Бүкіләлемдік тартылыс заңы бойынша ашық сабақ, 9 сынып

Күні:

Сыныбы: 9«а» , «ә», «б»

Тақырыбы: «Бүкіләлемдік тартылыс заңы. Денелердің ауырлық күші әрекетінен қозғалуы»

Мақсаттары:

Білімділік: Ньютонның гравитация заңын тұжырымдау және мәнін түсіндіру;

Дамытушылық: Барлық денелер не себепті жерге тартылатынын айқындау;

Тәрбиелік: Есептер шығару арқылы оқушылардың өзбетімен жұмыс жасауына жағдай жасау .

Сабақ түрі: аралас сабақ.

Сабақ барысы:

Ұйымдастыру кезеңі: Оқушылармен амандасып, түгендеп алғаннан кейін, бүгінгі күн сабақ барысымен таныстыру. Сабақтан қандай мағлұматтар алып шығу керектігі туралы ескерту.

Үй тапсырмасын тексеру: Динамика негіздері деп аталатын тарауды Ньютонның 9 заңымен танысқан болатынбыз, енді сол заңдарды тұжырымдап беріңдерші, сонымен:

Сұрақ-жауап:

Ньютонның бірінші заңының анқтамасын айтып бер.

Екінші заң формуласын тақтаға жаз.

Үшінші заң нені тұжырымдайды?

Үйге берілген есептің жауабы қандай?

Күштің өлшем бірлігі.

Ньютонның екінші заңына жүгінетін болсақ, үдеуді қалай анықтауға болады?

Үйкеліс кұшінің формуласы.

Ауырлық күші дегеніміз не?

Дене өз пішінің өзгерткен кезде пайда болатын күштің түрі қалай аталады?

Сәйкестендіру:

үйкеліс күші

серпімділік күші

Ньютонның екінші заңы

Ауырлық күші

Ньютонның үшінші заңы

Жаңа тақырып түсіндіру: Денелердің бір механикалық қасиеттеріне олардың өте алыс қашықтақтардан бірін-бірі тартатын қабілеті бар. Әлем кеңістігінде де, жерде де кез келген денелердің арасында әрекет ететін өзара тартылыс күшін бүкіләлемдік тартылыс күштері немесе гравитациялық күштер деп атайды. Бүкіләлемдік тартылыс-әлемде өз билігін жүргізетін әмбебап кұш. Бұл ақиқатты бізге Исаак Ньютон жеткізген, сондықтан бұл күш Ньютонның бүкіләлемдің тартылыс күші деп аталады.

m2

m1

F2

F1

R

Екі дене бір-біріне массаларының көбейтіндісіне тура пропорционал, ал арақашықтықтарының квадратына кері пропорционал күшпен тартылады. Бұл күштегі G-гравитациялық тұрақтылық деп аталады, және оның мәні G=6.67·10-11Нм2/Кл2

Бекіту: 12-жаттығу (1-3), 13-жаттығу (1,2)

Қорытындылау:

Бүкіләлемдік тартылыс заңы дегніміз не?

Дене жер бетінен белгілі бір биіктікке көтерілген кезде гравитациялық күш қандай формула арқылы анықталады?

Жермен байланысқан санақ жүйесі инерциялық санақ жүйесіне жатады ма?

Гравитациялық тұрақтының сан мәні неге тең болады?

Күштің қандай түрлерін білесіңдер?

Күш қандай әріппен белгіленеді?

Үй тапсырмасы: § 15,16, Оқу және дайындық сұрақтарына жауап беру (ауызша)