Білім беруді рухани ізгілік бағытында жаңарту

БІЛІМ БЕРУ СФЕРАСЫН РУХАНИЛЫҚ ЖӘНЕ ІЗГІЛІК БАҒЫТЫНДА ЖАҢАРТУДЫҢ ҚАЖЕТТІЛІГІ

Ш.Арыстанова

«Өрлеу» БАҰО» АҚ филиалы БҚО ПҚБАИ, ББПППС кафедрасының аға оқытушысы

Адамзат дамуының қазіргі кезеңінде бүкіл жер бетінде бірыңғай өркениет қалыптасып келеді.Осы идеяның ғылымда және қоғамдық санада тамыр қазіргі әлемдегі әлеуметтік және мәдени үдерістердің жаһандануын ұғынуға мүмкіндік туғызды.

Жаһандану белгілі бір үдерістердің жалпығаламшарлық сипатын білдіреді. Жаһандану ең алдымен, Жер бетіндегі барлық қоғамдық іс-әрекеттің интернационализациялануымен байланысты, яғни, қазіргі дәуірде бүкіл адамзат әлеуметтік-мәдени-экономикалық, саяси және басқа да байланыстар мен қатынастардың бірыңғай жүйесіне енді. Осылайша, ортақ тағдырмен және ортақ жауапкершілікпен байланысты жаңа жоғарғы жүйені білдіретін адамзаттың жалпығаламшарлық бірлігі өлшеусіз өсті.

Сондықтан ғалымдар мен философтар бірыңғай өркениеттің қалыптасуы мен ойлаудың жаңа планеталық үлгісінің қажеттілігі жайында сөз қозғауы заңды деп санайды.

Ғылымның, техника мен ақпараттық технологиялардың дамуы өте жоғары деңгейге жетті, сәйкесінше, қазіргі өркениеттің жайлылығы өсті, алайда, осыған қарамастан әлемде тыныштық пен сенімділік жоқ.

Білім қорын көбейту барысында руханият туралы, мейірімділік пен зұлымдық туралы, сүйіспеншілік пен қайырымдылық туралы, жақсылық пен жамандық туралы ойламаған адам өзін бақытты сезіне алмайды.

Қазіргі әлемдік білім беру кеңістігінде жастардың бойында әлемнің біртұтас бейнесін қалыптастыруға, көптүрлі мәдениеттерді құрметтеуге тәрбиелеуге, руханилыққа, адамгершілікке қызығушылығын оятуға, өскелең ұрпақтың әлеуметтік белсенділігін дамытуға баса назар аударылып отыр. Қазақстан Республикасындағы білім беру жүйесі адамгершілік пен руханилықты дамытуға бағытталған.

ХХІ ғасырдың ақпараттар ғасыры, адам ғасыры деген сипаттамасына жүгінсек, білім адам және ақпарат қорын қалыптастырудағы негізгі фактор болып табылады. Сондықтан білімнің жаңа ғасырдағы мәні оның жеке тұлға тағдырындағы мәнділігімен жеке мемлекеттің қауіпсіздігін

әлеуметтік, рухани, мәдени өрлеу арқылы қамтамасыз етумен және жалпы адамзаттың өркендеуіне ықпал етуімен сипатталады. Білім беруге деген жаңа көзқарас тұрғысынан оның сапасы да жаңаша пайымдалуда. Бұл негізінен

білімнің төрт сипатын біртұтас қарастыра отырып, оның ішінде білімнің құндылық ретіндегі және білімнің нәтиже ретіндегі қырларына аса мән берумен байланысты. Осыған орай білім жүйесінің соңғы нәтижесі оқушының жеке пәндер бойынша алған білім, білік, дағдылары емес,

оларды пайдалану арқылы қалыптасып дамытылатын өмірлік дағдылар, құзырлықтар болып табылады.

Қазіргі әлемдік білім беру кеңістігінде жастардың бойында әлемнің біртұтас бейнесін қалыптастыруға, көптүрлі мәдениеттерді құрметтеуге тәрбиелеуге, руханилыққа, адамгершілікке тәрбиелеуге, өскелең ұрпақтың әлеуметтік белсенділігін дамытуға баса назар аударылып отыр. Қазақстан Республикасындағы білім беру жүйесі адамгершілік пен руханилықты дамытуға бағытталған.

Рухани-адамгершілік білім беруде мектептегі біртұтас педагогикалық үдерісімен интеграциялау қажет. Мектептегі рухани-адамгершілік білім берудің маңызды шарты болып, білім берудің мазмұнын мәңгілік жалпыадамзаттық құндылықтармен байыту негізінде рухани-адамгершілік білім беру мен оқытуды интеграциялау, сонымен қатар білім берудің рухани-адамгершілік құрамдасын анықтау болып табылады. Интеграция кешенді түрде жүзеге асырылуы керек, сондықтан да «интеграция» ұғымы біріктірілген сағаттардың арифметикалық қосындысы емес екендігі өзінен-өзі түсінікті, ол рухани-адамгершілік пен интеллектуалды дамудың бірігуі, оның жаңа белгілерге, жоғары сападағы жаңа сипатқа ие болуына назар аударатын мәселе. Мұндағы ең маңыздысы мектепте қоғамға, мемлекетке, адамзатқа, қызмет етудің жоғары рухымен, парыз, абырой, әділдік идеаларымен сусындаған ахуал құру.

«Өзін-өзі тану» рухани-адамгершілік білім беруді интеграциялау ең алдымен беріліп отырған білімді жандандыру, яғни оның рухани-адамгершілік мәнін айқындап беру. Бұл барлық пәндерді мәңгілік бүкіл адамзаттық құндылықтар негізінде және алуан түрлі құбылыстарды бірлікте қарастыра отырып, тұтастай білім беру болып табылады. Білім беруде жалпы адамзаттық құндылықтар негігі түп қазығы болуы керек. Яғни балаларға берілетін білім біртұтас, жүйелі болуы тиіс.