бжб, қазақ тілі 5 сынып 2 тоқсан

ТЖБ 5-cынып І нұсқа Код_____________________

«Қазақ тілі» пәнінен 2-тоқсан бойынша жиынтық бағалау тапсырмалары

«Жануарлар әлемі мен өсімдіктер дүниесі», «Бос уақыт және хобби» бөлімдері бойынша жиынтық бағалау

Бөлім

Оқу мақсаттары

Тапсырма түрлері

Балл

Тыңдалым және айтылым

5.1.6.1 коммуникативтік жағдаятқа сай эмоционалды сөздерді, дауыс ырғақтары арқылы қыстырма, қаратпа, одағай сөздерді еркін қолданып, диалогке даярлықсыз қатысу, өз пікірін білдіру;

5.4.3.1. Тура және ауыспалы мағыналы сөздерді, көп мағыналы сөздер, омоним, антоним, синонимдерді көркемдік ерекшеліктеріне сай қолдану.

Толық

жауапты

қажет ететін

сұрақтар

Оқылым және әдеби тіл

нормалары

5.2.4.1 ауызекі стильдегі мәтіндердің мазмұнын, тақырыбын және тілдік құралдарын салыстыру;

5.4.4.1 жұрнақ арқылы жасалған туынды сөздерді және күрделі сөздерді ауызша және жазбаша тілдесім барысында қолдану.

Көп таңдауы

бар сұрақтар

Жазылым және əдеби

тіл нормалары

5.3.4.1 эссенің кіріспе, негізгі, қорытынды бөлімдерін сақтай отырып, өзіне таныс адамды, белгілі бір мекен мен оқиғаны сипаттап не суреттеп жазу;

5.4.4.1 жұрнақ арқылы жасалған туынды сөздерді және күрделі сөздерді ауызша және жазбаша тілдесім барысында қолдану.

Толық жауапты

қажет ететін

сұрақтар

Тыңдалым, айтылым тапсырмасы

Адамдар уақытты осыншама үнемдеу үшін қаншама оқиғаларды бастан кешті. Жылдамдықты үдете түсу үшін автокөліктер, пойыз жасауға қажетті бу машинасы ойлап табылды. Оларға қажетті жолдар салынды. Мануфактуралық өндірістің орнына жаңа зауыт, фабрикалар ашылып, миллиондаған адамдар жұмысқа тартылды. Жұмысшыларға төленетін жалақыны үнемдеу және әр жұмысшының еңбек өнімділігін арттыру үшін конвейерлі өндіріс дүниеге келді, оның арты зауыттар мен фабрикаларды автоматтандыруға әкеліп соқты. Сөйтіп қазір бұрын мыңдаған адам жұмыс істейтін зауыттарда енді жүздеген адамдар ғана қалды. Олардың саны ондаған есе азайғанымен еңбек өнімділігі жаңа технологиялардың арқасында бұрын жұмысшылардан ондаған, жүздеген есе жоғары. Міне, осылардың барлығы ұдайы үнемдеулердің арқасы. Енді осы қадамның барлығы ақыр аяғында уақытты үнемдеуге келіп ұласып отыр. Ал уақыт болса, үнемделген сайын құнды бола түсуде. Бұрын Өскеменге атпен жету үшін 10-15 күнін қаза қылатын қазақ қазір темір жол вокзалы мен әуежайда көлік тосып бір сағат артық отырып қалса, шу шығаратын болды. Неге? Өйткені уақыт қымбат.

А) Мәтінді тыңдап, 2 ашық сұрақ құрастырыңыз. Сұрақ мазмұнында қыстырма, қаратпа сөздерді қолданыңыз. Жұбыңыздың сұрақтарына өз пікіріңізді білдіре отырып, жауап беріңіз. (тапсырма ауызша орындалады). /5 балл/

Б) Мәтіндегі қарамен жазылған сөздердің антонимін анықтаңыз:

Антоним:______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ /2 балл/

В)Тура мағынасында берілген сөздердің ауыспалы мағыналарын жазыңдар /3 балл/

Тура мағына

Ауыспалы мағына

Терең көл

Қиын есеп

Ашық терезе

Қалың шаш

Ақ көйлек

Қара шалбар

Тәтті алма

Өткір пышақ

Жұмсақ жастық

Оқылым

2-тапсырма. Мәтінді оқыңыз.

Мәтіндегі ауызекі стиль элементтерінің 4 белгісін анықтаңыз, тілдік құралдарды талдаңыз

Бұрынғы өткен заманда хайуанаттар жиналып, жыл басы болуға таласыпты. Жылқы айтыпты: - Мен алысты жақын қыламын. Күшімді болса көреді, сүтімді болса ішеді, қылымнан арқан жіп еседі. Адамға менен пайдалы мал жоқ, жыл басы мен боламын.

Сонда түйе оған: - Сен адамның жұмысын қылсаң, құлқының үшін құл болдың. Мен сен көтере алмайтын ауырды көтеріп, неше айшылық жерлерге барамын. Аш болдым деп сен сияқты арпа, сұлы сұрамаймын. Көде, жусан жеп табылса су ішіп, табылмаса шөлге де шыдап жүре беремін. Жыл басы болуға мен лайықтымын!- деді. Барыс: - Тоқта, тоқта кербез түйе! Сен бойыңа сенсең мен күшіме сенемін, ендеше неге мен жыл басы болмаймын?

Сиыр тұрып: - Адам егін ексе, жер жыртса мен керекпін. Олар сүтімді ішеді, құрт, майымды жейді, Жыл басы болуға мен лайықпын. Ит тұрып: - Мен болмасам сендердің барлықтарыңды қасқыр жеп қояр еді, мен бақташымын. Ұлу: - Неге күштілер жыл басы болу керек? Жыл басы болу үшін ақыл мен ой керек. Әтеш: - Мен жыл басымын, ерте тұрып, таң атты деп хабар беремін. Қой: - Мен болмасам қазақ үйін немен жабар еді? Жүнімнен киіз басады, жабағымнан киім тігеді, арқан жіп еседі. Сүтімнен құрт, май алады, шаруаға менен пайдалырағың жоқ, жыл басы мен боламын.

Тышқан: - Таласқаннан еш нәрсе өнбес, жылды қарап тұралық, кім бірінші күннің көзін көрсе сол жыл басы болмақ.

Аңдар жиналып бір ойын ойнайды. Ал түйе болса ойнағысы келмей, аулақтау жерге барып ұйықтайды.

/6 балл/

р/с

Ауызекі стиль элементтерінің 4 белгісі

3) Мәтіннен қарамен жазылған сөздерді негізгі түбір, туынды түбір екенін ажыратыңдар. Егер анықтаған сөзің негізгі болса, оған жұрнақ жалғау арқылы туынды түбір жасаңдар. /4 балл/

Негізгі түбір

Туынды түбір

Ой

Су

Ақыл

Түйе

Хабар

Жазылым тапсырмасы.

Төмендегі сөз тіркестерін қатыстырып, бір дәрілік өсімдіктің шипалық қасиетін насихаттап, эссе жазыңыз. Сөз саны - 80. Эссе жазу барысында күрделі сөздерді қолданыңыз. /10 балл/

Емдік қасиет, мәдени өсімдіктер, дәрілік қасиет, дәруменге бай, ыстықты қайтарады.

Эссе құрылымы:

Кіріспе

Тезис

Негізгі бөлім

а) кіріспе сөйлемі

ә) дәлел

б) абзацты қорытындылаушы сөйлем.

Қорытынды

Эссеге қажетті мәліметтер

Итмұрын – бағалы дәрумендерге өте бай жеміс. Одан дайындалған дәрі-дәрмек медицинада асқазан және бауыр ауруларын емдеуге қолданады. Ал гүлдерін шайдың орнына пайдалануға болады. С дәруменіне бай жемісті емдік дәрі ретінде әрі дәрумен түрінде көптеген жүзжылдықтардан бері кәдеге жаратып келеді. Оны тибеттік медицинада да қолданған. Шығыста итмұрынды аса жоғары бағалап, оның адам күш-қуатын жоғарылататын, көңіл-күйін көтеретін, әдемілік пен денсаулықты арттыратын қасиетке ие екенін айтады. Назарларыңызға итмұрынның емдік қасиеті жөнінде ақпарат ұсынамыз.

Итмұрыннның тек бір бөлігін пайдаланбай, тамырынан бастап жапырағын, гүлін, жемісін де емдік дәрі ретінде кәдеге жаратады. Өсімдіктен түрлі емдік шәрбаттар, тұнбалар, қайнатпалар мен сығындылар және шипалы өсімдік майын дайындайды. Сонымен қатар, халықтық медицинада бауыр мен өт қабы ауруларында, қуық қабынғанда, жүрек ауруларында, туберкулезге шалдыққанда арнайы қабылдайды. Итмұрын жемісінің 10-15 гр күніне 1 рет, ал тұнбасын күніне 2-3 рет жарты стақаннан ішіп отыру қажет.

Итмұрынның жаңа піскен жемістерінен тосап қайнатып, кофеге ұқсас азықтар дайындауға болады. Мұндай тосаптарды шыны ыдыстарға құйып, қараңғы әрі салқын жерде сақтау керек. Итмұрын тұнбасын дайындау үшін оның кептірілген жемісрін пайдаланады. Дайындалған тұнбаны дер кезінде, яғни қайнатылған соң бірден ішу қажет. Оны ұзақ сақтаудың қажеті жоқ.

Итмұрынның құрамында Менделеев кестесінің жартысы бар деуге болады. Итмұрынның тамыры, жапырағы, жемісі адам ағзасына өте шипалы. Құрамындағы аскорбин қышқылы қарақатқа қарағанда 10 есе, лимонға қарағанда 50 есе артық мөлшерде болады. Медициналық тұрғыдан итмұрынның құндылығын оның құрамында көп мөлшердеболатын С дәрумені арттырады. Сонымен қатар итмұрынның құрамында В, К, Рдәрумендері, тұқымында Е дәрумені, каротин, қант, сондай-ақ, илік, пектинді, бояулық заттар, органикалық қышқылдар, минералды заттар, макро микроэлементтер болады. Медицинада итмұрынды поливитамин ретінде, ағзада дәрумендер жетіспегенде, атеросклерозға қарсы, қан қысымы көбейгенде, қан аздыққа, иммунитетті көтеруге, сынған сүйекті тез бітіретін және бауыр ауруларын емдейтін дәрілік өсімдік ретінде пайдаланады. Итмұрыннан тосап жасайды. Жемісін кептіріп, қыста тұмауға қарсы қайнатып ішеді. Гүлдерін шайға қосып бұқтырып ішеді. Әдемі гүлдерінің арқасында көгалдандыруда кең қолданыста. Бұтағы тікенекті болғандықтан, қоршаудың орнына өсіруге де болады. Ақпарат дереккөзі: https://massaget.kz/layfstayl/Zdorove/38324/

5-сынып 2-тоқсан ТЖБ қазақ тілі

Балл қою кестесі

Тапсырма

Дескриптор

Балл

Тыңдалым мен айтылым

-Мәтінді тыңдап, 2 ашық сұрақ құрастырады;

-Сұрақ мазмұнында қыстырма, қаратпа сөздерді қолданады;

- Жұбыңының сұрақтарына өз пікірін білдіре отырып, жауап береді.

-Мәтіндегі қарамен жазылған сөздердің антонимін анықтайды;

-тура мағынасында берілген сөздердің ауыспалы мағыналарын анықтайды;

Оқылым

-Мәтінді түсініп оқиды;

-ауызекі стиль ерекшеліктерін біледі;

- Мәтіндегі ауызекі стиль элементтерінің 4 белгісін анықтайды:

1-белгісі;

2-белгісі;

3-белгісі;

4-белгісі;

- мәтіннен қарамен жазылған сөздерді негізгі түбір, туынды түбірге ажыратады.

- негізгі түбірге жұрнақ жалғау арқылы туынды түбір жасайды.

Жазылым

-эссенің құрылымын сақтаған.

- тапсырманы орындауда шығармашылық танытады.

- көркем тіл құралдары орынды қолданылған.

-ақпаратты сараптай алады.

- ойын еркін, әрі әсерлі етіп толық жеткізеді,қателерді жібермейді.

-өз көзқарасын білдіреді

-ойын дәлелдейді

-өмірмен байланыстырады

-сөз санын сақтайды

-орфографиялық норманы сақтайды

Барлығы – 30 балл

Ықтимал жауаптар

Тыңдалым, айтылым тапсырмасы

Адамдар уақытты осыншама үнемдеу үшін қаншама оқиғаларды бастан кешті. Жылдамдықты үдете түсу үшін автокөліктер, пойыз жасауға қажетті бу машинасы ойлап табылды. Оларға қажетті жолдар салынды. Мануфактуралық өндірістің орнына жаңа зауыт, фабрикалар ашылып, миллиондаған адамдар жұмысқа тартылды. Жұмысшыларға төленетін жалақыны үнемдеу және әр жұмысшының…