, Ақжайық ауданы «Қ.Байсықов атындағы орта жалпы білім беретін мектеп» КММ-сінің Бастауыш сынып мұғалімі

Мақалада ақпараттық-коммуникациялық технологияны ауыл мектептерінің бастауыш сыныптарын оқытуда пайдалану жолдарының тиімділігі ұсынылған.

В этой статье даны преимущества использования информационно коммуникативной технологии в начальных классах сельской школы.

This article about using of information and communication technologies in primary classes of the rural school.

Қазақстан Республикасының «Білім» туралы Заңының 8-бабында «Білім беру жүйесінің басты міндеттерінің бірі – оқытудың жаңа технологияларын енгізу, білім беруді ақпараттандыру, халықаралық ғаламдық коммуникациялық желілерге шығу» деп атап көрсеткен. Осыған орай бүгінгі ұстаздардың алдында оқушыға білім, білік, дағдыларын игертіп қана қоймай, қабылдауын, ойлауын, қиялын, сезімдерін, ерік-жігерлерін, яғни жан-жақты, азат, шығармашыл, өз бетімен жұмыс жасай білетін, бәсекеге қабілетті жеке тұлғаны дамыту міндеттері де тұр.

Бастауыш сыныпта ақпараттық технологияларды сабақта пайдаланудың негізгі мақсаты: Қазақстан Республикасында біртұтас білімдік ақпараттық ортаны құру, жаңа ақпараттық технологияны пайдалану, Қазақстан Республикасындағы ақпараттық кеңістікті әлемдік білім беру кеңістігімен сабақтастыру болып табылады.

Бастауыш сынып оқушыларының АКТ-ға қызығушылықтары өте басым болғандықтан визуальды қабылдаулары өте жоғары еске сақталады.

Пәнді оқыту барысында АКТ-ны тиімді қолдану дегеніміз не?

Пәндік білім — оқытылатын пәннің өзекті білімдері. Белгілі бір пәнді оқыту барысында тек пән мазмұнын жан-жақты білу мұғалімнің біліктілігін және оқушылардың оқу нәтижелілігіне кепілдік бермейді. Осы ретте, мұғалімнің біліктілігі педагогикалық білімдерді дамыту қажеттігін көрсетеді. Педагогикалық білім дегеніміз-білім берудің жалпы негіздерін, оқыту мақсаты мен міндеттерін білуге негізделетін оқу мен оқыту үдерістері, тәжірибесі мен әдістері туралы терең білімділік.

Технологиялық білім- оқытудың қосалқы құралдары туралы білім.

Осы үш білімнің қилысуы Технологиялық, педагогикалық және мазмұндық білімді береді. Осы тәсілді алғаш рет 2006 жылы Мишра мен Келер қарастырды, олардың айтуынша, егер жаңа технология оқуды жақсарту жағына өзгертуге қабілетті болуға тиіс болса, онда жоспарлау үдерісі пәннің ерекше білімдерін оқушылар қалай түсінетінін біле отырып, осы білімдердің ықпалдасуын қамтуы керек.

«Қазіргі заманда жастарға ақпараттық технологиямен байланысты әлемдік стандартқа сай мүдделі жаңа білім беру өте қажет» деп, Елбасы атап көрсеткендей, жас ұрпаққа білім беру жолында ақпараттық технологияны оқу үрдісінде оңтайландыру мен тиімділігін арттырудың маңызы зор деп білемін.

Қазіргі заман талабы оқушыларды бастауыш сыныптан бастап, ақпаратты коммуникативті технологиясын пайдаланудың тиімділігімен таныстыру керек. Ол үшін ұстаз компьютерлік технологияларды жетік меңгеруі керек.

Мен қызмет атқаратын ауыл мектебінде желі жақсы жұмыс жасайтындықтан жаңа ақпараттық технологияларды қолдану мүмкіндігі мол. Мектеп кабинеттерінде интерактивті тақта орнатылған. Сондықтан бұл тақтамен әр сабақты қызықты өткізуді ойластырып, smk.edu.kz, bilim land сайтындағы интерактивті сабақтар жинағын қолдануды жоспарлаймын.

Жаратылыстану,дүниетану пәндерінен бақылау жүргізгенде телефондарға түсіру тапсырылады. Бұл оқушының бақылау арқылы зерттеу жұмыстарына белсенділігі артқанын байқатады.

«Жануарлардың алуан түрлілігі» тақырыбындағы сабағымда оқушылар топта ұжымдаса отырып, бірнеше жануарлардың суреттерін фотоға түсіріп, жануарлардың айырмашылығы мен ұқсастығын бақылап, нәтижелерін қорытындылап айта білді.

Ауылдық жерде тұрғандықтан оқушыларымыздың көбі үйінде үй жануарын

ұстайды.Сондықтан бақылау-зерттеу жүргізген кезде оқушылар белсенді кірісіп,нәтиже шығара білді.Оқушылардың түсіру, зерттеу кезіндегі өздері атқарған жұмыстары қызығушылықтарын туғызып, табиғатқа,үй жануар-

ларына деген сүйіспеншіліктерін арттыра түсті

Бастауыш сыныптарды оқытуда ақпараттық технологияларды қолданудың мүмкіндіктері өте мол. Мәселен, 3-4 сыныптарда әдебиеттік оқу пәні бойынша оқушыларға әуелі слайд көрсету арқылы өлең авторының өмір жолымен таныстырып, осы өлеңнің шығу тарихына ерекше тоқталып, мазмұнын меңгертіп,тапсырмаларды орындатамын. Әрі қарай оқушы автордың өмірбаяны туралы мәліметтерді интернеттен іздеп, тауып, жинақтап өз білімдерін толықтырады. Үй тапсырмасы ретінде шығармашылыққа қабілетті балаларға, сол әңгіме немесе шығармаға байланысты презентация жасап әкеліп, келесі сабақта интерактивті тақта арқылы сыныпқа көрсетуге тапсырмалар беріп отырамын. Міне, осындай ақпарат құралдарының көмегімен сабаққа қатысу белсенділігі төмен оқушылардың да қызығушылығын арттыруға болады.

Өз сабақтарымда АКТ пайдалану арқылы оқушылардың жаңа ойларын, әсерлі идеяларын тартымды етіп көрсететіндігін аңғардым. Жаңа материалдарды бірігіп талдауда да маңызы зор болды. Әрі мұғалім сабақ өткізген кезде оқушыларға сапалы білім беру үшін жаңа технологияларды пайдалана отырып, сонымен қатар компьютерді, интерактивті тақтаны қолдану арқылы білім берсе, оқушылардың қызығушылығы арта түсері анық.Ақпараттық технологияларды педогогикалық тұрғыдан дұрыс пайдалана білу оқушының сабаққа деген қызығушылығы артып, сабаққа деген ынтасы оянады, өз бетімен жұмыс істеуге, дебат ұйымдастыруға, проблемалық сұрақтарға жауап беруге, өмірмен байланыстыруға еркін де кең мүмкіндік береді.

АКТ ны қолдану 1-4сыныптарда аса өзекті болып саналады. Бастауыш сынып оқушыларында негізгі ойлау әрекеті -көрнекілік-образды. Сондықтан, оларды оқытуда көптеген сапалы иллюстрацияларды қолдануда АКТ-ның үлесі зор. Тақырып мазмұнын игеруде тек көру емес, сонымен бірге есту, іс-әрекет орындау, эмоция мен қиял да қосылады.

Компьютерлік технологиялар- біздің келешегіміз. Ол баланың интеллектуалдық дамуына, ойлау процестерін арттыруға, ақпараттармен жұмыс істеу мүмкіншіліктеріне зор ықпал етеді. Бірақ, тек компьютерге жүгінуге , оны білім алудың жалғыз арнасына айналдыруға болмайды. Айналадағы қоршаған ортаны тануда кітап оқу, бақылау және ең маңыздысы жанды қарым-қатынас екенін ұмытпағанымыз жөн.

АКТ сабақтың негізгі элементі емес, қосымша- көмекші элементі түрінде болуы тиіс. Төменгі сынып оқушыларының психологиялық ерекшеліктерін ескере отырып, АКТ- ны қолдану жұмысы нақты сабақтың қай бөлімінде, қалай қолданылатыны ойластырылған және уақыт мөлшері ескерілген болуы тиіс.АКТ –ны қолдану арқылы өткізілетін сабақтарда баланың денсаулығын сақтауға аса назар аудару қажет. Сабақ жоспарына сергіту сәтін, динамикалық үзіліс, көзге арналған жаттығулар, денсаулық сақтау технологияларын міндетті түрде енгізу керек. Бастауыш сыныпта ақпартты коммуникативті технологиясын пайдаланудың тиімділігі әсіресе Жаңартылған білім беру бағдарламасының негізінде сауат ашу пәнінде аудио тыңдалым, математика, дүниетану мен жаңадан енген жаратылыстану пәндері үшін қалыптастырушы бағалау тапсырмалары мен тест жұмыстарын орындау барысында оқушылар уақытын үнемдеуге өте тиімді. Көркем еңбек пәні сабақтарында оқушылардың жұмыс жасауына өте тиімді әртүрлі бейнедегі суреттерді,графиктік сызбаларды бояй отырып та басып бере алады және уақытты үнемдеуге мүмкіншілік береді.

АКТ бастауыш сыныптарда үнемі пайдалана бермейді бала үшін зиянды жақтарында мұғалімнің ескергені жөн. Заман талабына сай ашық сабақтар беру барысында көрнекіліктерді интерактивті тақтамен көрсетуге тиімді.Мұғалім мен оқушының арасындағы жұмысын жеңілдетеді,бала ойланады,көзбен көріп,қолмен ұстап нәтижеге жетеді.Баланың сауатты жазуына көмегін береді. Жіберген қатесін көзбен көріп,қолмен жазып түзете білуге үйретеді.

Пән барысында АКТ-ны қолданудағы жалпы мақсатым: оқушыларды бүгінгі ақпараттық қоғамға бейімдеу; ақпараттық мәдениеттердің алғы шарттарын қалыптастыру.

Түйінді идеялар: АКТ-ны сабақта не үшін пайдалану қажет?Ақпараттық-коммуникациялық технологиялардың дамуы білімді бағалау және пайдалану жүйесін де уақтылы өзгертіп отыруды талап етеді. Осыған байланысты оқытуда қолданылатын әдіс-тәсілдер, әдістемелер технологиялар жаңартылып отырады. АКТ-ны енгізген кезде теориялық және тәжірибелік білімдердің біртұтастығы оларды ойланып қолдануды қамтамасыз етеді, ал бұл оқыту және оқу үдерістерін жақсартуға жағдай жасайтын болады. Сабақта теориялық және тәжірибелік білімдерді қолданған кезде, анықтаушы фактор оқыту үдерісінің мазмұны, әдістемесі, технологиясы саласындағы білімнің қалыптасқандығы болып табылады.

Қорыта келе, бастауыш сыныптарда жас ерекшелігіне сай АКТ-ны қолдануда оқу материалдарының сапасы артады, оқушылар өз бетінше ізденуге, еркін ойлануына және оқушылардың әдетінше ғаламтордағы әдемі көріністерге қызыға бермей, шынайы өмірді әдемілеп бейнелеуге болатынына көз жеткізеді және оның күнделікті өмірге жақын екендігін түсінеді

Пайдаланылған әдебиеттер:

1.ҚР «Білім туралы» Заңы, Астана, 2007.

2.Ә.Б. Ақбаева. Л.А. Лебедева, Т.В.Лихобабенко «Сабақтарға әдістемелік нұсқау» Математика әдістемелік құралға қосымша электронды оқулық, Алматыкітап, 2013 жыл.

3.ҚР мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарты.

ЖАҢА АҚПАРАТТЫҚ ТЕХНОЛОГИЯ ҚҰРАЛДАРЫН САБАҚ БАРЫСЫНДА ТИІМДІ ПАЙДАЛАНУ

Аккулова Зулфия Маратовна

ІІ санатты бастауыш сынып мұғалімі, Подстепный №1 жалпы орта білім беретін мектебі, Теректі ауданы, БҚО

Бұл мақалада ақпараттық технологияларды сабақ барысында тиімді қолдану әдістері туралы жазылған.

В данной статье рассматриваются методы эффективного применения информационных технологий в ходе урока.

This article discusses methods for the effective use information technology in the lesson.

«Еліміздің ертеңі бүгінгі жас ұрпақтың қолында, ал жас ұрпақ тағдыры ұстаздың қолында»Н.Ә.Назарбаев

Қазіргі таңда білім саласында жүріп жатқан реформалардың басты мақсаты - өрісі кең, білімді тұлғаны қалыптастыру. Осыған орай, Елбасымыз Н.Ә.Назарбаев білім деңгейінің өсуіне үлкен үміт артып отыр. «Ұстаздық еткен жалықпас», - деп ұлы Абай атамыз жырлағандай, шәкіртіне сапалы білім беріп, жақсы бағытқа тәрбиелеу - әрбір ұстаздың басты міндеті екені белгілі. Білімді ұрпақ – болашағымыздың айнасы. Ал, негізі бастауыштан қаланады. Бастауыш сыныптарда білімі жақсы қалыптасқан оқушы ғана жоғары сынып бағдармамасын қиналмай меңгеріп кете алатыны сөзсіз. Өскелең ұрпаққа сапалы білім мен саналы тәрбие беріп, еліміздің болашақ жарқын жұлдыздарын әлемге танытып, мәртебесін асқақтату – ұстаздардың басты мақсаты. Жаңашыл мұғалім шәкіртіне жан – жақты білім беріп, оларды дүниежүзілік ақпарат кеңістігіне шығуға, яғни кез – келген бәсекеге қабілетті өмір сүруге өз ықпалын тигізеді.

Қазіргі кезде оқытуда жаңа техгологияларды сабақта жан – жақты қолдану жаңаша оқытудың тиімді жолдарының бірі.

Ақпараттық технология - ақпараттарды жинау, сақтау және өңдеу үшін бір технологиялық тізбекте біріктірілген әдістер мен өндірістік және бағдарламалық – техникалық құралдардың жиынтығы.

М.В. Кларин: «Педагогикалық технология – педагогикалық мақсатқа қол жеткізу жолындағы қолданылатын барлық қисынды ілім амалдары мен әдіснамалық құралдардың жүйелі жиынтығы және жұмыс істеу реті», - деген болатын.

Технологияларды қолдана отырып, шығармашылық іс-әрекет талаптарын орындау мақсатында, оқушылардың қызығушылықтарын арттыру мақсатында бағдарламадағы мәтіндерге сәйкес деңгейлік шығармашылық тапсырмаларды алып қарастырып, сабақ барысында қолданып мынадай тұжырым жасауға болады:

Оқушылардың шығармашылық дербестігін дамыту арқылы оның жеке тұлғасы қалыптастырылады;

Қызығушылық іс-әрекет түрлері жеңіден күрділге қарай , кезекті түрде белгілі бір ретпен, жүйемен жүргізілуі нәтижесінде шығармашылығы дамиды;

Қызығушылық іс-әрекетті дұрыс ұйымдастыру біліктері мен іздемпаздықтың қалыптасуы оқушыларды шығармашылыққа баулиды:

Оқушыларды танымдық тапсырмаларды орындау мүмкіндіктеріне қарай топтарға бөліп, сәйкес жұмыс түрлерін таңдап, жүйелі жұмыс жүргізудің маңызы зор.

Қазіргі кезде қоғамның әлеуметтік – экономикалық өміріндегі өзгерістерге байланысты білім жүйесінде және оның мазмұны мен оқыту технологиясында да өзгерістер болып жатыр.

Бүгінгі күні еліміздің білім жүйесінде оқыту үдерісін тың идеяларға негізілген жаңа мазмұнмен қамтамасыз ету міндеті тұр. Жалпы орта білім берудің жалпы ұлттық деңгейдегі басты мақсаты – Қазақстан Республикасының әлеуметтік, экономикалық, қоғамдық – саяси өміріне белсенді араласуға дайын , құзіретті тұлғаны қалыптастыруға ықпал ету.

Құзірет – оқушының жеке және қоғам талаптарын қанағаттандыру мақсатындағы табысты іс-әрекетіне қажетті білім дайындығына әлеуметтік тапсырыс.

Құзіреттілік – оқушының әрекет тәсілдерін жан-жақты игеруінен көрінетін білім нәтижесі.

Ақпараттық құзіреттілік – бұл жеке тұлғаның әртүрлі ақпаратты қабылдау, табу, сақтау, оны жүзеге асыру және ақпараттық – комуникациялық технологияның мүмкіндіктерін жан – жақты қолдану қабілеті.