Дінтану элективті курсын оқытудағы басты мәселелер

«Дінтану» элективті курсын оқытудағы басты мәселелер.

Осыдан біраз жыл бұрын отандық теолог ғалымдар мектепте қандай да бір елдің тарихымен қатар, сол елдің халқы ұстанатын діндер туралы да оқыту қажеттігін жиі айтып жүретін. Қоғамдық сипат алмаса да, ғылыми ортада әжептәуір талқыға түскен осы дінтану пәні мектептерде алғашында сынақ ретінде оқытыла бастаған-ды. Кейін арнайы министрліктер аяқ алысын байқап көрген соң бұл пән 2009 жылдан бастап мектеп бағдарламасына қосымша пән ретінде енгізілді. Міне, сол уақыттан бері еліміздің мектептерінде 9-сынып оқушыларына дәстүрлі діндердің шығу тарихы жайлы сабақ өткізіліп келеді. Діндер туралы арнайы ғылым болып табылатын «Дінтану негіздері» курсы барысында талап бойынша мұғалімдер дінді немесе діндерді насихаттамайды, олардың шығу тарихы мен дамуын объективтік мазмұнда түсіндіруді мақсат етеді. Алайда, осы талап өз үдесінен шығып жүр ме?

Дінді оқыту адам, қоғам, дүние туралы дүниетанымдық және философиялық сұрақтарға жауап іздеу болып келетіні даусыз. Білім берудің зайырлы жүйесінде дінтану пәнін оқыту қоғамда гуманистік және адамгершілік негіздерді қамтамасыз етуге көмектеседі. Жас жеткіншектерге білім беру мен тәрбиелеуде дінтану пәнінің мүмкіндіктерін іске асыру тәсілдерін, әдістерін, құралдарын айқындау үшін әдістемелік және педагогикалық модельдерді іске асыру қажет. Білім беру мазмұнында дінтану пәнін оқытуда зайырлылық қағидаты әдістемелік негіз болу керек. Бүгінде әлем елдерінің басым көпшілігінде мемлекеттік мектептер зайырлы мәртебеге ие. Елбасы «Қазақстан – 2050 стратегиясында»: «Біз елдің дәстүрлері мен мәдени нормаларына сәйкес келетін діни сана қалыптастыруымыз керек. Біз өзін-өзі ұстаудың ерекше үлгілерін алуға тиіспіз. Мен жария етіп отырған стратегия біздің халқымызды орта ғасырларда емес, ХХІ ғасырда өмір сүруге дайындайды» деп атап көрсетті. Бүгінгі күнде еліміз үшін бейбітшілік пен келісімді сақтау маңызды. Сондықтан да жас жеткіншектер Қазақстанда тұратын ұлыстардың дәстүрін, мәдениетін, діни сенімі туралы хабардар болуы керек. Өйткені дін кез келген халқының ұлттық сана-сезімі мен мәдениетінің

Расында, дінтану пәні керек екені сөзсіз. Кешегі секуляристік қоғамнан кейін, яғни, кеңестік дәуірдің темір шымылдығы түрілгеннен кейін дін мәдениеті жойылып, оның салдарынан адамдардың әдебі өзгерді. Ал, оны қалпына келтіру үшін не істемек керек? Әрине, еліміздегі академиялық білімі бар дінтанушылар бұл қалыпты түзеуді мектеп оқушыларынан бастау керектігін баса айтып жүр. Себебі, қазір біздің жастарымызды сыртқы күштер, мысық тілеу миссионерлер жиі арбап жатыр. Біздіңше, дінтану пәнін енгізудегі басты мақсат – оқушы бойына өз ұлтының төл мәдениетін түсіндіру, сіңіру, сол арқылы сыртқы күштерге, теріс ағымдарға қарсы тұру болу керек. Айналып келгенде, мемлекет үшін балаларға дінімізді, мәдениетімізді түсіндіру де ұлы мақсаттардың қатарынан болғаны абзал.

Бұл бағыттағы өзекті проблема – дінтану пәнінен сабақ беретін мұғалімдердің жетіспеушілігі. Бұл пәннен негізінен тарихшылар мен құқықтанушылар береді. Олар діннің мәнін, мазмұнын ұқпағандықтан балаға сабақты үстірт өтеді. Сондықтан, олардың дінтану бойынша базалық білімі жоқ болғандықтан діннің мәні мен мағынасын түсіндіруге олардың көп жағдайда өресі жетпейді. Тарихшы оның тарихын айтуы мүмкін, құқықтанушы құқықтық жағын айтуы мүмкін. Ал, діннің ішкі мазмұнын түсінбеген балаға оның тек қана формасын оқыта берудің еш әсері болмайды. Біздің қоғамды алып қарасақ, дін тек қана біржақты оқытылады. Мәселен, намаз оқысаң сен тозақтан құтыласың, ораза ұстасаң осыншама сауап болады, қажылыққа барсаң күнәдан арыласың дегеннен ары аспайды. Соның салдарынан біздің балаларда «Мешітке барып намаз оқысам, күнәларым жуылады, ары қарай күнәні қайтадан істей беремін. Келесі жұма намазда оны «жуып-шая» саламын» деген түсінік пайда бола бастады. Одан бөлек, қазіргі уақытта дін кәсіпке, жеке бастың пайда құралына айналып бара жатыр. Осының бәрі діннің мәні мен мазмұнын ұқпағандықтан орын алуда. Кез келген заттың ішкі және сыртқы формасы болатыны сияқты, діннің де сондай қасиеті бар. Кейбір сақал өсірг

Сонымен қатар, әдістемелік оқу құралдарының көптеп шығарылуы да артықтық етпейді. Мектептегі сабақ беретін мұғалімдердің білімін үнемі жетілдіріп отырылуы қажет. Дінтанудың астарында өте нәзік насихат жатыр. Сондықтан, ол пәннен кез келген маманның сабақ бергені кім-кімді болса да алаңдатары анық. Жасыратын түгі жоқ, осы пән алғаш енгізілген жылдары тек бір ғана бағытты ұстанған, яғни, дінді фобиямен түсіндіргісі келген мұғалімдердің де болғаны анық. Мысалы, Құранды аяққа таптаған қыздың құбыжыққа айналып кеткендігі туралы бейнежазбаны, сол мағыналас фотоларды көрнекілік ретінде қолданған пән мұғалімдері республика көлемінде ұшырасқан екен. Бұл да біржақтылық. Ол ешқандай да педагогикалық шаблонға сыймайтын әдіс-тәсілдер. Бұдан шығып отырған проблеманың өзін алып қарайтын болсақ, пән мұғалімдеріне арналған әдістемелік құралдардың, ортақ бір жүйенің жоқтығынан пайда болатын дүние. Әрине, өзіңнің дініңді кеңірек түсіндіру арқылы өзге діндерді жамандауға да болмайды. Өзіңнің көзқарасың арқылы балаға діндердің тарихын, олардың атқарып жатқан функциясын, қазіргі уақыттағы оның әлемдік құбылысы туралы айту керек. Бала оның ақиқатын өзі тауып алады. Діндерді бір-біріне жамандау орын алмау

Біздің қоғамымыздағы ең басты проблема – біздің мемлекетіміздің 22 жылдық өмір тәжірибесінде бізге не жетпей жатқандығын жастар бізге көрсетіп беріп отыр. Өйткені, жастар ортасында ең күрделі мәселе бұл экстремистік терроризмнің белең алуы, экстремистік топтардың көбеюі және лаңкестік әрекеттердің көбеюі. Осының барлығы қоғамдағы діни таным- түсініктің төмендігінен. «Дін» деген түсініктің жалпы біздің өмірімізде болатындығын, күнделікті тіршілігімізде оны қолданып жүргендігімізді білмегендігімізден, біз дінді тек қана ғибадат жасау деп ойлаймыз. Ғибадаттың өзі әрине кең мағынада айтылған дүние. Ғибадат болғанда біз намаз оқу, ораза ұстау, зекет беру, қажылыққа бару немесе мешітке барып жұма намаз оқу, болмаса шіркеуге барып шоқынумен ғана шектелеміз. Біздің түсінігімізше, дін осы айтылғандар үшін ғана керек сияқты. Басқа уақытта дін