Бүкіләлемдік тартылыс заңы сабақ жоспары 9 сынып

9 сынып ____________________ Сабақтың тақырыбы: Бүкіләлемдік тартылыс заңы. Сабақтың мақсаты:

1. Білімділік мақсаты: Оқушы білімін, іскерлігін, дағды деңгейін бақылау, бағалау.

Бүкіләлемдік тартылыс заңымен таныстырып солар жайлы түсінік қалыптастыру. 2. Дамытушылық мақсаты: Оқушылардың білім деңгейін және білім мазмұнының

тұрақтылығы мен оны игерудегі іскерлік пен дағдыны бақылау. 3. Тәрбиелік мақсаты: Адамгершілікке, ұқыптылыққа, алғырлыққа, отансүйгіштікке,

табиғатты аялауға, сыйластық пен әдептілікке баулу. Сабақтың түрі:жаңа білімді қалыптастыру, жалпылау Сабақтың әдіс-тәсілдері: Әңгіме, лекция, дискуссия, кітаппен жұмыс. Сабақтың көрнекіліктері: плакаттар, суреттер,

Сабақтың барысы: І. ДК. Ұйымдастыру кезеңі:

1. Сәлемдесу; 2. Оқушыларды түгендеу; 3. Сынып болмесінің тазалығын тексеру; 4. Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру (жұмыс орны, отырыстары, сыртқы түрлері); 5. Оқушылардың назарын сабаққа аудару. ІІ. ДК. Үй тапсырмасын тексеру, қайталау.

А) теориялық білімдерін тексеру. Ә) практикалық тапсырмаларын тексеру. Б) есептерін тексеру. ІІІ.ДК Білімді жан-жақты тексеру./ ІV. ДК. Жаңа материалды қабылдауға әзірлік, мақсат қою. Бүгінгі негізгі мақсатымыз оқулық бойынша Бүкіләлемдік тартылыс заңымен танысамыз.

1. Ньютонның үшінші заңын тұжырымдаңдар. 2. Галилейдің салыстырмалық принципінің мәнісі неде? 3. Инерциялық санақ жүйелерінің теңқұқықтығы қалай байқалады? 4. Барлық инерциялық санақ жүйелерінде қандай шамалар өзгермейді, ал қайсылары

санақ жүйесіне тәуелді? V. ДК.Жаңа материалды меңгерту: 1. Денелердің бір-біріне өзара тартылуына мысалдар:

 Денелердің Жерге құлауы;  Планеталардың Күнді айнала қозғалуы;  Тасу және қайту;  Судың биіктіктен құлауы;

 Шаруашылық сөмкелерінің ауырлығы;  Жер атмосферасында ауа қабатының болуы.

2. Тарихи деректер. 3. Бүкіләлемдік тартылыс заңын формуламен өрнектеу. 4. Гравитациялық тұрақтының мәні, өлшем бірлігі, физикалық мағынасы. Б‰кілєлемдік тартылыс заңы . ХVІІ ғ. ортасында ғалымдарды денелердің µзара тартылу к‰шінің ара қашықтыққа тєуелділігі ойлантты. Мысалы К‰н планеталарды қандай к ‰шпен тартады? Р. Гук 1674 ж. осы мєселе жайында былай деді: “Єсер ету орталығына денелер неғ±рлым жақын орналасса тарту к‰штері соғ±рлым кµбірек болады. Б±л к ‰штің ара қашықтыққа қандай тєуелділікте екендігін мен єлі тєжірибеде анықтағаным жоқ”. Гуктің замандастары тарту к‰шінің µрнегін тауып, оның негізінде планеталар траекториясын анықтай алмады. Б±л мєселе жµнінде Гуктің ойы болды, бірақ оларды дєлелдей алмады. 1683 ж. Гук осы мєселемен айналысып ж‰рген ғалымдар К. Рен жєне Э. Галлеймен тартылыс туралы ой бµлісу ‰шін арнайы кездесті. Бірақ б±л ‰ш ғалымның кездесуі нєтижесіз болды. Т±йыққа тірелген Галлей осы мєселемен Ньютонға келді. Б±л мєселенің шешімі Ньютонға кµптен белгілі екенін естіген ол қатты таңқалып қуанады! Ньютон тартылу к‰шінің µрнегін 1666 ж., 24 жасында-ақ анықтаған. Бірақ, ол µзінің теориясын тєжірибелік деректермен салыстырып, кµп алшақтық байқағандықтан жария ет