бжб+тжб, химия 8 сынып 1-4 тоқсан

Жиынтық бағалауға арналған

әдістемелік ұсыныстар

Химия

8-сынып

«Жиынтық бағалау тапсырмаларының жинағы» әдістемелік құралы мұғалімге 8-сынып білім алушыларына «Химия» пәні бойынша жиынтық бағалауды жоспарлау, ұйымдастыру және өткізуге көмек құралы ретінде құрастырылған. Әдістемелік құрал 8-сынып «Химия» пәні бойынша ұзақ мерзімді оқу бағдарламасы негізінде дайындалған.

Бөлім бойынша жиынтық бағалаудың тапсырмалары мұғалімге білім алушылардың тоқсан бойынша жоспарланған оқу мақсаттарына жету деңгейін анықтауға мүмкіндік береді.

Әдістемелік құралда бөлім бойынша жиынтық бағалауды өткізуге арналған бағалау критерийлері мен дескрипторлары бар тапсырмалар ұсынылған. Дескрипторлары мен балдары бар тапсырмалар ұсыныс түрінде берілген.

Әдістемелік құрал жалпы орта білім беретін мектеп мұғалімдеріне, мектеп әкімшілігіне, білім беру бөлімінің әдіскерлеріне, критериалды бағалау бойынша мектеп, өңірлік үйлестірушілеріне және басқа да мүдделі тұлғаларға арналған.

Әдістемелік ұсыныстарды дайындау барысында ресми интернет-сайттағы қолжетімді ресурстар (суреттер, фотосуреттер, мәтіндер, аудио және бейнематериалдар) қолданылды.

МАЗМҰНЫ

1-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР4

8.1А «Атомдағы электрондардың қозғалысы»4

8.1B «Заттардың формулалары және химиялық реакция теңдеулері»8

8.1С «Металдар белсенділігін салыстыру»12

2-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР15

8.2А, 8.2В «Зат мөлшері» және «Стехиометриялық есептеулер»5

8.2C «Химиялық реакциядағы энергиямен танысу»19

8.2D «Сутек. Оттек және озон»23

3-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР27

8.3A «Химиялық элементтердің периодтық жүйесі»27

8.3B «Химиялық байланыс түрлері»31

8.3C «Ерітінділер және ерігіштік»35

4-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР38

8.4A «Бейорганикалық қосылыстардың негізгі кластары. Генетикалық байланыс» .. 38

8.4B «Көміртек және оның қосылыстары»42

8.4C «Су»45

1-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР48

2-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР57

3-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР64

4-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР69

«Атомдағы электрондардың қозғалысы» бөлімі бойынша

жиынтық бағалау

Оқу мақсаттары 8.1.3.1 Атомда электрондар ядродан

арақашықтығы артқан сайын біртіндеп

энергетикалық деңгейлер бойынша

таралатынын түсіну

8.1.3.4 Алғашқы 20 химиялық элементтердің

электрондық конфигурациясын және

электронды – графикалық формулаларын жаза

білу

8.1.3.5 Атомдар электрондарды қабылдай немесе

жоғалта алатынын және осының нәтижесінде

иондар түзілетінін түсіну

8.1.3.6 «Нөлдік қосынды» әдісімен

қосылыстардың формуласын құрастыру

Бағалау критерийлері Білім алушы:

• Атомдағы электрондардың энергетикалық

деңгейлерде орналасу ретін түсіндіреді.

• Алғашқы 20 химиялық элементтің электрондық және электронды - графикалық формулаларын

жазады.

• Қосып алатын немесе беретін электрондар саны

мен атом арасындағы байланысты анықтайды.

• «Нөлдік қосынды» әдісімен қосылыстардың

формуласын құрастырады.

Ойлау дағдыларыныңдеңгейі Білу және түсіну, қолдану

Орындалу уақыты 20 минут

Тапсырмалар

1. Келесі химиялық элементтер берілген: көміртек, натрий, фосфор, аргон.

Атом құрылысы және электрондардың энергетикалық деңгейлерде таралуы туралы тұжырымдар қай элементке қатысты айтылғанын анықтаңыз.

А) Сыртқы қабатында 1 электроны бар

В) Екі энергетикалық деңгейі бар

С) Сыртқы қабаты толық, аяқталған

D) 15 протоны, 15 электроны бар

С

Na

P

Ar

2. Химиялық элемент атомы мен электрондардың энергетикалық деңгейлерге таралуын сәйкестендіріңіз.

S А. 2е) 8е) 2е)

Al В. 2е) 8е) 8е) 1е)

K С. 2е) 8е ) 3е)

O D. 2е) 6е )

Mg Е. 2е) 8е )

Ne F. 2е) 8е) 6е)

3. Берілген химиялық элементтердің электрондық және графикалық формулаларын құрыңыз.

Химиялық элемент

Электрондық формуласы

Графикалық формуласы

В

Ne

Si

K

4. (а) Натрий және күкірт атомдарындағы электрондардың таралуын сызбаға нүктемен көрсетіңіз.

Натрий атомы Күкірт атомы [1]

(b) Натрий және күкірт атомдарының иондарға айналуының сызбасын көрсетіңіз.

Натрий ионы Күкірт ионы

(с) Cыртқы энергетикалық деңгейдегі электрондар саны мен ион түзу (катион немесе анионға айналу) қасиеттерінің арасындағы байланысты түсіндіріңіз.

5. Химиялық қосылыстың молекула құрамы бойынша «нөлдік қосынды» әдісімен формуласын құрастырыңыз.

Азот (ІІІ) пен сутек

Балл қою кестесі

Бағалау критерийлері

Тапсырма

Дескрипторлар

Балл

Атомдағы электрондардың энергетикалық деңгейлерде орналасу ретін түсіндіреді

Берілген 4 тұжырымдарды химиялық элементке қатысты дұрыс анықтайды

Атомдағы электрондардың энергетикалық деңгейлерде орналасу ретін түсіндіреді

Берілген химиялық элементтердің электрондарының энергетикалық деңгейлерге таралуын анықтайды.

Екінші бағанада берілген электрондардың энергетикалық деңгейлерге таралуымен сәйкестендіреді

Химиялық элементтің электрондық конфигурациясын және электронды – графикалық формуларын жазады

Берілген химиялық элементтердің электрондық формулаларын анықтайды

Берілген химиялық элементтердің электронды-графикалық формулаларын анықтайды

Қосып алатын немесе беретін электрондар саны мен атом арасындағы байланысты анықтайды

Натрий және күкірт атомдарының электрондарының энергетикалық деңгейлерге таралуын сызбада нүктемен көрсетеді

Натрий және күкірт атомдарының иондарға айналуын сызбада нүктемен көрсетеді

Сыртқы энергетикалық деңгейдегі электрондар саны мен ион түзу қасиеттерінің арасындағы байланысты анықтайды

«Нөлдік қосынды» әдісімен қосылыстың формуласын құрастырады

«Нөлдік қосынды» әдісімен берілген қосылыстардың формулаларын құрастырады

Барлығы

«Заттардың формулалары және химиялық реакция теңдеулері» бөлімі бойынша жиынтық бағалау

Оқу мақсаты

8.2.3.1 Заттар құрамындағы элементтердің массалық үлесін табу, элементтердің массалық үлесі бойынша заттардың формуласын құрастыру;

8.2.3.3 Реакцияға қатысатын және түзілетін заттардың формулаларын жаза отырып, химиялық реакция теңдеуін құрастыру;

8.2.3.4 Заттар массасының сақталу заңын білу;

8.2.2.1 Бастапқы және түзілген заттардың саны мен құрамы бойынша химиялық реакцияларды жіктеу;

8.2.2.2 Табиғаттағы және тірі ағзалар мен адам тіршілігіндегі химиялық реакцияларды сипаттау.

Бағалау критерийі

Білім алушы:

● Заттар құрамындағы элементтердің массалық үлесін табады, элементтердің массалық үлесі бойынша заттардың формуласын анықтайды

● Реагенттер мен өнімдерді жазу арқылы химиялық реакция теңдеуін жазады

● Зат массасының сақталу заңын тұжырымдайды

● Реакцияға қатысатын және реакция нәтижесінде түзілген заттардың саны мен құрамы бойынша химиялық реакцияларды жіктейді

● Табиғаттағы және тірі ағзалар мен адам тіршілігіндегі химиялық реакцияларды түсіндіреді

Ойлау дағдыларының деңгейлері

Қолдану, жоғары деңгей дағдылары

Орындау уақыты

20 минут

Тапсырма

1. а) Химиялық элементтер жалпы молекуланың белгілі бір бөлігін құрайды. Фосфор (V) оксиді құрамындағы оттегінің массалық үлесін (%) анықтаңыз:

A) 11

B) 20

C) 34

D) 43

E) 56

Жауабы: _______________ [1]

b) Қосылыстардағы элементтердің мөлшерін білу оларды тиімді қолдану үшін қажет. Заттың құрамындағы натрийдің массалық үлесі - 54,5%, оттектің массалық үлесі - 40%, сутектің массалық үлесі – 5,5% көрсетеді. Қосылыстың формуласын анықтаңыз.

2. Химиялық реакция теңдеуі реагенттердің өнімдерге айналуын сипаттайды. Нүктелердің орнына тиісті формулаларды жазып, реакция теңдеуін құрастырыңыз.

Na + … → Na2S

H2CO3 → … + CO2

Са + O2 → …

Ag2O → Ag + … [4]

Химия. Жалпы білім беретін мектептің 8-сыныбына арналған оқулық / Н.Нұрахметов, К.А.Сарманова, К.М.Жексембина - Алматы: «Мектеп», 2016

3. Төменде берілген суретте реакцияның жүру барысы көрсетілген. Реакция барысында зат массасының сақталу заңы сақталған ба, жауабыңызды түсіндіріңіз.

http://cubino.pl/2016/10/euro6-motorem-postepu/

4. Бастапқы заттар мен өнімдердің құрамы бойынша химиялық реакция теңдеуін жіктеңіз және әр типке мысал келтіріңіз.

Химиялық реакция типтері

Алмасу

Айырылу

2NO + O2 → 2NO2

Mg + 2HCl → MgCl2 + Н2

5. Адам өміріндегі көптеген күнделікті қолданатын заттары және іс-әрекеттері химиялық процестерге негізделген. Мысалы жану және баяу тотығу процестері, әр процеске бір мысал келтіріңіз және жану мен баяу тотығу процесінің екі ұқсастығы мен айырмашылығын жазыңыз.

Мысалы:

Ұқсастығы:

Айырмашылығы:

Балл қою кестесі

Бағалау критерийі

Тапсырма №

Дескриптор

Балл

Ескерту

Білім алушы

Заттар құрамындағы элементтердің массалық үлесін табады, элементтердің массалық үлесі бойынша заттардың формуласын анықтайды

1(a)

Қосылыс құрамындағы оттегінің массалық үлесінің мәнін анықтайды

1(b)

Массалық үлестің мәні бойынша қосылыстың формуласын анықтайды

Реагенттер мен өнімдерді жазу арқылы химиялық реакция теңдеуін жазады

Натрий сульфидінің түзілу реакция теңдеуін құрастырады

Көмірқышқылының ыдырау реакция теңдеуін құрастырады

Кальций мен оттегінің әрекеттесу реакция теңдеуін құрастырады

Күміс оксидінің ыдырау реакция теңдеуін құрастырады

Зат массасының сақталу заңын тұжырымдайды

Зат массаның сақталу заңын тұжырымдайды

Реакцияға қатысатын және реакция нәтижесінде түзілген заттардың саны мен құрамы бойынша химиялық реакцияларды жіктейді

Қосылу реакциясын ажыратады

Айырылу реакциясын ажыратады

Орынбасу реакциясын ажыратады

Алмасу реакциясын ажыратады

Табиғаттағы және тірі ағзалар мен адам тіршілігіндегі химиялық реакцияларды түсіндіреді

Жану реакциясына бір мысал жазады

Баяу тотығу процесіне бір мысал жазады

Жану және баяу тотығу процестерінің өзара екі ұқсастығын жазады

Жану процесінің баяу тотығу процесінен екі айырмашылығын жазады

Баяу тотығу процесінің жану процесінен екі айырмашылығын жазады

Барлығы

«Металдар белсенділігін салыстыру» бөлімі бойынша жиынтық бағалау

Орындау уақыты

20 минут

Тапсырма

1. Металдардың сумен әрекеттесуі берілген кестені қажетті сөздермен толықтырыңыз.

Металл

Сумен әрекеттескендегі металдың белсенділігі

Түзілген өнімдер

Калий

Мырыш

Алтын

2. а) Неліктен табиғатта алтынның бос күйінде кездесетінін, ал мырыштың бос күйінде кездеспейтінің түсіндіріңіз.

b) Неліктен ертеректе темір ақша жасауда күмісті пайдаланды?

с) Металдар коррозиясының алдын алу үшін бір ұсыныс жазыңыз.

3. Металдардың қышқылдармен әрекеттесу белсенділігі әр түрлі. Төменде берілген реакция теңдеулерін жазыңыз.

1) Мырыштың сұйылтылған тұз қышқылымен әрекеттесуі

2) Магнийдің сұйылтылған күкірт қышқылымен әрекеттесуі

3) Күмістің сұйылтылған тұз қышқылымен әрекеттесуі

4. a) Оқушы химия зертханасында металдар мен тұздарды пайдалана отырып тәжірибе жасады. Металдар мен тұз ерітінділері арасында мүмкін болатын реакция теңдеулерін анықтаңыз (х-реакция жүрмейді, ˅ - реакция жүреді).

Тұз ерітінділері

Мыс

Қалайы

Магний

Мырыш сульфаты

Темір хлориді

Қорғасын (ІІ) нитраты

Мүмкін болған реакция теңдеулерін жазыңыз:

b) Қандай белгілеріне байланысты орынбасу реакциясы жүретінін анықтадыңыз?

c) Алынған мәліметтер бойынша металдардың белсенділік қатарын құрастырыңыз.

Балл қою кестесі

Бағалау критерийі

Тапсырма №

Дескриптор

Балл

Ескерту

Білім алушы

Белсенді металдардың салқын сумен, ыстық су немесе бумен әрекеттесуін сипаттайды;

Калийдің сумен әрекеттесу белсенділін және реакция өнімін жазады

Мырыштың сумен әрекеттесу белсенділін және реакция өнімін жазады

Алтынның сумен әрекеттесу белсенділін және реакция өнімін жазады

Металдар коррозиясын туындатуға әсер ететін жағдайларды зерттейді

2 а)

Табиғатта алтынның бос күйінде кездесу себебін жазады

Табиғатта мырыштың қосылыс түрінде кездесу себебін жазады

2 b)

Күмістің темір ақша жасауда қолданылу себебін жазады

2 с)

Металдар коррозиясының алдын алудың бір ұсынысын жазады

Металдардың қышқылдармен әрекеттесуінің реакция теңдеулерін жазады;

Мырыштың сұйылтылған тұз қышқылымен әрекеттесу теңдеуін жазады

Магийдің сұйылтылған тұз қышқылымен әрекеттесу теңдеуін жазады

Күмістің сұйылтылған тұз қышқылымен әрекеттесу теңдеуін жазады

Металдардың белсенділік қатарын қолданып металдардың таныс емес орынбасу реакцияларының жүру мүмкіндігін болжайды

4 а)

Мыстың тұз ертініділерімен мүмкін болатын реакция теңдеулерін жазады

Қалайының тұз ертініділерімен мүмкін болатын реакция теңдеулерін жазады

Магнийдің тұз ертініділерімен мүмкін болатын реакция теңдеулерін жазады

b)

Металдардың белсенділік қатарына байланысты орынбасу реакцияларның жүру мүмкіндігін жазады

c)

Берілген металдардың белсенділік қатарын жазады

Барлығы

«Зат мөлшері» және «Стехиометриялық есептеулер» бөлімдері

бойынша жиынтық бағалау

Оқу мақсаты

8.1.1.3 Масса, зат мөлшері және құрылымдық санын есептеу;

8.2.3.5 Химиялық реакция теңдеулері бойынша заттың массасын, зат мөлшерін есептеу;