Электр тогының адам ағзасына әсері туралы материал

«Батыс Қазақстан индустриялды колледжі» МКҚК

Ашық сабақ Тақырыбы: «Электр тогының адам

ағзасына әсері. Электрлік әсерге

байланысты факторлар»

Құрастырған: Арнайы пәндер

оқытушысы Қыды

рбаева М.С

Орал қаласы, 2014 жыл Сабақ тақырыбы: «Электр тогының адам ағзасына әсері.

Электрлік әсерге байланысты факторлар»

Мақсаты: Білімділік - оқушыларға электр тогының адам ағзасына әсері. Электрлік әсерге байланысты факторлар мәні мен түрлерін, көмек көрсету туралы білімдерін қалыптастыру. Дамытушылық- электр тогы соққан кездегі алғашқы көмек көрсетудің түрлерін, салыстыру қабілетін қалыптастыру, көңілдерін аудару, қорытынды жасау. Тәрбиелік – оқушылардың сөздік қорларын, ойлау қабілетін арттыру, сауатты сөйлеуге үйрету, мамандыққа деген қызығушылығын арттыру, сабаққа деген талпынысын арттыруға тәрбиелеу. Сабақтың түрі: аралас Сабақтың әдісі: диалогты, көрсетілмелі, түсіндіру, талдау, сұрақ-жауап. Көрнекілігі: мультимедиалық тақта, ноутбук, тақта, еңбек қорғау оқулығы. Пән аралық байланыс: арнайы технология, электр қауіпсіздігі.

Сабақтың барысы

1.Ұйымдастыру бөлімі.  Оқушыларды тексеру  сабаққа дайындығын тексеру.

2. Үй тапсырмасы:

Бұл ұяшықтың астында сұрақтар бар, сол сұрақтарға жауап беру қажет.

1. Өндірістік санитария дегеніміз не? Жауабы: Өндірістік санитария дегеніміз- еңбектің дұрыс гигиеналық жағдайын жасайтын, жұмыстың адам ағзасына зиянды әсерін жоятын, кәсіби сырқаттардың орын алуына жол бермейтін санитарлық –техникалық шаралардың жүйесіне.

2. Өндірістік санитарияның түрлерін атаңыз?

Жауабы: Өндірістік санитарияның түрлерін:

- Жұмыс орнында қажетті микроклиматтың қамтамассыз етілуі; - Шаңның, будың және газдың ағзаға зиянды әсерін жою; - Жұмыс орнында шу мен дірілдің мөлшерін азайту немесе жою; - Радиоактивті заттардан сауықтыру жұмыстарын жүргізу; - Температурасы нормадан жоғары немесе төмен жұмыс орындарында еғбектің арнайы жағдайын жасау; - Санитарлық – тұрмыстық бөлмелердің болуы және оның қажетті заттармен жабдықталуы; - Еңбекшілердің арнайы киімдермен және жеке қорғану құрадарымен қамтамассыз ету; - Өндіріске жаңа техниканы, технологияны енгізу және автоматтандыру, еңбекті кешенді жарақатандыруға көшу.

3. Өндірістік жарықтандыруға сипаттама? Жауабы: Адамның өмір сүруі үшін қажетті жағдайдың бірі – Жарық. Жақсы жарық адамның көңіл күйін жақсартып, жүйке жүйесінің қызметін қалыптастырады, еңбек өнімділігінің артынуына әсер етеді. Ал, егер жұмыс орнында жарық нашар болса, онда адам шаршағыш болады,жиі қателеседі, тіпті көзді нашарлатып, қайғылы оқиғаға ұшырауына себеп болуы мүмкін. Сондықтан өндірістік жарыққа төмендегідей талапттар қойылады:

- Жұмыс орнының жарығы мен оның құрамы күннің жарығына жақын болуы тиіс; - Жарықтың деңгейі нормаға сай жұмыс жасауға жеткілікті дәрежеде болуы тиіс; - Жарық бірқалыпты және тұрақты болуы тиіс; - Жарықтың деңгейішамадан тыс жоғары болса, жұмыс орнындағы заттарды жылтыратып, көзге кері әсер жасауы мүмкін. Жарықтанудың 2 түрі бар: табиғи және жасанды. Табиғи жарықтылық дегеніміз – күн сәулесінің немесе аспан күмбезінің түсіретін жарығы. Табиғи жарық жеткіліксіз болған жағдайда және түн мезгілінде жасанды жарықтар пайдаланылады. Бұл жағдайда қызу лампалары немесе люминесцентті лампалар қолданылады.

4. Өндірістік бөлмелерді желдету туралы сипаттама? Жауабы: өндірістік бөлмелер мен жұмыс орындарының ауасын алмастыру үшін желдеткіштер пайдаланылады. Желдеткіштер іштегі ластанған жылы ауаны сыртқа шығарып, оның орнына таза ауа келтіру қызметін атқарады. Ауаны алмастыру әдістеріне қарай олар жалпы ауаны алмастыру және жергілікті ауаны

алмастыру болып бөлінеді. Жалпы ауаны алмастыру әдісі бойынша бір уақытта бүкіл бөлмедегі ауа алмастырылады. Ал жергілікті ауа алмастыру әдісі бойынша денсаулыққа зиянды факторлардың жиналған жерлерінің ауасы алмастырылады. Ауа алмастыру үдерісі бөлмедегі ауаны сыртқа соратын немесе сыртағы ауаны ішке айдайтын әдістермен жүргізілуі мүмкін. Сыртқа сору әдісі бөлмедегі лас ауаны шығаруға, ішке айдау әдісі сыртқа шығарылған лас ауаның орнын таза ауамен толықтыруға қолданылады.

5. Өндірістік шу туралы мәлімет? Жаубы: адамдардың қарапайым сөйлесуі 40 децибел мөлшерінде шу шығарады. Бұл норма болып есептеледі. Ал көшеде өтіп бара жатқан жүк автомашинасы 105-110 децибел шу шығарады. Адам 80 децибел шуды өте ауыр қабылдайды, ал 120 децибел шу адамның миын жарақаттайды. Ғылымдардың айтуынша, артық шу адам өміріне 3-тен 12жылға дейін қысқартады, жас ағзаның өсуін 15-57 %-ға дейін тежейді. Есту мүшелерін шудан қорғау үшін шуға қарсы құралдар пайдаланылады. Шудан қорғағыштардың құлаққа сыртынан пайдаланылатын болады. Құлақтың сыртынан кигізілетін шудан қорғағыштар арасы белдікпен немесе серпімінді доғамен жалғанған мақта толтырылған тостаған- бұқтырмадан және кеуекті резеңкеден тұрады. Құлақтың тесігіне мақтадан тампон салу арқылы шудан қорғауға болады.қазіргі кезде құлақтың ішкі қуысына салып пайдаланылатын ФПП-Ш «Беруши» материалдардан және плимерлік материалдардан жасалған сыналар көп қолданылады.

6. Өндірістік температураға сипаттама? Жауабы: адамның денсаулығы мен жұмысқа қабілетіне метеорологиялық жағдайдың, яғни ауаның температурасының, ылғалдылығы мен қозғалу жылдамдығының үлкен әсерә бар. Сыртқы ауаның өзгеруіне қарамастан, адам денесінің температурасы 36,7-37° аралығында тұрақты сақталады. Ауаның ылғалдылығы 70-75%-қа жетіп, температурасы жоғарылай бастаған кезде адамның денесі қыза бастайды. Өйткені, бұл жағдайда дененің жылу алмасу қиындайды. Адам ағзасына ауаның қысымы да әсер етеді. Атмосфералық қысымның мөлшері сынап бағанасымен 760 мм –ге тең болғанда ағзаның ішкі және сыртқы қысымдары теңеседі. Ал қысым өзгергенде адамда әлсіздік пайда болып, басып айналдырады, жүрегін алып, мұрнынан қан ағуы мүмкін. Жұмыс орнының микроклиматын анықтау үшін арнайы аспаптар қолданылады. Мысалы ауаның температурасы сынапты термометрмен анықталады, ал атмосфералық қысымы сынапты барометрмен өлшенеді.