Достық – біздің тірегіміз ашық дөңгелек үстелі

Тәрбие сағаты "Тазалық - денсаулық кепілі"

Мақсаты:

1. Денсаулықтың адам өмір сүруі үшін аса қажеттілігін, оны сақтай білудің адам өміріндегі маңызы, микробтардың ағза қауіптілігін, кір қолдың қандай ауруларға ұшыратынын, жұқпалы аурулардан сақтану жолдарын түсіндіру.

2. Оқушыларды білімділікке, салауаттылыққа өмір сүруге баулу. Оқушылардың өз ойларын айта білуі, өздері ой - түйін жасай білу дағдыларын дамыту.

3. Денесін шыңдауда шымыр да шапсаң ұқыпты да жинақы, ортаны таза ұстап аялауға, өз денсаулығын күте білуге, еңбекқорлыққа тәрбиелеу.

Сабақтың көрнекілігі: слайдтар, суреттер, нақыл сөздер, мақал - мәтелдер, тыйым сөздер.

Сабақтың барысы:

І Ұйымдастыру кезеңі

Психологиялық дайындық

Айналаға алақанмен

Жылулықты шашайық,

Тілек тілеп, күлімсіреп,

Жаңа сабақ бастайық.

- Балалар, бүгінгі тәрбие сағатымыздың тақырыбын осы сөзжұмбақтан біле аламыз. (слайд)

Сөзжұмбақты шеше отырып, «Тазалық – денсаулық кепілі» атты тәрбие сағатымызды бастаймыз.

Тазалық туралы айтқанда, ойымызға не келеді?

«Тазалық» сөзін топтастыру.

- Балалар, тазалық дегенді қалай түсінеміз?

Жұпар иіс Тазалық гигиена

щетка денсаулық

жылтыр кір жуу таза киім тәртіп шаңсорғыш

(Осы кезде есік қағып, бір оқушы сынып оқушыларының атына сәлемдеме келгенін хабарлайды)

- Балалар, бүгін біздің тазалық туралы тақырыбында тәрбие сағатымыз болатынын біліп, Кірқоймастан арнайы сәлемдеме келді. Ол тазалықты өте жақсы көреді. Сендер оны танисыңдар ма?

- Балалар, Кірқоймас бізге не жіберіпті, танысайық…. (сәлемдемемен таныстыру). Шығарамын.

- Балалар, бұл заттардың бәрі не? Не үшін керек? (тазалықты сақтау үшін )

- Ал тазалықты сақтау не үшін керек? (деніміз сау болу үшін)

- Ал денсаулық адамға керек пе?

Әрбір адам өз денсаулығының мықты болу жолдарын қарастыру керек. Дені сау адамның көңіл - күйі көтеріңкі болып, еңбекке әрқашан құлшына кіріседі. Халқымыз «Дені саудың – жаны сау» деп орынды айтқан. Біздің өмірімізді жарық қылатын, өмірдегі басты байлық не деп ойласыңдар?

Оқушылар: Денсаулық

- Денсаулық – зор байлық. Денсаулық болса, бәрі де болады. Дені сау адамның көңілі шат, өмірі бақытты.

Астында қымбат көлік, бірақ қатты ауырады. Ол адам бақытты ма?

Миллион теңге ақшасы бар, бірақ ауырады. Ол адам бақытты ма?

3 үлкен әдемі үйі бар. Бірақ ауырады – ол адам ше? Жоқ.

Ал сонда дүниедегі ең басты бақыт не екен?

- Денсаулық.

- Қандай мақал білеміз?

- Денсаулық – зор байлық.

Бүгінгі тәрбиелік іс - шарамыздың тақырыбына байланысты әңгімеміз тек денсаулық жөнінде болмақ. Денсаулық деген сөз - дененің саулығы деген мағынаны білдіреді. Дененің сауы – сырқаудан аман, қайратты, жігерлі, көңілдің көтеріңкі болуының өзі – денсаулықтың белгісі. Ендіше «Денсаулық – зор байлық»деп халқымыз айтқандай, денсаулықты еш нәрсеге теңеуге болмайды, адамдар бір - біріне бірінші денсаулық тілейтіні себебі, міне, осында. Дені сау адам, әрдайым көңілді, жүзінен шаттық нұры төгіліп жүреді. Сондықтанда өз денсаулықтарыңызға жауапты қарап, оны сақтауымыз керек.

Онда ауырмай әдемі, таза болу үшін өз - өзімізге қызмет көрсету дағдыларымен танысамыз.

Тазалықтың денсаулыққа қаншалықты пайдасы бар екендігін білетініміз туралы көрсетейік, ал ендеше.

• Балалар, сендер қалай ойлайсыңдар, адамның дені сау болу үшін қандай шарттар орындау қажет?

• Денесін, беті - қолын, киімін әрдайым таза ұстау керек.

• Жаттығу жасап, спортпен айналысу керек.

• Дәрумені мол тағамдарды, жемістермен көкөністерді жеу керек.

Байланысы (слайд). Таза жүрген адамның дені сау бола ма? (слайд)

- Спортпен айналысатын адамның дені сау бола ма?

- Дәрумені көп тамақ ішетін адамның дені сау бола ма?

Бірінен бірі туады. Бәрі де денсаулыққа әкеледі. Тек қана ерінбеу керек.

Денсаулықтың қастары мен достары (слайд)

Денсаулықтың қастарының бірі – еріншектік. Бетін суық суға тигізгеннен қорқып, денесін шынықтырмай, есік алдына шығып, ойнамай, еңбек етпей жүрген балаларды айтамыз.

Денсаулықтың қастарының бірі - әке - шешенің, мұғалімнің, үлкен адамдардың айтқандарын тыңдамау. Ол кісілер оқы, үйрен дейді. Ал оқып үйренсең, ойын сергек, денсаулығын мықты болады.

- Неліктен жеміс - жидектерді жердің алдында ата - аналарың мен үлкендер «жуып же» дейді?

- Сендердің ойынша, тамақ ішерден бұрын қолды жуу керек па?

Бұл әдет туралы ақын Сәкен Қалиев

Микробтар қаскүнем,

Көрмесем де білемін.

Ішер кезде асты мен,

Қолды жуып жүремін,- деген екен. Сен де солай істейсің бе?

1. Ерте де қазақ жерінде қонақ келгенде құманға су құйып, кішкентай легенмен келіп, қолға су құйған. Сонда үлкен кісілер бұл үйдің баласына батасын берген. «Ғұмыр жасың ұзақ болсың, балам!» — деп айтқан.

Мұғалім:

- Ертеде бір кір-қожалақ қыз өмір сүріпті. Оның дүниедегі ең жек көретін нәрсесі – қолын жуу және жуыну екен. Сол себептен қолында, аяғында пайда болған жаралар денесіне тарайды. Ауыз арқылы ішке кірген микроб қызды ауруға шалдықтырады. Дәрігер қыз баланы тексеріп, ауруды жеңетін ғажайып затты ұсынады.

- Бұл не деп ойлайсыңдар?

- Кірді не кетіреді деп ойлайсыңдар?

- Дұрыс, сабын.

- Сендер дайындап қойған тақпақтарын бар.

Жансұлу: Дос бол сабын, сумен сен

Жиі – жиі жуын сен:

Таңертең де, кешке де,

Жуын күндіз – түсте де.

Су - тіршілік негізі,

Онсыз өмір сүрмейсің.

Гигиена егізі,

Су деп және білгейсің.

Су - табиғат байлығы,

Өзен - көлге барғайсың.

Кемі екі рет әр күні

Суға түсіп алғайсың

Данара:

Хош иісті сабынның

Көбігіне малынып,

Қолымызды жуамыз

Барлық кірден арылып.

Көкөністі жуып жеп,

Қайнаған су ішеміз.

Әнеля:

Сақтағаннан тазалықты

Ауырмайды ішіміз.

Тазалықты сақтасаң

Ауырмайсың ешқашан.

Алижан:

Жуын тамақ алдында,

Жуын тамақ соңында,

Жуын ұйықтар кезіңде,

Жуын тұрған мезгілде.

Батырхан:

Еріншектен – салақтық,

Салақтықтан – надандық.

Бірінен бірі туады,

Жоғалар сөйтіп адамдық.

Гүлзира:

Таза ауа жұт көбірек

Еңбекпен көп шынығып.

Керек болса денсаулық,

Жүргейсің күнде жуынып

Осы сабын қайда жасалады деп ойлайсыңдар? (зауыттарда)

Жауаптарын тыңдау.

- Балалар, мен сендерге сабынды қалай жасайтындығын айтып берейін.

Ертеде зауыт, фабрика болған жоқ, қазақ халқы сабынды қолдан жасаған. Ол үшін алабота, малдың сүйегі мен майы керек.

Алабота – шөп тектес өсімдік. Ол жол жиектерінде, мал қораларының маңайында қаулап өседі. Балалар осы алаботаны тасып, тау - тау ғып үйіп тастайды. Оны өртейді. Өртегеннен кейін күлі қалады. Мұны «сақар» дейді. Ал шешелеріміз қысқы соғымның сүйегін шашау шығармай, қапқа сала береді. Енді сол сүйекті қазанға салып қайнатады. Малдың майын қазанға салып шыжғырады. Енді қазанға үшеуін салып қайнатады. Қайнап жатқанда кепсермен неше сапырылып, неше тұндырылады. Әлден уақытта шидің үстіне сопақша ұзынша, төртбұрышты қара сабындар тізіліп жатады. Осыны «бұзаушық» дейді. Бұрынғы заманда ата - бабаларымыз сабынды осылайша дайындаған.

Міне осылай күнделіктегі тұрмысымызда қолданылатын сабын пайда болған.

Жеке бас тазалығының ережелері (слайд)

- Күнделікті бір уақытта тұрып, шынықтыру жаттығуын жаса;

- Таңертең тісіңді тазалап, беті - қолыңды, мойның мен құлағыңды жу;

- Ұйықтар алдында жуынып, бөлмеңді желдетіп алуды ұмытпаңдар;