Дене шынықтыру пәнінен мұғалімге арналған мақала

БІЛІМ БЕРУДЕГІ ИННОВАЦИЯЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ПАЙДАЛАНУ АРҚЫЛЫ ОҚУШЫНЫ ӨЗІНДІК ӘРЕКЕТКЕ ДАЙЫНДАУ МҮМКІНДІКТЕРІ

Кузембаев Жаркынбек Назарбекович

Әлемдік білім беру жүйесі жеке тұлғаны қалыптастыруға негізделген. Бұл негіздеме Қазақстан Республикасының Білім туралы заңында жан-жақты айқындалған: “Білім беру жүйесінің басты міндеті – ұлттық және жалпы адамзаттық құндылықтар, ғылым мен практика жетістіктері негізінде жеке адамды қалыптастыруға және кәсіби шыңдауға бағытталған білім алу үшін қажетті жағдайлар жасау, оқытудың жаңа технологияларын енгізу, білім беруді ақпараттандыру, халықаралық ғаламдық коммуникациялық желілерге шығу.”

Бүгінгі таңда білім берудің мемлекеттік стандартына сай мектептегі тәрбиелеу және оқыту нақты өзгеріп, оқушыны пәндік білім,білікті және дағдылар жиынтығымен дәріс беру ғана емес, оқушының оқу- танымдық әрекетін дұрыс ұйымдастыру негізінде жеке тұлғаны қалыптастыру мақсаты қойылып отыр.

Ұстаздың ең басты міндеті - оқушыларға кез- келген білім саласын меңгертудің тиімді жеңіл жолдарын қарастырып, шығармашылық жұмыс істеуге дағдыландыру.Білімді дайын қалпында қабылдамай, өздігімен құрастырылған білімнің ұзақ есте сақталатындығы бүгінгі күні дәлелденіп отырғаны белгілі.

Жеке тұлғаның тек қана білімді болуы жеткіліксіз болуы қақ нәрсе.Білім беру мен алу жүйесіндегі басты қағида- өз-өзіне есеп беру, ой- әрекеттерін саралай білу, өзін-өзімен өзгені бағалай білетін, өз мүмкіндіктері мен қабілеттерін жүзеге асыратын,өз өмірін,іс-әрекеттерін нақтылай отырып жоғары жауапкершілігі бар жеке тұлға қалыптасуына мүмкіндігінше тиімді жағдай жасау.

Мектеп - халықтың ұрпақтан ұрпаққа жалғасқан адамгершілік ізгі қасиеттерін жас жеткіншек бойына сіңіретін ортасы. Мектеп - жеке тұлғаның қалыптасатын жері. Заман ағымына сәйкес сабақ өткізуді жетілдіру әдістері мен жолдары жаңарып өзгеруде.Мектеп өмірінің өзгеріске ұшырауы жағдайында оның ішінде оқыту үрдісінің негіздері оқушылардың танымдық әрекеттеріне сәйкес білімді қажетсінуіне қарай әдістер мен құралдар қарастырылуда.

Қазіргі ғылыми техникалық прогресс заманындағы нарықтық қатынастардың талабына сай бизнес пен коммерцияның, кооператив пен жеке кәсіпорынның әртүрлі формаларын қарқынмен дамытудың қажеттілігі болашақ кадрлардан жаңаша ойлауға бейімділікті, тапқырлық пен ізденімпаздықты, шеберлік пен іскерлік қасиеттерді талап етеді.

Мұндай экономикалық және әлеуметтік маңызы зор істі мектептен бастап, жас өрендерге өнертапқыштық шығармашылықтың негізін үйретуіміз қажет.

Мектептегі оқыту үрдісінің жаңаша дамуы оқушының білімінің,дағдысының көтеру қажеттілігімен ғана емес,оқушының танымдық әрекетінің көтерілуіне байланысты.

Оқушылардың өз бетінше білім алып,өз білімін бағалауға, өзіндік әрекетке бейімдеу болып саналады.Танымдық әрекет өзіндік әрекеттің бір құрамы ретінде ерекшеленеді.Өзіндік әрекетті жүзеге асыруға қажетті тәсіл – әдістерді таныстыру және оны игеру үшін дербес тапсырмаларды орындату қажет.Бұл міндетті мұғалім жүзеге асырады.Ол үшін мұғалім оқушыда өзіндік әрекеттердің нақты мақсаттарын қалыптастыруы қажет.Сондықтан оқу тәрбие үрдісінде саналы түрде ретімен қолдануға болатындай мақсаттар жүйесінің негіздемесі қажет болады.

Мұндай мәселелерді шешуде мұғалім өте жоғары дәрежелі психологиялық – педагогикалық құзырлы дайындықпен келуі қажет.Білім беру саласының алдына қойған міндеттерді шешудің жолы- оқушылардың нақты оқу әрекеті арқылы өз оқу үрдісін жетілдіру болып табылады. Сондықтан өзіндік жұмыстарды орындау өте маңызды.

Қарқынды өзгеріп жатқан әлемде білім саласының алдына қойып отырған басты және негізгі сұрақ – «ХХІ ғасырда нені оқыту керек?» және «Мұғалімдер оқушыларды ХХІ ғасырға қалай дайындайды?». Осыған орай заманауи тәсілдің ең негізгі ерекшелігі оқушылардың алған білімдерін жай ғана иеленіп қоймай, оларды орынды жерде қолдана білуіне басты назар аудару қажет. «Оқушы – үнемі біліммен толтыра беретін ыдыс емес, «Әрбір бала – бір жұлдыз, жарқырауына көмектес!» - деген ұстанымды ескеру қажет. Тек білімді меңгеріп қана қоймай, оны терең түсініп, алған білімдерін сыныптан тыс жерде, кез келген жағдайда тиімді пайдалана білуін қамтамасыз ету. Ендеше оқу мен оқытудағы әдістерді өзгертудің қажеттілігі, оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамыту туралы мәселелердің мемелекеттік деңгейде күн тәртібіне қойылуы – уақыт күттірмейтін заман талабы болды.

Оқушыларға білім беруде әлемдік білім алу деңгейіне жету үшін заманауи талапқа сәйкес білім беру үрдісін жақсартудың бір жолы бар. Сабаққа ғылыми ізденіс элементтерін енгізу мұғалімнің оқыту үрдісіне жаңаша көзқараспен қарауына және әрекеттерді оқушылармен күнделікті іске асыру қажеттілігі туындайды.

Ендігі жерде өз тәжірибемізді толықтыра отырып мектеп өмірінде білім беру ісін жаңарту жолдарын жүргізу деп ойлаймын. Cондықтан да өзіндік педагогикалық таңдаған тақырып бойынша зерттеу жүргізуді; педагогикалық және оқыту үрдісінің тиімді әдістерін игеру, кәсіби педагогикалық құзіреттілік деңгейін арттыру, оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамыту, оқыту методикасымен мазмұнына тың идеялар енгізу, білім берудегі Кембридж тәсілінің теориялық негіздерімен таныстыру, оқушының жеке тұлғалық келешегіне негізделген оқушы мұғалім арасындағы қарым –қатынастың озық үлгілерін таратуды мақсат етіп алдым.

Оқу үрдісінде нақты нәтижеге жетудің жолдары деп мына негіздемелерді айтар едім. Білім берудегі жаңа тәсілдерді меңгеру мен АКТ құралдарын орынды пайдалану қажеттілігін түсіну.

Кембридж бағдарламасының оқыту жүйесінің негізгі жеті бағыты бойынша балаларды жаңа әдіс тәсілдерді қолдану негізінде дамыта оқытуға үлкен мән берілуде.

Жүргізілген бақылауларым менің мақсаттарым мен міндеттерімнің орындалуы үшін жаңа тәсілдердің маңыздылығы айқындадым. Білімді оқушылардың қабылдап меңгеруі олардың өзінің оқуы үшін жауапты екенін ұғындырды.

Бұндай үлкен жауапкершілікті оқушы мұғалімнің сабақ беру барысында жасайтын ортадағы іс-әрекеттерінен қабылдайды. Жеке тұлғаның жан –жақты дамуы үшін әрдайым мұғалім ретінде өз шеберліктерімді шыңдап дамытып отыру қажеттілігін ұғындым.

Қазіргі заманауи оқыту жүйесінде сыни тұрғыдан ойлау мұғалімге арналған нұсқаулықта «ойлау туралы ойлану» деп сипатталады.

ХХ ғасырда сыни әлеуметтік теорияның мектебін Франкфурт қалады. Білім беру саласындағы осындай зерттеуді бастаған Джон Дьюи алғашқылардың бірі болды.

Өз практикамда ойлау дағдысын қолдану себебім осы уақытқа дейін балаларға тек дайын күйінде білім беріп ойлануына жағдай жасамағандықтан.Ол ойлау дағдыларын қалыптастыру тек оқушы үшін ғана емес, демократиялық қоғамдық құрылыс үшін де тиімді жолын бағыттау екенін сендірді.

Эдвард Глейзер болжаған сыни тұрғыдан ойлудың үш элементін ескеріп оқи отырып кейбір мәселерді шешу кезінде өз тәжірибемді қалыптастыруда ойлау үдерісін жүзеге асырдым.