Биосфераның түзілуі мен құрылысы туралы ашық сабақ

«ҚАПЛАНБЕК ЖОҒАРЫ АГРАРЛЫҚ- ТЕХНИКАЛЫҚ КОЛЛЕДЖІ»

МКҚК

Бекітемін Директордың оқу ісі

жөніндегі

орынбасары Шаймерденов С.А

_____________ « _____» _____2022ж. АШЫҚ САБАҚ ЖОСПАРЫ

Модуль/пән: КМ 05.2 Биоалуандықтың бағалау әдістері. Мамандық: 1509000 - «Экология және табиғатты қорғау қызметі» Біліктілік: 150903 3 – «Жер қойнауындағы табиғатты қорғау және пайдалану жөніндегі инспектор» Тобы: 3 курс Экология А (9) Өтілетін орны: 33 ауд. Өтілетін күні: 10.11.2022 Дайындаған: Калдасов Азамат Кенжалиевич.

№ ___ хаттама. « ___ » ______________ 2022ж. Колледж әдіскері:______________Абсаматова К.С.

«Агроэкология арнайы пәндер» кафедра мәжілісінде қаралып, мақұлданған. № ___ хаттама. « ___ » ______________ 2022ж. Кафедра меңгерушісі:_____________ Орынбекова Д.У.

Сарыағаш – 2022

Қапланбек жоғары аграрлық – техникалық колледжі

2022-2023 оқу жылы

Сабақ жоспары Модуль/пән атауы

КМ 05.2 Биоалуандықтың бағалау әдістері.

Сабақтың тақырыбы

Биоалуандылықтағы биосфераның түзілуі және құрылысымен танысу. Оқытушы Калдасов Азамат Курс 3 Тобы Экология 9 (А) Сабақтың өткізілетін күні

Сабақтың түрі Теориялық (Ашық сабақ) Сабақтың мақсаты немесе оқыту нәтижелері

Студенттерді табиғатқа деген сүйіспеншілікке баулу, экологиялық мәселені көтеру, табиғатты аялауға, сүюге тәрбиелеу және табиғаттағы биосфераның күрделі құрылымын анықтап талдайды. Бағалау критерийлері

Проценттік бағалау

Оқу сабақтары барысындағы білім алушылар игеретін кәсіби біліктердің тізбесі, дағдылар

Табиғи қорларды сақтау мен оларды тиімді пайдалануға шақыру.Қоршаған ортаны сақтау үшін тазалықты ұйымдастыру. Табиғат пен қоғамның өзара қарым-қатынастарын біледі.

Оқу - әдістемелік құралдар, әдебиеттер

Оқулықтар,суреттер, муляждар,методикалық нұсқаулықтар, презентация, плакаттар.

1. «Табиғатты пайдалану және қоршаған ортаны қорғау»

Т.И.Есполов 2. «Экологиялық және тұрақты даму» А.Қ.Саданов Техникалық құралдар, материалдар

Интерактивті тақта, оқытушылық мультимедиялық құралдар, видеоролик, компьютер.

Сабақ барысы Сабақ кезеңдері 1 Ұйымдастыру

кезеңі: 5 минут

а) Сабақта жоқ оқушыларды тізім бойынша белгілеу. б) Дәрісхананың және оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру. в) Оқушылардың өткен сабақтан түсінбеген сұрақтарына жауап беру. г) Оқушыларға сабақтың мақсатын баяндау. 2. Үй тапсырмасын тексеру кезеңі

20 минут

1) «Кім тапқыр» интелектуалды ойыны: Кім тапқыр ойыны арқылы студенттер өзіне қажетті сандарға жасырылған сұрақтарға толық және баянды жауап беру. Сұрақтары: 1.Экология сөзінің мағынасы 2.Экологиялық мониторинг дегеніміз не? 3.Биосфералық мониторинг дегеніміз не? 4.Жергілікті мониторинг 5.Аймақтық мониторинг

6.Жахандық мониторинг дегеніміз не?

2) «Бинго» ойыны арқылы жылдам келіп түскен жетондағы

санға жазылған сұрақтарға жауап беру арқылы үй тапсырмасын тексеру. Сұрақтары: 1.Антропогендік факторлар дегеніміз не? 2.Қай ғалым экология терминің ғылымға енгізді? 3.Архантроптар дегеніміз кімдер? 4.Адамның шығу тегін зерттейтін ғылым 5.Биосфераны ғылымға енгізген ғалым? 6.Экологиялық қабаттарды жіктеніз 7.Популяцияға тән қасиеттерді атаңыз. 3) «Суреттерге талдау жасау.» 1.Сынама алу арқылы ластану аймағын талдау. 2.Ластанған топырақты анықтап оған мониторинг жүргізу. 3.Атмосфералық ластануды мониторингілеу.

3. Жаңа материалды

түсіндіруге

дайындық

кезеңі

(жаңа тақырыпты

болжау)

5 минут

1.Биосфера туралы түсінік және құрылымы; 2.Биосферадағы зат айналымы; 3.Биосферадағы жалпы қоршаған ортаны қорғау; 4.Биосфера құрылымының бұзылуы;

4. Жаңа материалды түсіндіру кезеңі

30 минут

Жасуша — тірі организмдердің (вирустардан басқа) құрылымының ең қарапайым бөлігі, құрылысы мен тіршілігінің негізі; жеке тіршілік ете алатын қарапайым тірі жүйе. Жасуша өз алдына жеке организм ретінде (бактерияда, қарапайымдарда, кейбір балдырлар мен саңырауқұлақтарда) жасушалы жануарлар, өсімдіктер және саңырауқұлақтардың тіндері мен ұлпаларының құрамында кездеседі. Тек вирустардың тіршілігі жасушасыз формада өтеді. «Жасуша» терминін ғылымға 1665 жылы ағылшын жаратылыстанушысы Р.Гук (1635 – 1703) енгізген. Тіршілікті Жасуша тұрғысынан зерттеу – қазіргі заманғы биологиялық зерттеулердің негізі. Жасушаның диаметрі 0,1 – 0,25 мкм-ден (кейбір бактерияларда) 155 мм-ге (түйеқұстың жұмыртқасы) дейін жетеді. Көпшілік эукариотты организмдер Жасушасының диаметрі 10 – 100 мкм шамасында. Жаңа туған жас сәбилерде – 2×1012 Жасуша, ал ересек адамның организмінде – 1014 Жасуша болса, организмнің кейбір тіндерінде Жасуша саны өмір бойына тұрақты болады. Жасушаның тірі заты – протоплазма. Ол биол. мембраналармен (жарғақтармен) шектелген биополимерлердің тәртіптелген құрылымдық жүйелері – цитоплазма және ядродан тұрады. Жасуша ядросының құрамындағы әмбебап органоидты хромосома, ал цитоплазма құрамын

 рибосома,  митохондрия,  эндоплазмалық тор,  Гольджи кешені,  лизосома,  клеткалық мембрана деп атайды. Рибосома Жасушадағы ақуыздың түзілуін қамтамасыз етеді, ақуыз синтезі орт. деп қаралады. Оның диаметрі 20 – 25 нм. Рибосома цитоплазмада бос күйінде де, жалғасқан түрде де, сондай-ақ барлық тірі организмдердің Жасушасында кездеседі. Цитоплазма – ядроны қоршап жатқан Жасуша бөлігі. Оның

құрамындағы химиялық макро және микроэлементтерден күрделі органикалық қосылыстар (ақуыздар, көмірсулар, липидтер, нуклеин қышқылдары, гормондар, ферменттер, витаминдер, тағы басқа) және минералдық заттар түзіледі. Митохондрия – Жасушаның тыныс алу процесін қамтамасыз ететін органоид. Митохондрияның ұзындығы 10 мкм-дей, диаметрі 0,2 – 1 мкм, саны 1-ден 100 мыңға дейін болады. Жасушадағы негізгі энергия тасушы зат – аденозин үш фосфор қышқылы. Бактерия, көк- жасыл балдырлар, т.б. тыныс алу процесін Жасуша мембранасы атқаратын организмдерде митохондрия болмайды. Ядро – организмдегі ақуыздық алмасуды реттеу арқылы тұқым қуалаушылық қасиеттерді ұрпақтан ұрпаққа жеткізетін жасушаның негізгі бөлігі. Эндоплазмалық тор – цитоплазмадағы көпіршіктердің, жалпақ қапшықтардың және түтікше құрылымдардың торлы жүйесі. Бұл әртүрлі иондарды, қоректік заттарды тасымалдайды, липидтер мен көмірсулардың (полисахаридтер) алмасуына және улы заттарды залалсыздандыруға қатысады. Гольджи кешені – бір-бірімен қабаттаса тығыз орналасқан жалпақ жарғақты 5 – 10 «цистернадан» және олардың шетіндегі ұсақ көпіршіктерден құралған органоид. Мұнда өндірілген өнімдер жинақталып, пісіп жетіліп, сыртқа шығарылады, Жасуш