Диалогтық оқыту арқылы сөйлеу мәдениетін дамыту мақаласы

ДИАЛОГТЫҚ ОҚЫТУ АРҚЫЛЫ БАСТАУЫШ СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫНЫҢ СӨЙЛЕУ МӘДЕНИЕТІН ДАМЫТУ

Жумабай Аида Айдосқызы

Алматы қаласы, Алатау ауданы №152 МГ мұғалімі

Аннотация: Бұл мақалада бастауыш сынып оқушыларының сөйлеу мәдениетін диалогтық оқыту арқылы дамытудың өзектілігі және осы тақырып аясындағы диалогтік оқытудың ерекшелігі қарастырылады.

Кілт сөздер: диалог, диалогтық оқыту, сұрақ қою, сөйлеу мәдениеті.

Аннотация: В этой статье рассматривается важность развития разговорных навыков при помощи диалогового обучение и его особенности .

Annotation: This article considers importance of development of speaking skills with the help of debt training and its particularity.

Қазіргі жаһандану заманында қоғам түрлі маман иелерін дайындау саласында жаңа тұрғыларды талап етіп отыр. Бастауыш мектеп оқушылары тек негізгі пәндерден ғана жақсы білім алып қоймай, сонымен қатар мобильді, белсенді және қарым-қатынас жасауды, яғни сөйлеу мәдениетін жетік меңгерген болуы қажет. Ғылыми зерттеу нәтижелері сабақта диалогтың маңызды рөл атқаратынын көрсетті. Мерсер мен Литлон (2007) өз еңбектерінде диалог сабақта оқушылардың қызығушылығын арттырумен қатар олардың білім деңгейінің өсуіне үлес қосатынын атап көрсетті. Нейл Мерсер, А. Дайалогос пен Литлтон еңбектеріндегі сапалы оқытудың бір көзі, әңгімелесу яғни, адами когнитивті және әлеуметтік даму негізінде оқушылардың қызығушылығын диалогтық стратегияларды қолдану арқылы жүзеге асыру қажетті десе, ал Рэгг және Браун ұсынған зерттеулеріндегі оқушылардың жауаптары мен түсініктемелеріне қарай әрекет етуінің түрлерін тиімді қолдануды ұсынады. Ендеше өз сабақтарында «мұғалім-оқушы», «оқушы-оқушы» арасындағы диалог пен әңгімелесу шығармашылықпен тиімді өтетіні, оның өзара әрекеттесу дағдылары қалыптасатыны байқауға болады.Выготский танымдық дамудың, оқушылар өздерінің «Жақын арадағы даму аймағында» жұмыс істесе, жақсаратын

Диалог барысында оқушылар нәтижеге жету үшін күш-жігерін жұмсайтын және Мерсер(2000) сипаттағандай, білімді бірлесіп алуда немесе «пікір алмасу» барысында тең құқылы серіктестер болып табылады [1]. Аталған ғалымдардың еңбектерінде диалог құруға арналған стратегия ретінде «Талқылау жөніндегі серіктестерді» пайдалану «талқылау жөніндегі серіктес» бөлінетінін айтады. Жалпы оқушылардың қиын тапсырмаларды орындауда қиындықтар туындайтыны белгілі болды. Қиын тапсырмалардың мөлшерін алдын ала анықтау керектігі белгілі. Ендеше, оқушыға қалай оқытудың жолын үйретіп, кері байланыс арқылы оны қайта сұрау керек. Олар: оның оқи, жаза білуі, дауыстап айтуы, естіп, көзімен көруі, қабылдауы, қайтадан айтып беруі т.б. оқушылардың есінде ұзақ сақталады. Оқушының оқуын сұрақтарға берген жауаптар негізінде бағалау мүмкін. «Жақсы сөз – жарым ырыс» демекші оқушыларды әр тапсырманы орындағаннан кейін мадақтап, ризашылығымызды «бағдаршам», «шапалақтау», «екі жұлдыз, бір тілек», «бір сурет, бес сөз» сияқты формативті бағалап отырсақ, оқушының күш-жігері молайып, жұмысқа құлшынысы оянады. Оқушылардың өзара әрекет дағдыларын дамытудың тағы бір тәсілі - аффективті (эмоционалды) сезім арқылы ортақ проблемалард

Үй тапсырмасын тексеруде оқушылар топтар болып бір-бірінің сұрақтарына жауап беруі де болады. Мерсер сипаттағандай, білімді бірлесіп алуда немесе «пікір алмасу» барысында тең құқылы серіктестер болып табылады. Пікір алмасу оқушылар мен диалог құру арқылы іске асады, дегенмен оны оқушылар бірлескен зерттеу барысында да анықтай алады. (МАН-99 бет). Оқушылар диалог әдісін қолдана отырып, мысалы:талқылау, білімді бірлесіп құру, түсіну мен дағдыларды қалыптастыру арқылы білім алады. Әрбір сабақта оқушыларға сұрақтар қою арқылы, тақырып бойынша өз ойларын айтуға мүмкіндік берілуі керек. Өзара талқылау арқылы, түрлі ойлардың болатындығын, бір-бірін түсінуіне мұғалім көмектессе,онда оқушылар сұхбаттасу арқылы өз ойларын дәлелдеуге тырысады.Жұптық…