Даражарнақты және қосжарнақты өсімдіктер, 7-сынып

Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі:

Мектеп: «Н.Төреқұлов атындағы № 13 ЖОМ»КММ

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні: Кырбасова Б.Ж

Сынып: 8»Ә»

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы

Дара жарнақты және қосжарнақты өсімдіктер

Сабақтың түрі

Жаңа тақырыпты меңгеру

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)

8.1.1.3 даражарнақты және қосжарнақты өсімдіктерді негізгі белгілеріне қарай ажырату

Сабақ мақсаттары

Қосжарнақты және даражарнақты өсімдік тұқымдарының құрылысымен таныстыру

Тұқым құрылысы, дамуы және қос жарнақты, дара жарнақты тұқымдардың құрылысы ерекшеліктері жөнінде жалпы мағлұмат беру.

Жетістік критерийлері

Оқушылар оқу мақсатына жетеді, егер:

Тұқым туралы мағұлматты біледі, қосжарнақты және даражарнақты тұқымдар құрылысын ажырата алады

Өсімдік тұқымдарының құрылыс ерекшелігін баяндап және мысал келтіре отырып,өсімдіктің тіршілігі үшін маңызын айтып тұжырымдайды.

Тілдік мақсаттар

Пәнге қатысты сөздік қор мен терминдер: ботаника, Лениногор, гектар, метр, флора, «Қызыл кітап»

Диалог/жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер:

1. Өсімдіктер қайда өмір сүреді?

2. Олардың жануарлардан айырмашылығы бар ма?

3. Өсімдіктердің қандай түрлерін білесіңдер?

4. Алғашқы жаратылған өсімдіктер қайсы?

5. Өсімдіктердің қоршаған орта үшін маңызы бар ма?

6. Қазақстанда өсімдіктер жеткілікті өсе ме?

Құндылықтарды дарыту

Жұптық жұмыс жасау барысында оқушыларды өзара көмек көрсетуге, бір-бірінің пікірін тыңдауға және өзара ақпарат алмасу барысында бір-біріне құрмет көрсетуге баулу

Пәнаралық байланыстар

География мен жаратылыстану

АКТ қолдану дағдылары

Сабақ барысында Power Point презентациясын және Интернет желісін қолдану

Бастапқы білім

Ғылыми жаңалықтардың айқындаушы рөлін және олардың адамның күнделікті өміріне әсерін, ақпарат көздерінің түрлерін және зерттеу әдістерін: бақылау және тәжірибені біледі.

Тәжірибе жүргізу жоспарын құрастыруды, қоршаған әлемге бақылау жүргізуді және диаграммалар түрінде құрастырылған жоспар бойынша жүргізілген тәжірибе нәтижелерін белгілеуді, қорытындылар тұжырымдауды біледі.

Сабақ барысы

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет

Ресурстар

Сабақтың басы

Сабақты ұйымдастыру

Ынтымақтастыру атмосферасын құру

«Шаттық шеңбері» оқушылар бір-бірімен қол ұстасып, шеңбер бойымен тұрады. Бір – біріне қарап, жақсы тілек айтады.

Оқушыларға түрлі іс-әрекеттер бейнеленген карточкаларды беріп, оларды рет-ретімен орналастыруды сұрау.

Жетелеуші сұрақтар арқылы оқушыларды жоспарлау туралы ұғымға әкелу

Оқушыларға сабақтың тақырыбы хабарланады.

Оқушылармен бірлесе отырып, сабақтың мақсаты мен жетістік критерийін құрастыру.

Сәйкесін тап 3мин.

Ұлпалар

Қызметі

Жабын

Жасушалары жас, ұдайы бөлінеді

Тірек

Қолайсыз жағдайдан сақтайды

Түзуші

Сабаққа,жапыраққа мықтылық қасиет береді.

Негізгі

Қоректік заттар мен су әр мүшелеріне өтеді

Өткізгіш

Сүтті шырын,эфир майы,шірне бөлінеді

Бөліп шығарушы

Қоректік заттар қоры жиналады.

Power Point презентациясы, карточкалар

Сабақтың ортасы

(Жж) Оқушылар берілген тақырыптар аясында жоспарлау жүргізеді:

Слайдтан мына суреттерді көрсету арқылы бүгінгі сабақтың тақырыбын ашу. «Тұқым»

Тұқым – жатынның тұқым бүршігінен дамиды.

Қос жарнақты тұқымның құрылысы. Қос жарнақты тұқымның мысалы ретінде үрмебұршақ (фасоль) тұқымын қарастырайық (1-сурет). Тұқымның қабығы (қауызы), жарнағы және ұрығы болады. Үрмебұршақ тұқымының пішіні бүйрекке ұқсайды. Оның ойыс жағында жеміске бекінген жерін тұқым кіндігі дейді. Тұқым кіндігінен тұқымның ішіне ауа, су кіреді.

1-сурет. Үрмебұршақ тұқымының құрылысы (ұзынынан қақ жарылған).

Тұқым қабығы (қауызы) қалың, тығыз, сырты тегіс жылтыр, түрлі түсті. Қабығы тұқымды кеуіп кетуден, мезгілсіз өнуден, зақымданудан, шіруден сақтайды.

Қабығын сылып алса (суға жібіген тұқымда тез сылынады), ішінен екі тұқым жарнағы көрінеді. Тұқымда екі тұқым жарнағы бар өсімдіктер қос жарнақтылар деп аталады. Қос жарнақтыларда (күнбағыс, қауын, қарбыз, асқабақ, қияр және т. б.) ұрыққа қорек болатын заттар жарнақта жиналады. Жарнақты ұзынынан екіге жарса, бір ұшында жабысып тұрған ұрығы болады.

Ұрық – алғашқы тамырша, алғашқы сабақша және бүршікшеден тұрады.

Дара жарнақты тұқымның құрылысы. Дара жарнақты тұқымға алдын ала суға жібітілген бидай дәнегін аламыз. Дәнектің сырты тығыз қабықпен (қауыз) қапталған. Бидайдың жемісі бір тұқымды. Піскенде қабығы ажырамай, тұқымға тығыз жанасып бірігіп кетеді. Қанша жібітсе де қабығын ажырату қиын. Бидай тұқымы әрі жеміс, әрі тұқым болып есептелетіндіктен дәнек дейді. Бидай қабығы (қауызы) тез сылынбайтындықтан, өткір ұстарамен ұзынынан тең екіге жарады (2-сурет). Дәнектің едәуір бөлігін – эндосперм…