Бүгінгі журналистің тіл мәдениеті туралы мақала үлгісі

Бүгінгі журналистің тіл мәдениеті, сауаттылық әдебі және тіл шеберлігі

Ақпараттың негізгі көзі саналатын журналистика саласы қоғам өмірінде ерекше маңызға ие. Журналистің сөзі – халықтың санасына ықпал ететін қуатты құрал. Сондықтан оның тілі түсінікті, сауатты әрі мәдениетті болуы тиіс. “Сөз түзелмей, қоғам түзелмейді” дегендей, журналистикадағы тіл мәдениеті мен сауаттылық мәселесі тек жеке кәсіби шеберліктің емес, тұтас ақпарат кеңістігінің сапасын анықтайтын басты көрсеткіштердің бірі. Өйткені журналистика – қоғамның айнасы, ал сол айна қаншалықты таза болса, халыққа ұсынылатын ақпарат та соншалықты анық әрі түсінікті болады.

Журналистиканың ең маңызды талаптарының бірі – тіл тазалығы мен сауаттылық. Сөздің дұрыс қолданылуы, орынды тіркестердің таңдалуы және ойды ұтымды жеткізу – кез келген ақпараттың құндылығын арттырады. Журналистің тіл мәдениеті – оның кәсібилігі мен жауапкершілігінің көрсеткіші. Тіл мәдениеті дегеніміз – тілдің тазалығын сақтау, орынды сөз қолданып, ойды нақты әрі түсінікті жеткізе білу.

Журналисттің сауатты болғаны маңызды, ол ұғым тек грамматикалық және орфографиялық ережелерді сақтау ғана емес, сондай-ақ ақпаратты дұрыс құрылымдау, ойды жүйелі жеткізу және логикалық байланыстарды сақтай білу дегенді білдіреді.

Журналистің сауаттылығы оның оқырманға деген құрметін де көрсетеді. Сауатты жазылған мақала немесе жаңалық оқырманға жеңіл қабылданады, ақпараттың мәні бұзылмайды. Сонымен қатар, сауаттылық әдебі журналистің этикалық ұстанымдарымен де тікелей байланысты. Ақпаратты шынайы әрі бейтарап түрде ұсыну, ешкімнің намысына тимеу, қоғамда іріткі салмау – кәсіби журналистің басты ұстанымы болуы керек. “Сөз сүйектен өтеді”, сондықтан журналист әрбір сөзінің жауапкершілігін сезінуі тиіс.

Сөздің салмағын түсіну, ақпаратты әдепті әрі құрметпен жеткізу – кез келген журналистің парызы. Қоғам алдындағы жауапкершілікті сезіну, тіл тазалығына мән беру және ойын шебер жеткізу – бүгінгі медианың ажырамас бөлігіне айналуы тиіс.

Сондықтан қазіргі журналист өз тілін дамытып, сауаттылығын жетілдіруге, ақпаратты әсерлі әрі түсінікті жеткізуге ұмтылуы керек. Бұл – тек кәсіби талап қана емес, сонымен қатар журналистиканың сапасын арттыратын маңызды фактор.

Қазақ журналистикасында тіл мәдениетіне қойылатын талаптар жылдан-жылға артып келеді. Белгілі медиатренер Назгүл Қожабек отандық журналистердің сөз қолданысы мен стилін жетілдіру мақсатында арнайы нұсқаулықтар қажет екенін атап өткен. Ол қазақ тіліне тән емес, орыс…