Допты екі қолмен төменнен қабылдау әдістемесі

ЕКІ ҚОЛМЕН ДОПТЫ ТӨМЕНГІ ЖАҒЫМЕН ҚАБЫЛДАУ

«А.Байтұрсынов атындағы №5 жалпы білім беретін мектеп коммуналдық мемлекеттік мекемесі,

Дене шынықтыру пәнінің мұғалімі

Аннотация

Волейбол ойынындағы әдістер мен әдістер сондай ақ қарама қарсы жаттығулар қарастырылады

Аннотация

В данной статье рассматриваются методы и приемы в игре волейбол а также противоположные упражнении

Аnnotation

This article discusses methods and techniques in volleyball as well as opposing exercises

Қимыл қозғалыс әректін меңгеру тек дағдыны қалыптастыру ғана емес дене жаттығуларын орындауға мүмкіндік туғызатын қажетті күш, жылдамдық, төзімділік, шыдамдылық және буын қоспаларының қозғалмалылығы сияқты сапалық ерекшеліктерінің дамуына да байланысты.

Дене сапалары дегеніміз адамның қозғалыс мүмкіндігін анықтайтын ағзаның қызмет ету жүйесі болып саналады.

Қозғалыс және дене сапалары терминінің екеуі де дене тәрбиесі туралы ғылымда тең дәрежеде, өйткені олар осы сапалық ерекшеліктерді анықтайтын әр түрлі қозғаушы күштерге назар аудартады.

Белгілі ғалым А.В.Коробковтың «Дене сапаларының диссоциациялануы» атты еңбегінде қозғалыс сапаларын дамыту кезеңдермен жүреді. Басында бір сапаның дамуы дәл осы сәтте арнайы дамытылмаған басқа сапалардың қатар өсуімен жүреді. Одан әрі бір сапаның дамуы басқаларының дамуын тежеуі мүмкін делінген .

Мұндай құбылыстың белгілі бір механизмі анаэробты және аэробты процестердің арасындағы антогонизм, яғни бірінің дамуы екіншісінің тежелуіне немесе керісінше болады.

Қозғалыс сапалары спортшылардың жас ерекшелігіне қарай дамуы әр түрлі уақыттағысымен сипатталады. Мұның мәні әр түрлі қозғалыс сапаларының барынша табиғи дамуына әр түрлі жаста жетеді (жылдамдық сапасы 13-15 жаста, күштік сапа 25-30 жаста және т.б.).

Осы негізде жас спортшылардың дене сапаларын қимыл-қозғалыс ойындары арқылы арттырудың практикалық маңыздылығы өте жоғары екендігіне көз жеткізу мақсатында, ойынды кеңінен талдағандығымыз жөн деп есептедік.

Әрбір адам туғаннан бастап- ақ, белгілі бір қозғалыс мүмкіндіктеріне ие болады, себебі қозғалыс арқылы күнделікті өмірде түрлі қимылдар іске асады. Мысалы, белгілі бір уақыт ішінде бірнеше метрге жүгіре алу да, салмақты көтере алу да және т.б. сандық сапалық сипаттамасы бар әрқилы қимыл әрекеттерінен тұрады. Сондай-ақ, ұзақ қашықтыққа жүгіру адам ағзасына әртүрлі салалық талаптар қояды және олар әртүрлі дене қаблеттері деп- адамның қозғалыс мүмкіндіктерінің әртүрлі қырларын айтамыз.

Әдебиеттерді талдау барысында балалық және жасөспірім кезеңдерде қозғалыс мүмкіндігін тәрбиелеу үшін қолайлы жағдайлар бар екендігіне көз жетті. Қозғалыс мүмкіндіктерінің күшеюі мектеп жасындағы бала ағзасының жас ерекшелігіне сай келуі қозғалыс мөлшерінің іс- әрекетін реттеп отыратын иннервациялық механизмдердің жоғары қозғыштығына және зат алмасу процестерінің өте қозғалмалылығы, қимылдың ең жоғарғы қарқыны, бұлшық еттің босауының және жиырылуының тез ауысып өзгеріп отыруына байланысты. Біз талдаған зерттеулердің бірқатары спортпен енді жүйелі түрде шұғылданатын оқушылардағы жылдамдықтың жасқа байланысты динамикасын көтеруге мүмкіндік берді. Күш адамның дене сапасының құрамдас бөлігі ретінде оны мынадай белгілер бойынша нақты анықтау керек:

1. Күш, қозғалыстың механикалық сипаттамасы ретінде денеге көлем салмағы – күш әсер етеді.

2. Күш адамның қабілеті, қасиеті ретінде және т.б.

Егер бірінші мағынасында күшті қозғалыстың басқа да сипаттамаларымен бірге механизмді зерттеу нысаны ретінде көрсетсе, екінші мағынасында физиология, антропология дене тәрбиесі теориясындағы зерттеу пәні ретінде сипатталады.

Қандайда бір ұғымды анықтаудың ең жақсы тәсілі- адамның күш мүмкіндіктерінің деңгейін және өлшеу жолдарын көрсету. Оны диномометрмен немесе механикалық өлшеу арқылы анықтауға болады.

Бұл фактор күштің қозғалыс қабілеті ретінде, бұлшық еттің жұмысын күштің белгілі бір көлемін көрсете алу мүмкіндігі болып табылады. Мағынасы жағынан дұрыс болса да бұл фаза стилистикалық жағынан «күш» деген сөздің әртүрлі мағынада қолданылуына байланысты бір сөздің мәнін қайталай беру тәрізді көрінеді.

Осылайша адамның күшін сыртқы қимылдарға қарсы тұра алу қабілеті немесе бұлшық ет күші арқылы қарсы тұруы деп анықтауға болады. Қарсы қимыл-әрекет жұмысы процесінде, қарсы шығу күші деп – қимылға қарсы бағытталған күшті кері шегіну кезінде – қозғалыс үстіндегі қимылды айтады.

Бұлшық еттер мынадай күштерді көрсете алатыны белгілі:

-өз ұзындығын өзгертпей (статистикалық, изометрлік тәртіп);

ұзартылған жағдайда (плимометрикалық, жиырылу тәртібі);

Бұл кезеңдегі күштің ең жоғарғы мөлшерін әртүрлі, жоғарыда келтірілген бөлімдерді күш қабілетінің негізгі түрлерінің жіктелуі деп қабылдауға болады.

Мектеп оқушыларының дене тәрбиесі жүйесінде бұлшық ет күшін- адамның бұлшық ет қысымы арқылы сыртқы қимылға қарсы тұра алу қабілетін тәрбиелеуге көп орын бөліну керек. Бұлшық ет күшінің көрінуі – бұлшық ет аппараттарының іс әрекетін ретке келтіретін жүйке процесінің дамуы мен жинақталуына байланысты. Жүйке жүйесінің вегетативті бөлігінің қызметін реттеуде, көлденең жолақты бұлшық еттердің физиологиялық жиырлу қабілеттері маңызды қызмет атқарады. Бұлшық еттер өзінің ұзындығын өзгертпей- ақ (статистикалық немесе изометрлік тәртіп), ұзындық қысқарғанда да (жиырлу немесе миометриялық тәртіп), ұзарған кезде де (жазылу немесе плиометрикалық тәртіп) күшті көрсете алады.

В.Зациорскийдің жіктеулері бойынша күш қабілеттері келесі түрлерге бөлінеді: бойға біткен күштілік (жай қозғалыстағы статистикалық тәртіп), жылдамдықтың күштілігі (жылдам қозғалыста көрінетін динамикалық күш). Адамның…