Біріккен сөздер тақырыбына арналған ашық сабақ үлгісі

Алматы облысы, Талғар ауданы, №49 орта мектебінің

қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі

Буйдахан Зоя

Сабақтың тақырыбы:

Біріккен сөздер.

Мектеп:

Күні

Мұғалім:

Сынып:4

Қатысқан:

Қатыспағандар:

Сабақта меңгерілетін

дағдылық мақсаттар

Оқушыларға біріккен сөздердің екі түбірдің бірігуі арқылы жасалып, тұтас бір ұғымды беріп, бір сұраққа жауап беретінін мысалдар арқылы меңгерту. Біріккен сөздердің айтылуы мен жазылуындағы ерекшелікті таба білуге икемдеу.

Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар білуге тиісті:

Тақырып туралы біледі,сөзге математикалық тәсілмен дыбыстық мінездеме, сөзсазындық, морфологиялық талдау, сөйлемге синтаксистик талдау жасай алады.

Оқушылардың көпшілігі білуге тиіс:

Мысалдар келтіре алады

Кейбір оқушылар білуге тиіс:

Қосымша парақшалармен жұмыс істейді

Бұрыннан бар білімдері

Тапсырмаларды сатылай кешенді талдауды біледі.

Жоспар

Жоспарланған

Уақыттар

Жоспарланған уақыт (жаттығулар)

Ресурстар

Басталуы

Ұйымдастыру кезеңі

Психологиялық дайындық

Ақ көңілді жүрекпен

Ақ ниетті тілекпен

Амандасып алайық

Қонақтарға ізетпен!

-Қандай тамаша!

Бүгін бәріміз біргеміз!

Біз қайрымдымыз!

Бір-бірімізге мейірімдіміз!

Біздің көңіл күйіміз тамаша!

Бір-бірімізге қараймыз!

Бір-бірімізге сәттілік тілейміз!-

Топқа бөлу Бірлік

Татулық

Достық

Сабақ мақсатын айту

Топ басшыларын сайлау, бағалау парағын беру.

-Қане балалар әр топ өз топтарының атына математикалық тәсілмен дыбыстық мінездеме берсін.

Достық тобы

Берілгені:Достық=0= =?

Достық сөзінде алты дыбыс бар. Оның екеуі-олар:

о,ы- дауысты дыбыстар. Себеб, бұл дыбыстарды айтқанда өкпеден шыққан ауа ауыз қуысында ешбір кедергіге ұшырамай ауа еркін шығады. Төртеуі- олар:д,с, т,қ дауыссыз дыбыстар. Cебебі, бұл дыбыстарды айтқанда өкпеден шыққан ауа ауыз қуысында түрлі кедергілерге ұшырап, ауа қысылып шығады.

а) Тілдің қатысына қарай 2 дауысты дыбыстың 2 о,ы тіл арты немесе жуан дауысты дыбыстар.Себебі, бұл дыбыстарды айтқанда тілдің ұшы сәл артқа қарай тартылып,үсті сәл төмендейді.

ә)Жақтың ашылу дәрежесіне қарай 2 дауысты дыбыстың біреуі - ол о жартылай ашық дауысты дыбыс. Себебі, бұл дыбысты айтқанда жақ жартылай ашылып, ауа еркін шығады. Біреуі- ол, ы қысаң дауысты дыбыс.Себебі, бұл дыбысты айтқанда жақ тар ашылып, ауа қысылып шығады.

б) Ерін мен езудің қатысына қарай 2 дауысты дыбыстың біреуі - ол о еріндік дауысты. Себебі,бұл дыбысты айтқанда ерін дөңгеленіп, алға қарай сүйірленеді.

Біреуі ол- ы езулік дауысты. Себебі, бұл дыбысты айтқанда ерін жиырылып, езу артқа қарай тартылады.

Үн мен салдырдың қатысына қарай 4 дауысты дыбыстың, 3 олар с,т,қ қатаң дауыссыздар. Себебі, бұл дыбыстар тек салдырдан тұр; біреуі- ол д ұяң дауыссыз. Себебі, бұл дыбысты айтқанда үннен гөрі салдыр басым.

ә) Айтылу, жасалу тәсіліне қарай 4 дауыссыз дыбыстың үшеуі- олар д, т, қ, шұғыл дауыссыздар. Себебі, бұл дыбыстарды айтқанда дыбыстау мүшелері бір-біріне қатты соқтығысып, ауа кілт үзіліп шұғыл шығады; біреуі- ол с ызың дауыссызы. Себебі, бұл дыбысты айтқанда дыбыстау мүшелері бір-біріне жуысып, ауа сүзіліп шығады.

б)Жасалу орны мен дыбыстау мүшелерінің қатысына қарай 4 дауыссыз дыбыстың екеуі- олар д,т тіл мен тіс дауыссыздары; біреуі- ол; қ тіл арты дауыссызы.

Өткенді қайталау

«Ия немесе жоқ» әдісі арқылы әр топқа 3 сұрақтан беріп өткенді қайталау.

1. Екі немесе одан да көп түбірден құралған сөзді бірыңғай мүше дейміз?жоқ 2. Күрделі сөздер түбірлердің тіркесуі, бірігуі, қосарлануы арқылы жасалады? ия 3. Күрделі сөздер екі сұраққа жауап береді?жоқ 4. Қараторғай сөзі күрделі сөз?ия 5. Екі езуі құлағына жету қуану ма?Ия 6. Тұрақты сөз тіркесі ойды көркем, әсерлі жеткізуге көмектесе ме?Ия 7. Мағынасы қарама-қарсы сөздер екі сөз табына жата ма? жоқ 8. Атақты сөзінің мағыналас сөзі ізетті, сыпайы ма? Жоқ 9. Қыстырма сөздер сөйлем мүшесі бола алады?Жоқ

Қызығушылықтарын ояту

Ребус шешу

Таныстыры

лым, суреттер.

Ортасы

Проблемалық сұрақ

қою

Ойлан, жұптас талқыла стратегиясы.

Жаңа сабақ

Тақтаға оқушылар суретін ілу.Неге барлығыңның суретіңді ілмей 4 оқушыны таңдадым. Әр бала өз ойларын ашық айтып, көз жеткізуге тырысады. Аттарын талдау. Ақжол, Аружан, Ақбота, Ерасыл.

Бірігіп ережені оқып талдайды.

Дәптермен жұмыс Көркем жазу сәті

Достық тобы

Гүл гүлтешелерінде берілген түбір сөздерден біріккен сөздер құрап жазу. Бір сөзге сөзсазындық талдау жасау.

Алакөлге

1.Бұл сөз айтылу, жасалу,жазылу жолдарына қарай аралас буынды сөз. Себебі, сөздің құрамындағы дауысты дыбыстар жуан және жіңішке болып араласып келіп тұр.

2.Бұл сөз : А- ла – көл-ге болып 4 буынға бөлінеді. Себебі, сөздің құрамында төрт дауысты дыбыс бар. А-ла-ге буындары –ашық буындар. Себебі, а буыны жалғыз дауысты дыбыстан тұр.

-ла,-ге буыны дауыссыз дыбыстан басталып, дауысты дыбысқа аяқталып тұр. -көл буыны бітеу буын. Себебі, буын дауыссыз дыбыстан басталып,дауыссыз дыбысқа аяқталып тұр.

А-ла-көл-ге

А.б б.б а.б