бжб + тжб, 10 сынып биология 1-4 тоқсан 2025-2026 жыл

ЖАМБЫЛ ОБЛЫСЫ ӘКІМДІГІ БІЛІМ БАСҚАРМАСЫНЫҢ

ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК КАБИНЕТІ

Биология пәнінен жиынтық бағалау тапсырмаларының жинағы

(10- сынып)

Тараз -2019

ӘӨЖ 373

КБЖ 74.268,1

К17

Баспаға Жамбыл облысы әкімдігінің білім басқармасы оқу-әдістемелік кабинетінің Әдістемелік кеңесінің шешімімен ұсынылған (хаттама №2 , «14» напурызайы 2019 жыл).

Пікір жазғандар:

Зияева Г.К. – М.Х.Дулати атындағы Тараз мемлекеттік университетінің «Биология» кафедрасының доценті, биология ғылымдарының кандидаты.

Шаймерденова Г.З. – Тараз мемлекеттік педагогикалық университетінің «Биология» кафедрасының доцент қызметін атқарушы, PHD.

Редакция алқасы:

Ш.А.Усерова – Жамбыл облысы әкімдігінің білім басқармасы оқу-әдістемелік кабинетінің басшысы, төрайым; Б.Х.Тажибаев – облыстық оқу-әдістемелік кабинеті басшысының орынбасары төрайымның орынбасары; А.М.Жапбасбаева – облыстық оқу-әдістемелік кабинетінің әдіскері, редактор; Н.Дубанов - Жамбыл ауданы, Б.Бесбаев атындағы мектеп-гимназиясының биология пәні мұғалімі, Тараз педагогикалық шеберлік орталығының штаттан тыс тренері, сарапшы; Ж.Алдатаева- Тараз қаласы, №8 гимназиясының биология пәні мұғалімі, хатшы.

Құрастырғандар:

Майманова Жайна Меделбаевна - Тараз қаласы. Ө. Жолдасбеков атындағы №50 орта мектебінің мұғалімі, Кенжебекова Мереке Лескуловна - Шу ауданы, С.Сейфуллин атындағы орта мектебінің мұғалімі, Бегалтаева Қалдыкүл Асылбекқызы - Т.Рысқұлов ауданы, Қ.Сұлтанбеков атындағы орта мектебінің мұғалімі, Итебаев Ардак Бералиевич, Аширбаева Айгерим - Жуалы ауданы. А. Құнанбаев атындағы орта мектебінің мұғалімдері, Балкибекова Бакыткул - Жуалы ауданы, Көктөбе орта мектебінің мұғалімі, Монтаева Сандуғаш - Жамбыл ауданы, №1 орта мектебінің мұғалімі.

«БИОЛОГИЯ ПӘНІНЕН ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ ТАПСЫРМАЛАРЫНЫҢ ЖИНАҒЫ» 10-сынып, – Тараз, 2019. – 78 б.

ISBN

Әдістемелік құрал жалпы орта білім беретін мектеп мұғалімдеріне, мектеп әкімшілігіне, білім беру бөлімінің әдіскерлеріне, критериалды бағалау бойынша мектеп, өңірлік үйлестірушілеріне және басқа да мүдделі тұлғаларға арналған.

ӘӨЖ 373

КБЖ 74.268,1

К17

ISBN 978-601-7108-39-7

© Тараз қ., 2019

КІРІСПЕ

Әдістемелік құрал «Орта білім берудің (бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім беру) мемлекеттік жалпыға міндетті стандартына», «Оқу бағдарламасына», «Оқу жоспарына», «Негізгі орта және жалпы орта білім беретін мектеп мұғалімдеріне арналған критериалды бағалау бойынша нұсқаулыққа», «Қалыптастырушы бағалауға арналған тапсырмалар жинағына», «Жиынтық бағалауға арналған әдістемелік ұсыныстарға» негізделіп дайындалған.

«Жиынтық бағалау тапсырмаларының жинағы» әдістемелік құралы мұғалімге және 8-сынып білім алушыларына «Биология» пәні бойынша жиынтық бағалауды жоспарлау, ұйымдастыру және өткізуге көмек құралы ретінде құрастырылған.

Бөлім бойынша жиынтық бағалаудың тапсырмалары мұғалімге білім алушылардың тоқсан бойынша жоспарланған оқу мақсаттарына жету деңгейін анықтауға мүмкіндік береді.

Әдістемелік құралда бөлім бойынша жиынтық бағалауды өткізуге арналған бағалау критерийлері мен дескрипторлары бар тапсырмалар ұсынылған. Дескрипторлары мен балдары бар тапсырмалар ұсыныс түрінде берілген.

Әдістемелік құралды дайындау барысында ресми интернет-сайттағы қолжетімді ресурстар (суреттер, фотосуреттер, мәтіндер, аудио және бейне материалдар) қолданылды.

1 – ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ ТАПСЫРМАЛАРЫ

№1 БЖБ

Молекулалық биология және биохимия тарауына жиынтық бағалау

Оқыту мақсаттары

10.4.1.1 Жердегі тіршілік үшін судың іргелі маңызын түсіндіру

10.4.1.2 Көмірсуларды құрылымы, құрамы және қызметтері бойынша жіктеу

10.4.1.4 Майлардың химиялық құрылысы мен қызметтерін сипаттау

10.4.1.5 Нәруыздарды олардың құрылымы, құрамы, атқаратын қызметтері бойынша жіктеу

10.4.1.9 Чаргафф ережелері негізінде ДНҚ репликациясы үдерісін сипаттау

Бағалау критерийіБілім алушы

Жердегі тіршілік үшін судың маңызын түсіндіреді

Көмірсулардың құрылымын, құрамын және қызметтерін сипаттайды

Майлардың химиялық құрылысы мен қызметтерін сипаттайды

Нәруыздарды құрылымы, құрамы және атқаратын қызметтері бойынша жіктейді

ДНҚ репликациясы үдерісін түсіндіреді

Ойлау дағдыларыныңбілу және түсіну, қолдану,жоғары деңгей

деңгейідағдылары

Орындалу уақыты 20 минут

Тапсырма

1.Дұрыс жауабын таңдаңыз

Транспирация дегеніміз не?

А)Өсімдіктің суды сіңіруі В)Өсімдіктің суды буландыруы

C) Өсімдік бойымен судың қозғалуы Д)Өсімдіктің суды шығаруы

2.Сәйкестігін табыңыз Моносахарид және дисахаридті анықтаңыз

1.Дисахаридтер

А.фруктоза

В.сахароза

С.лактоза

2.Моносахарид

Д.мальтоза

Е.глюкоза

G.рибоза

3.Қаныққан майларды табыңыз

А.Стеарин В.Олеин С.линол Е.линолен қышқылы

4. Нәруыздардың атқаратын қызметтері бойынша жіктеу

Дұрыс жауабын орналастырыңыз.( Әр дұрыс екі жауап ұпай)

Жасуша мембранасының қалыптасуына,өзектер түзіп,басқа да қызметтер атқарады

Жұмыртқа мен өсімдік тұқымында болатын нәруыз

Жасуша пішінінің өзгеруіне,қозғалуына,жануарлар ұлпасында кездесетін нәруыз

Қандағы липидтер,гормондар және басқа да заттарды жеткізуге қатысатын нәруыздар

Ағзадағы биохимиялық реакцияларды жылдамдататын нәруыздар

Биологиялық процестерді басқаруға қатысатын нәруыз.

Кілт сөздер:А.реттеуші нәруыздар, Ә.нәруыз-ферменттер Б.құрылымды нәруыздар В.жиырылғыш нәруыздар, С. Қоректік нәруыздар Д.тасымалдаушы-нәруыздар

5.Суретте ДНҚ репликациялану механизмі берілген.Суретті пайдаланып,кестені толтырыңыз.

А В С

Жартылай концервативті

(жартылай сақтала отырып екі еселенуі)

Консервативті (сақтала екі еселенуі)

Диспепрсивті (бытыраңқы екі еселенуі)

Балл қою кестесі

Бағалау критерийі

Тапсырма №

Дескриптор

Балл

Білім алушы

Жердегі тіршілік үшін судың маңызын

түсіндіреді

Жердегі тіршілік үшін судың маңызының бірін атады

Көмірсулардың құрылымын, құрамын және қызметтерін

сипаттайды

Дисахаридті анықтады

Моносахаридті анықтады

Майлардың химиялық құрылысы мен

қызметтерін сипаттайды

Қаныққан майды анықтады.

Нәруыздарды құрылымы, құрамы және атқаратын қызметтері бойынша

жіктейді

Нәруыздың атқаратын қызметіне қарай салыстырып,анықтады.

Чаргафф ережелері негізінде ДНҚ репликациясы үдерісін

түсіндіреді

ДНҚ –ның жартылай сақтала отырып екі еселенуін сипаттады

ДНҚ –ның сақтала екі еселенуін сипаттады

ДНҚ –ның бытыраңқы екі еселенуін сипаттады

Барлығы

Молекулалық биология және иохимия бөлімі бойынша жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика

Білім алушының аты-жөні __________________________________________

Бағалау критерийі

Оқу жетістіктерінің деңгейі

Төмен

Орташа

Жоғары

Жердегі тіршілік үшін судың маңызын түсіндіреді

Транцпирация үдерісін

түсіндіруде қиналады

Транцпирация үдерісін анықтауда

кезінде қателік жібереді

Транцпирация үдерісін

атауының себебін дұрыс түсіндіреді

Көмірсулардың құрылымын, құрамын және қызметтерін сипаттайды

Дисахарид пен моносахарид түрлерін анықтауда қиналады

Дисахарид пен моносахарид түрлерін анықтау кезінде қателіктер жібереді

Дисахарид пен моносахарид түрлерін дұрыс анықтады

Майлардың химиялық құрылысы мен қызметтерін сипаттайды

Қаныққан май қышқылын

анықтауда қиналады

Қаныққан май қышқылын

анықтауда қателіктер жібереді

Қаныққан май қышқылын дұрыс

анықтады

Нәруыздарды құрылымы, құрамы және атқаратын қызметтері бойынша

жіктейді

Нәруыздардың атқаратын қызметіне байланысты тапсырма орындауда қиналды

Нәруыздардың атқаратын қызметіне байланысты тапсырма орындауда қателіктер жіберді

Чаргафф ережелері негізінде ДНҚ репликациясы үдерісін сипаттау

ДНҚ-ның репликациясы үдерісін сипаттау тапсырмасын орындауда қиналды

ДНҚ-ның репликациясы үдерісін сипаттау тапсырмасын орындауда қателіктер жіберді

ДНҚ-ның репликациясы үдерісін сипаттау тапсырмасын дұрыс орындады

№1 БЖБ

Молекулалық биология және биохимия бөлімі бойынша жиынтық

Оқыту мақсаттары

10.4.1.1 Жердегі тіршілік үшін судың іргелі маңызын

түсіндіру

10.4.1.2 Көмірсуларды құрылымы, құрамы және

қызметтері бойынша жіктеу

10.4.1.4 Майлардың химиялық құрылысы мен қызметтерін

сипаттау

10.4.1.5 Нәруыздарды олардың құрылымы, құрамы,

атқаратын қызметтері бойынша жіктеу

10.4.1.8 ДНҚ құрылымы мен қызметі арасындағы

байланысты орнату

10.4.1.9 Чаргафф ережелері негізінде ДНҚ репликациясы үдерісін сипаттау

10.4.1.10 РНҚ типтерінің құрылысы мен қызметтерін ажырату

10.4.1.11 РНҚ және ДНҚ молекулаларының құрылысын салыстыру

Бағалау критерийі

Білім алушы

Жердегі тіршілік үшін судың маңызын түсіндіреді

Көмірсулардың құрылымын, құрамын және қызметтерін сипаттайды

Майлардың химиялық құрылысы мен қызметтерін сипаттайды

Нәруыздарды құрылымы, құрамы және атқаратын қызметтері бойынша жіктейді

Чаргафф ережелері негізінде ДНҚ репликациясы үдерісін түсіндіреді

РНҚ типтерінің құрылысы мен қызметтерін сипаттайды

РНҚ және ДНҚ молекулаларының құрылысын салыстырады

Ойлау дағдыларының деңгейі

Білу, түсіну, қолдану

Жоғары деңгей дағдылары

Тапсырма №1

Судың физикалық қасиеттерін ата

еріткіш

иіссіз,

қанықпаған ерітінді

массалық құрамы: Н —11,19 %, О — 88,81 %.

өзіне тән дәмі бар

түссіз

Тапсырма №2Заттардың атауын оның өкілдерін сәйкестендіріңіз:

Көмірсулар

Өкілдері

Моносахарид

Глюкоза

Лактоза

Дисахарид

Мальтоза

Рибоза

Полисахарид

Целлюлоза

Хитин

Тапсырма №3 Заттардың атауын оның құрамымен сәйкестендіріңіз:

Жоғары май қышқылдары эфирлері және глицирин

Бейтарап майлар (триглицеридтер)

Жоғары май қышқылдары эфирлерінен және холистериннен тұрады.

Гликолипидтер

Көмірсу компоненттерінен тұрады

Стероидтер

Май қышқылдарының кешені, глицерин, азотты негіз және фосфор қышқылы қалдағы

Фосфолипидтер

Тапсырма

Нәруыздың реттік құрылымдары көрсетілген. Байланыстарын атаңыз

І

ІІ

ІІІ

ІV

2. ДНҚ ның репликациясы берілгенP, Q, R,S бөліктерін атаңыз.

Р_______________________________________________________________________

Q _______________________________________________________________________

R _______________________________________________________________________

S ______________________________________________________________________

3. РНҚ түрлерінің суреттері көрсетілген. Суреттегі РНҚ түрлерін қызметтерімен сәйкестендір

А. Нәруыз молекуласының синтезі кезінде рибосомаларға аминқышқылдарын тасымалдайды.

В. Нәруыз биосинтезі аяқталғаннан кейін ыдырап кетеді.

С.ДНҚ молекуласының көшірмесі болып табылады

4. Төменде ДНҚ фрагментінің (үзіндісінің) бір тізбегіндегі нуклеотидтер қатары көрсетілген. ДНҚ фрагментінің екінші тізбегін құрыңыздар:

5’ TAGACАTGATGATAATACCGACGACGA3’ _________________________________________

5. ДНҚ мен РНҚ – ға ортақ тұжырым болып табылады:

Қос шиыршықты оралым

Қантты фосфот тізбегі

Рибоза

Тимин

Балл қою кестесі

Бағалау критерийлері

Тапсырма

Дескриптор

Балл

Білім алушы

Жердегі тіршілік үшін

судың маңызын

түсіндіреді

Судың физикалық қасиеттерін ата

Көмірсулардың

құрылымын, құрамын

және қызметтерін

сипаттайды

Моносахаридтерді анықтайды

Дисахаридтерді анықтайды

Моносахаридтерді анықтайды

Майлардың химиялық құрылысы мен қызметтерін сипаттайды

Майлардың атауын оның құрамымен сәйкестендіреді

Нәруыздың реттік құрылымдары көрсетілген. Байланыстарын атаңыз

Нәруыздың реттік құрылымдарын анықтайды

Байланыстарын ажыратады

ДНҚрепликациясы

үдерісін сипаттайды

ДНҚ репликациясына қатысатын 1, 2, 3, 4

сандарымен берілген бөліктерін біледі;

Суреттегі РНҚ түрлерін қызметтерімен сәйкестендір

Сәйкестендіреді

Төменде ДНҚ фрагментінің (үзіндісінің) бір тізбегіндегі нуклеотидтер қатары көрсетілген. ДНҚ фрагментінің екінші тізбегін құрыңыздар

Комплементарлы нуклотидтерді анықтайды

ДНҚ мен РНҚ – ға ортақ тұжырым болып табылады:

Нуклеин қышқылдарға ортақ белгіні табады

Барлығы

БЖБ № 2

«Жасушалық биология» «Қоректену»бөлімі бойынша жиынтық

Оқыту мақсаттары

10.4.2.1 Электронды микроскоп арқылы көрінетін жасуша

органоидтерінің құрылысы мен қызметтерінің ерекшеліктерін түсіндіру

10.4.2.2 Жасуша мембранасының сұйық кристалды моделін пайдаланып, жасуша мембранасының құрылымы, қасиеттері және қызметтері арасындағы байланысты орнату

10.4.2.3 Прокариот және эукариот жасушаларының құрылым ерекшеліктері мен қызметтерін салыстыру

10.1.2.1 Әр түрлі жағдайлардың (температура, pH, субстрат пен ингибитор концентрациясы) ферменттер белсенділігіне әсерін зерттеу

Бағалау критерий

Білім алушы

Электронды микроскоп арқылы көрінетін жасуша органеллалардың құрылысы мен қызметтерінің ерекшеліктерін сипаттайды

Прокариот және эукариот жасушаларының құрылым ерекшеліктері мен қызметтерін салыстырады

Жасуша мембранасының сұйық кристалды моделін пайдаланып, жасуша мембранасының құрылымы, қасиеттері және қызметтері арасындағы байланысты орнатады

Әр түрлі жағдайларда (температура, pH, субстрат пен ингибитор концентрациясының) фермент белсенділігіне әсерін анықтайды

Ойлау дағдыларының деңгейі

Білу, түсіну

Қолдану

Жоғары деңгей дағдылары

Орындау уақыты

20 минут

1 тапсырма Жасуша құрлысын анықтап сәйкесін тап

Гольджий жиынтығы

Ядро

Жасуша орталығы

Лизосома

ЭПТ

Вакуоль

митохондрия

пластид

2 тапсырма Плазмалық мембрананың мембранасының құрылымын атаңдар. А, В, Д әріптерімен бегіленген компоненттерді аңықтаңыз

А- ................................................................................................................................................

В -................................................................................................................................................

Д -................................................................................................................................................

3 тапсырма Бос орынға терминдерді қойып шық.

.....................тұтас қабат түрінде және жеке элементтер формасында шиыршық , тор, сақина түрінде жинақталуы мүмкін. Өсімдіктердің сүректенуіне жауапты.

......................... липидтердің гидрофобты құйрықшалары арасындағы бос орынды толтырып, оларға иілуге мүмкіндік бермейді. Бұл мемраналарға беріктік қасиет береді.

................................... – жасушаның автономдылығын, оның жасушаішілік құрылысын, басқа жасушалармен байланысын қамтамасыз етеді. Өсімдіктерде жасуша қабырғасы, ал жануарларда жасушааралық заттар алады.

........................................ микротүтікшелерден әлде қайда жіңішке нәруыз талшықтары. Олар актин молекулаларынан құралған шиыршықты лента., цитоплазмада екі түрлі болады