БЖБ 10 сынып Биология

Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштік заңдылықтары тарауына жиынтық бағалау

Оқыту мақсаттары

Модификациялық өзгергіштіктің заңдылықтарын зерттеу

Дигибридті будандастыру; жыныспен тіркескен тұқымқуалау мен көп аллельділіктің цитологиялық негіздерін есептер шығаруда қолдану

Хромосомалар санының ауытқуымен байланысты адамның хромосомдық ауруларын (аутосомдық және жыныстық) сипаттау

Бағалау критерий

Білім алушы

Модификациялық өзгергіштіктің заңдылықтарын зерттейді

Дигибридті будандастыру; жыныспен тіркескен тұқым қуалау мен көп аллельділіктің цитологиялық негіздеріне есептершығарады

Хромосомалар санының ауытқуымен байланысты адамның хромосомдық ауруларын (аутосомдық және жыныстық)сипаттайды

Ойлау дағдыларының деңгейі

Қолдану

Жоғары деңгейлі дағдылар

Орындау уақыты

20 минут

Тапсырма

Кестеде бір сыныпта оқитын бір жастағы 7 оқушының бойы берілген. Адам бойының вариациялық өзгермелі нұсқа қатары (адам бойының ұзындығы сан арқылы көрсетілген). Мұны вариация қатары деп атайды. Ол варианттардан тұрады, ал вариант дегеніміз — белгі дамуының жеке көрінісі.

Оқушылар саны

Оқушылар бойы (140-165см аралығы)

Адам бойының вариациялық қатарының статистикалық көрсеткішін анықтап, варианттардың өзгерісінің қисық сызығын құрыңыз

Дигибридті будандастыруға арналған жыныспен тіркескен тұқымқуалау мен көп аллельділіктің цитологиялық негіздеріне есептер шығару

Тең қанатты, қысқа тұмсықты көбелек және түрлі қанатты, ұзын тұмсықты махаон көбелектерін бір бірімен будандастырды. Көбелекте түрлі қанат пен ұзын тұмсық болуы доминантты белгі болып табылады.

Ата – анасының фенотиптері:

____тең қанатты

қысқа тұмсықты

Х

____ түрлі қанатты

ұзын тұмсықты

Хромосомалар санының ауытқуымен байланысты адамның хромосомдық ауруларының атауы, кариотипі мен ауру белгілерін сипаттауға арналған кестені толтыр

Хромосомдық

аурулардың атауы

Кариотипі

Аурудың белгілері

Шерешевский-Тернер

45, жыныс хромосомасы – ХО

Даун синдромы

47, жыныс хромосомасы – ХХУ,ХХХ

Клайнфельтер синдромы

47, жыныс

хромосомасы- ХХУ

Эдвардс

синдромы

47, жыныс

хромосомасы- ХХУ,ХХХ

Патау синдромы

47, 13-ші

хромосоманың трисомиясы

Бағалау критерийі

Тапсырма

Дескриптор

Балл

Білім алушы

Модификациялық өзгергіштіктің

заңдылықтарын зерттейді

Адам бойының вариациялық қатарының статистикалық көрсеткішін анықтап, варианттардың өзгерісінің қисық сызығын құрастырады;

Дигибридті будандастыру, жыныспен тіркескен тұқым қуалауменкөп аллельділіктің

цитологиялық негіздеріне есептер шығарады

тиісті генетикалық белгілерді пайдаланып генетикалық сызбаны толтырады:

ата – анасының генотиптері;

гаметалар;

ұрпақ генотиптері;

ұрпақ фенотиптері;