Чипсидің қауіп-қатері 3 сынып зерттеу жұмысы

МАЗМҰНЫ

І. Кіріспе бөлімі:

1.1. Түсінік хат.

1.2. Чипсидің (қытырлақ картоптың) шығу тарихы.

ІІ . Негізгі бөлімі:

2.1. Чипсидің (қытырлақ картоптың) құрамы.

2.2. Чипсідегі (қытырлақ картоптағы) үлкен қауіп.

ІІІ. Зерттеу бөлімі:

3.1 Тәжірибелер.

3.2 . Қосымша айғақтар (видеолар).

ІV. Қорытынды бөлімі:

Чипсиді үй жағдайында жасау.

V. Қолданылған әдебиеттер тізімі:

Түсінік хат

Бүгінгі зор қарқынмен дамып келе жатқан заманда адамға керектің барлығы бар.Әсіресе күн санап дайын тамақ түрлері қаптап келеді. Соның бірі жастар арасында зор қарқынмен пайдаланылатын қытырлақ картоп.Дүкендерде көздің жауын алатын қытырлақ картопты көргенде әрине оны жегің келеді, қытырлақ картопты көп мөлшерде жеу адам денсаулығына зиян екеніне зерттеу барысында көзім жетті. Сол себепті «Чипсидегі үлкен қауіп» тақырыбын таңдап алдым. Зерттеудің нәтижесінде мен енді дүкеннен қытырлақ картоп сатып алмаймын деп шештім.Себебі : чипсиді жеген баланың ойлау қабілеті өте төмен болады екен. Ең қауіптісі «ісік аурулары» пайда болу мүмкіндігі. Чипсиді алғаш жегеннен бастап оны қайта -қайта жегіңіз келе береді . Сол себепті адамды семіздікке ұшыратады және адам ағзасында аллергия пайда болуы әбден мүмкін. Ал дәрумендер мен минералды заттар мүлдем жоқ. Сондықтан қытырлақ картоптың құрамын зерттедім. Зерттеу барысында қытырлақ картоптың құрамында: C, B1, B2, B6, B9, PP, K дәрумендері, кальций, темір, магний, натрий және фосфор бар. Ал ең басым бөлігін 75% - су құрайды. Қытырлақ картоптың құрамында тұз өте көп. Тұздың өте көп мөлшерде болуы сүйектердің дұрыс өсуіне кедіргі келтіреді және жүрек

1.Ғылыми - жобаның мақсаты: Чипсидің адам ағзасына

тигізетін кері әсерін ғылыми ізденіс арқылы дәлелдеу.

Міндеттері :

 Чипсидың (Қытырлақ картоптың) шығу тарихы туралы

мағлұматтар жинау.

 Қытырлақ картоптың құрамын анықтау.

 Қытырлақ картоптың адам денсаулығына тигізетін кері

әсерін тәжірибе арқылы дәлелдеу.

 2. Зерттеу болжамы:

Егер біз қытырлақ картоптың адам денсаулығына зиян екенін дәлелдер арқылы көрсете білсек, сөрелерден алып тасталама ...

3. Зерттеу жүйесі:

- Ғылыми - әдебиеттерге шолу жасау;

-Интернет мәліметтерімен танысу, іріктеу

- Тәжірибелер жүргізу;

- Зерттеу жұмысын жинақтау, қорытындылау

4. Зерттеу әдістері: іздену, зерттеу, бақылау, жүйелеу, тәжірбие жасау, ой қорыту.

5. Зерттеу жаңалығы мен дербестік нәтижесі:

- Қытырлақ картоптың адам денсаулығына зияны туралы

мәліметтер жиналып жан – жақты сипаттама берілді;

- Үй жағдайында түрлі қоспасыз, адам денсаулығына зиянын

тигізбейтін чипсы (қытырлақ картоп) жасап, тиімді

пайдаланудың жолдары көрсетілді.

6. Зерттеудің теориялық және практикалық мәні:

 ғылыми - әдебиеттерге шолу жасау арқылы чипси өнімдеріне жан – жақты зерттеу және зиянын айту жұмыстың -теориялық мәні болып табылады.

 тәжірибе жүргізу арқылы чипсидың адам денсаулығына әкелетін зиянды тұстары көрсетілді.

КІРІСПЕ

Әрбір адам ағзаның дұрыс әрекет етуі үшін тағамның маңызды екенін біледі. . Ағзаның дұрыс өсуі, дамуы мен өмір сүруі үшін белгілі мөлшерде ақуыз, майлар, көмірсулар, дәрумендер мен минералды тұздар қажет. Дұрыс тамақтанбау жүрек, ас қорыту органдарының, зат айналысының бұзылуымен байланысты аурулардың пайда болуының басты себепшісі болып табылады Чипсилар мен қытырлақ нандарға дәмдік қасиет беру үшін әртүрлі хош иістендіргіштер қолданылады. Сондықтан да тұтынушының таңдауына қарай чипсы мен қытырлақ нандардың түр-түрі жетіп жатыр.Ешқандай қоспасыз табиғи чипсилар да болады, бірақ статистика бойынша көбі қоспасы барын: ірімшік, бекон, саңырауқұлақ, уылдырық қосылғанын таңдайды. Қазіргі таңда чипсида расында ешқандай уылдырық жоқ, оның дәмі мен иісіне хош иістендіргіштер арқылы қол жеткізгенін айтудың да қажеті жоқ шығар. Көбінесе чипсилардың дәмі жасанды болып келеді. Бұған көз жеткізу үшін чипсилар мен қытырлақ нандардың құрамында кездесетін өзіңізге таныс «Е» әрпінен байқауға болады. Ал егер де чипсиды өртеп көрсеңіз, оның құрамында көп мөлшерде май болатынына көз жеткізесіз.

Мен де өз зерттеуім және тәжірбием арқылы, осы чипсидің зиянын анықтаймын да, пікірімді жазып, нәтиже шығарамын деген ойдамын.

1.1 Чипсидің шығу тарихы

Алғашында чипсы тек элиталық мейрамханаларда ғана сатылатын. Кейіннен қытырлақ картоп азық-түлік дүкендерінінің сөрелерін жаулап, біртіндеп фастфуд қатарына енді. Бүгінде диетологтар мұны балалар жеуге болмайтын тағамдардың тізіміне қосып отыр. Чипсыды алғаш ойлап тапқан адам – америкалық қымбат мейрамханалардың

бірінде бас аспазшы болған Джорд Крам деген азамат. Тіпті чипсидың нақты қай жылы, қай күні пайда болғаны да белгілі: 1853 жылдың 24 тамызы. Бірде мейрамханаға келген қонаққа өте қалың кесілген фри картобы ұнамай, бас аспазшыны әбден сөгеді. Елдің алдында қатты қысылған Крам картопты жай ғана жұқа емес, тіпті өте жұқа етіп дөңгелектеп кесіп, екі жағын кезек-кезек қытырлақ болғанша майға қуырған екен. Осы тағамның дәмін татып көрген қонақ риза болып, осы тағамды «чипсы» деп атаған екен. «Чипсы» ағылшын тілінен аударғанда «бөлшек» дегенді білдіреді. 1932 жылы Америкада картоп чипсыларының дәмін түрлендіріп жасау үшін тіпті ұлттық институт та құрылған. Ал Ресейде алғаш чипсы Ленинград блокадасында пайда болыпты. Мұнда балаларға картопты жұқа етіп кесіп, пешке қақтап берген екен. Бүгінде балалар сүйіп жейтін бұл тағам - картоптың белгілі бір сорттарынан немесе картоп ұнтағынан, басқа да зиянды қоспалардан жасалады. Мамандар чипсыға адам тез үйір болады дейді. Алайда бұл тағамның ағзаға ешқандай пайдасы жоқ екенін айтып, мамандар дабыл қағуда.Қазіргі таңда қолдарынан келгенше мамандар ол нәрселердің құрамын тексереді. Талап сай емес болса сатуға тыйым салады. Қазіргі таңда екінің бірі с

ІІ . Негізгі бөлімі: 2.1. Чипсидің құрамы. Бір пакет чипсидың энергетикалық құндылығы шамамен – 550 ккал болса, бұған ол құрамындағы майдың есебінен қол жеткізеді.100 грамм чипсидің құрамында 30 грамм май болады екен. Чипсыдың құрамында дәрумендер мен минералды заттар мүлдем болмайды. Чипсы қатты шөлдетіп, ісіндіреді және қалыпты рациондағы калорияңызды жояды.Қазіргі уақытта жасалатын чипсилар 19 ғасырдағы чипсидан мүлде бөлек.Чипсиды қуырылған картоп деп