Денелердің өзара әрекеттесуі және масса, 7-сынып жоспары

Сабақтың тақырыбы: Денелердің өзара әрекеттесуі.Дененің массасы.

Сабақтың мақсаты:

Оқушыларға денелердің өзара әрекеттесуі және дененің массасы туралы түсіндіру.

Күнделікті өмірмен байланыстыра отырып, мысалдар келтіру арқылы алынған білімді күнделікті пайдаға асыра білу.

Оқушыларды ұжымдыққа, ынтымақтастыққа, жолдастық өзара көмекке баулу.

Оқыту әдісі: Жаңа технологиялық әдістер.

Сабақтың көрнекілігі: интерактивті тақта, электронды оқулық, таразы түрлері,, кір тастары.

Сабақтың барысы:

Ұйымдастыру кезеңдері

Үй тапсырмасын сұрау.

Жаңа сабақты түсіндіру.

Жаңа сабақты ойын элементтері арқылы бекіту.

Үйге тапсырма беру.

Бағалау.

Инерция дегеніміз не?

Жылдамдық дегеніміз не?

Механикалық қозғалыс дегеніміз не?

Бүгін біз үшін ерекше сабақ болғалы тұр. Өйткені сабағымызға көптеген ұстаздар қатысып отыр. Сондықтан да барлығыңда бүгінгі сабаққа белсене қатысыңыздар. Табиғатта кез келген дене міндетті түрде қандай да бір басқа денемен әрекеттеседі. Оған кез келген екі дененің соқтығысуы да, сондай-ақ бір-бірімен серіппе немесе жіп арқылы байланысқан денелердің әрекеттесуі мысал бола алады. Денелердің бір-біріне әрекет етуі өзара әрекеттесу болып табылады. Өзара әрекеттесу-күрделі құбылыс. Сонымен денелердің қозғалыс жылдамдығының өзгерісінің себебіне оның басқа денелермен әрекеттесуі жатады және бұл кезде денелердің жылдамдығы түрліше өзгеретінін байқадық. Егер дене басқа денемен әрекеттесуі кезінде жылдамдығын азырақ өзгертетін болса, онда бұл денені инерттілеу деп атайды. Әр түрлі денелердің инерттіліген салыстыру үшін масса деп аталатын физикалық шама пайдаланылады.

Масса- денелердің инерттілігінің өлшемі. Оны т әрпімен белгілейді. Арбашалардың үстіне бірдей материалдан жасалған (ағаш,темір,алюминий т.б)бірақ біреуінің көлемі екіншісінікінен 2 есе көп болатын білеушелерді қойып, тәжірибе жасайық. Арбашалардың өзара әрекеттесуі кезінде бірдей t уақыт аралығында оң жақтағы арбашаның жүріп өткен жолы екіншісінің жолынан артық екендігі байқалады.Өлшеу екенін көрсетеді.

= және = 2

Демек оң жақтағы арбаша сол жақтағыға қарағанда 2 есе көп жылдамдық алады. Екі дененің массаларының қатынасы олардың өзара әрекеттесуі кезінде тыныштық күйінен шыққандағы алатын жылодамдықтары модульдерінің қатынасына кері пропорционал болады. Яғни = . Бірліктердің халықаралық жүйесінде масса бірлігіне килограмм(кг) алынған. Бұл-платина мен ирийдің қорытпасынан құйылып жасалған цилиндр түріндегі этолондық (үлгі)гірдің массасы. Тәжірибе жүзінде дененің массасын таразыға тартып өлшеу…