Белсенді оқыту стратегиялары арқылы қабілетті дамыту

Кіші жастағы мектеп оқушыларының қабілетін дамыту үшін белсенді оқыту стратегияларын қолдану.

«Қалам - өз ойыңды жеткізудің құралы»- деп Мигуэль Сервантес айқандай мен осы тақырып бойынша өз ойымды айтайын. Осы тақырыптағы басты мәселе – білім беру мазмұнындағы жаңартулар еңгізу және білім берудің сапалық деңгейін көтеру болып отыр. Бұл тақырып білім беру жүйесіндегі жаңалықтарды көрсетеді.Егер де осы жаңашылдыққа бет бұрсақ, біз өз өміріміздің алдағы уақытта жарқын болатынын көреміз деп сенімді айта аламын.

Халқымыздың ардақты ұлдарының бірі Міржақып Дулатұлы «Жалғыз сүйеніш, жалғыз үміт-оқуда. Теңдікке жетсек те, жұрттығымызды сақтасақ та, дүниедегі сыбағалы орнымызды алсақ та, бір ғана оқудың арқасында аламыз. Жақсылыққа бастайтын жарық жұлдыз-оқу. Надан жұрттың күні-қараң, келешегі-тұман»-деп ғылым, білім, оқудың маңызын халыққа көрсеткен.

Ендеше, егемен елдің ертеңіне үлес қосатын тәуелсіз мемлекеттің саналы ұрпағы саналатын шәкірттеріміздің ізгі сарайын біліммен сәулелендіріп, білімнің биігінен көру-ұстаз үшін үлкен бақыт. Себебі, бала бойында білім нәрін себетін, адамгершілік дәнін егетін басты тұлға - ұстаз. Адам жанын нұрландырар ұғымының ұлысы – ұстаз. Елбасымыз Н. Назарбаев халқымыздың болашағы туралы тереңнен толғай, «Мемлекетіміздің ең басты дүниесі тек қана табиғи байлық емес, сонымен қатар жасөспірім ұрпағы, өйткені олар-біздің ұлтымыздың болашақ айнасы» дегені баршамызға мәлім. Олай болса, жас ұрпаққа білім мен тәрбие беретін ұстаз – баға жетпес биік тұлға.

Қазіргі заман талабына сай, әр мұғалім, өз білімін жетілдіріп, ескі бір сарынды сабақтардан гөрі, жаңа талапқа сай инновациялық технологияларды өз сабақтарында күнделікті пайдаланса, сабақ тартымды да, мәнді, қонымды, тиімді болары сөзсіз. Бүгінгі таңда білім беру үдерісіне нақты өзгерістер енгізумен қатар жоғары мектептерде болып жатқан тың жаңартулар, ауқымды өзгерістер мен ғылыми зерттеулер білім беру қызметіне жаңаша серпінмен қарауды, әрі қол жеткен табыстарды бағалай отырып, болашақ мамандардың шығармашылық қабілетін дамытуды, оқытушы іс-әрекетін жаңаша тұрғыда ұйымдастыруды көздейді. Қазіргі ғаламдану заманында еліміздің әлеуметтік-экономикалық дамуы, индустрияның қарыштап өсуі, әлемдік деңгейге көтерілуге бет бұруы кезеңіндегі ұлттық мәдени- тарихи, рухани құндылықтарымызды бойына сіңірген азаматтарға қоғам сұранысының өсуі білім жетістіктерін өркениетті білім деңгейіне көтеру қажеттігін алға тартады. Қазақстан Республикасының Қазақстан халқының ілгері дамуын, қамтамасыз ететін сала-білім саласы болып отыр. Сол оқу-тәрбие үрдісін ұйымдастырушылықпен жүргізуде-мұғалім басты тұлға болып көрсетіледі. Егеменді, тәуелсіз Қазақстанда өркениетке апарар жолдың бастауы – мектеп десе

Бастауыш білім беру саласындағы реформа төңкеріс сипатында емес, керісінше, заңнамалық тұрғыда дұрыс құрылған және эволюциялық үрдіс. Жалпы алғанда, кіші мектеп жасындағы оқушыларды оқытудың мазмұнын жаңарту біздің елді жыл сайын Дүниежүзілік экономикалық форуммен өткізілетін дүниежүзі елдерінің бәсекеге қабілеттіліктерін анықтаудың жаһандық рейтингінде «бастауыш білім сапасы» көрсеткішін табысты көрсетуге мүмкіндік беретін болады. Жаңа концептуалды құжатты әзірлеушілер тарапынан ұсынылып отырған «оқушы тұлғасын дамыту сапасын арттыруға бағытталған білім» қағидасын жүзеге асыру дәстүрлі мектептің басты қадамына айналмақ, соның негізінде оқушылар білім алуға бағдарланады, білім беру жүйесінің түлектері өмірде өз орындарын тауып, өз елінің ілгерілеуіне теңдесі жоқ үлес қосатын болады.

Сабағымды бастамас бұрын, оқушыларымның психологиялық жағынан көңіл күйлерін қалыптастыру және олардың арасында достық қарым- қатынас орнату мақсатында түрлі көңіл көтеретін тренингтер қолдандым. Тренинг барысында көңілді әуені ойналып тұрды. «Құрдастар тобындағы өзара қарым- қатынас оқуда маңызды рөл атқаратынын көрсетті.Оқушылар жұпта немесе топтарда жұмыс істегенде, олар «мұғалім- оқушы» сұхбаты түріндегі өзара іс -қимылға қарағанда мейлінше «симметриялы» болып табылатын өзара іс- қимылға таратылады, осылайша, негізділген дәлелдерді әзірлеуде және қадағаланатын оқиғаларды сипаттауда түрлі мүмкіндіктерге ие болды» деген Мерсердің ойын негізге ала отырып, оқушылардың ұйымшылдық қарым -қатынастарын жақсарту мақсатында топтарға бөлдім.Оқушыларды топқа әр түсті фишкалар арқылы бөлдім. Фишка түстес көрсеткіші бар партаға барып отырады.

Мұнда басты назар аударатын нәрсе – оқушылардың ауызша, жазбаша тілдерінің өзара ұштастырыла отырып және соған сәйкес жұмыстың ауызша, жазбаша түрде көрініс табуларын талап ету. Соның негізінде ғана біздіңше, тіл байлығы мол, сауатты да шығармашыл жас жеткіншекті тәрбиелей аламыз.

Оқушыларды шығармашылық бағытта жан-жақты дамыту-бүгінгі күннің басты талабы. Осы талап тұрғысынан алғанда оқу –тәрбие үрдісін ұйымдастырудың сан түрлі әдіс-тәсілдерін іздестіру жаңа технологияларды тиімді пайдаланудың маңызы ерекше.

Қазіргі таңда оқытудың елуден астам технологиясы бар екенін ғалымдарымыз айтып, осылардың кейбіреуі біздің білім беру жүйемізге еніп, тәжірибемізден орын алуда. Қазіргі ұстаздар қауымының алдында тұрған үлкен мақсат-өмірдің барлық саласында белсенді, шығармашылық іс-әрекетке қабілетті, еркін және жан-жақты жетілген тұлға тәрбиелеу. Өмірдегі сан алуан қиындықтарды шеше білу тек шығармашыл адамның қолынан келеді.

Қандай технологияны пайдаланған кезде де оқушының белсенділігі, мақсатқа ұмтылуы, ақпаратты өзі іздеп табуы, шапшағаңдығы мен еркіндігі, шығармашылдығы, көңіл-күйінің көтеріңкі болуы қамтамасыз етіледі.

Оқушылардың шығармашылығын, танымдық белсенділігін арттыруда шығармашылық сабақтарды өткізудің, оқушының өз бетімен ізденіп, шығармашылық ой-өрісін арттыруда алатын маңызы ерекше.

Мұғалім бұрын жаңалықтың жаршысы, білім нәрін өзі айтып қана жеткізуші, ал оқушы тыңдаушы, дайын білімді тыңдап қайталаушы болды. Қазір бәрі өзгерді. Оқушы – өздігінен ізденетін, шығармашылық әрекеттер жасайтын жеке тұлға.Мұғалім – нақты бағыт сілтеп, оқушы еңбегін ұйымдастырушы, бақылаушы. Қай технологияны қолдансақ та естен шығармайтын нәрсе – оқушының өзіне деген құштарлығын, қызығушылығын жоғалтып алмау.

В.Сухомлинский «Бала бойындағы білімге деген құштарлық, талап, ынта отын сөндіріп алмаңдар... Партадағы жұмыссыздық – аса қатерлі қауіп» деген екен.

Мен өзімнің сабақтарымда дамыта оқыту теориясын басшылыққа аламын. Дамыта оқытуда баланың ізденушілік-зерттеушілік әрекетін ұйымдастыру басты назарда ұсталады. Ол үшін бала өзінің осы кезге дейінгі білетін тәсілдерінің жаңа мәселені шешуге жеткіліксіз екенін сезініп, содан барып оның білім алуға әрекеттенеді. Сабақ мұндай жағдайда төмендегідей құрамдас бөліктерден тұратын болады:

1. Оқу мақсаттарының нақты қойылуы.

2. Оны шешудің жолын бірге қарастыру.

3.Шешімнің дұрыстығын дәлелдеу.

Дәстүрлі оқыту жаттауға, мұғалімнің айтқанын бұлжытпай қайталап беруге дағдыландырса, дамыта оқыту шығармашылық ізденістерін, өз ойларын айта алу, дербес жұмыс істеу дағдыларын дамытады.

1. Кез келген бала адамзат баласының осы кезге дейінгі жинақтаған тәжірибесін меңгертуге бағытталған оқу әрекеті арқылы дамиды. Білім, білік, дағдыны қабылдайды.2. Кез келген оқушы шығармашылық әркеттер орындау арқылы өзінің мүмкіндіктерін дамытады .Оқу әрекетінен шығармашылық әрекеттің айырмашылығы:ол баланың өзін-өзі қалыптасуына өз идеясын жүзеге асыруға бағытталған жаңа әдіс-тәсілдер іздейді.Проблеманы өзінше жаңаша шешуге талпынады. Оқушылардың белсенділіктерін арттырып, қызығушылығын тудыру үшін әртүрлі әдіс-тәсілдерді қолдануға боладыОлар мынадай:1.Арнаулыбір тақырыпта пікірталас тудыру2.Логикалық ойлауын дамытатын ойындармен берілген тапсырмаларды шешу.3. Мәтін мазмұнын өңдеу4.Әңгіменің ұқсастығын салыстыру.5.Ұнатқан кейіпкеріне мінездеме беру.6. Өлең шумақтарын құрастыру.Сондықтан да ,бастауышта оқыту мазмұнын жаңарту жұмысын жаңа тұрғыда ұйымдастыру жолдары, шарттары мен қолданылатын жұмыс түрлерін төмендегідей етіп, жинақтап көрсетуге болады деп есептеймін:1. Берілетін білім мазмұны мен оқушының жас ерекшелігінің сәйкестігі.2. Берілетін білім мазмұнының қызықты болуы.3. Оқу әрекеті мотивінің ,міндет, мақсатының айқындығы.4. Мұғалімнің кәсіби шеберлігі мен мәдени құзырлығ

Қонақкүту салтымызОқып- білім жатырмызКелген қонақ сіздергеСәлем бердік жалпымыз.

Ойын: «Соқыр теке»

-Ал бүгінгі біздің сабағымыздың тақырыбы

Ойын ережесі деген не? Ц дыбысы мен әрпі.

Ондағы біздің 1-ше оқу мақсатымыз.

1.Оқудың түрлерін (буындап оқу, жиі кездесетін сөздерді тұтас оқу, түсініп оқу) қолдану.

2.Сөздегі дыбыс түрлерін (дауысты, дауыссыз) ажырату және дұрыс дыбыстау. 3.Әріпті тану, ажырату және оны дыбыспен сәйкестендіру.

Мәтінмен жұмыс.

Цирк Цирк алаңқайында Сайқымазақ балалармен ойын ойнады. Ол балаларға ойын ережесін түсіндірді. Мағжан іздеуші болды. Ол жасырынған балаларды көп іздеді. Бірақ ешкімді де ұстай алмады. Ыза болған ол көзіне байлаған орамалды жұлып алды. Ойын ережесін бұзғандықтан, Мағжан қайтадан іздеуші болды.

1-топ. Мәтінді оқу

2 –топ. Мәтінің мазмұнын ашу

3 –топ. Сұрақтарға жауап беру

4 –топ. Топтастыру (кластер) осы мәтіндегі ойын ережесіне керекті сөздерді тауып жабыстыру.

Әр топ бір-бірін бағалау.(шапалақ әдісі)

(М)«Келісемін, келіспеймін» «+», « - »

Сұрағы: