Ешбар Елтеріс қаған туралы қысқаша конспект, 6-сынып

Тақырып: ЕШБАР ЕЛТЕРІС ҚАҒАН

Батыс-түрік қағаны Ешбар Елтеріс қаған - 634 жылдан 639 жылға дейін билік еткен Батыс Түрік қағанатының қағаны. Қара теңіз бойында орналасқан аймақты басқарған Тон жабғу қағанның інісі Баға шадтың ұлы. Ол Нишу Дуоу қаған қайтыс болғаннан кейін таққа отырған. Билігінің алғаш кезені көптен күткен тыныштықпен өтті. 637 жылы қаған Қытай императорына елшілік жіберіп, құдандалық жайында сөйлесуге тырысты. Император елшілікті жылы қабылдады алайды неке жайлы сөз қозғамады. Ешбар Елтеріс елде басқаруды қайта құрды. Қағанаттың өмір сүруіне дулу мен нушеби тайпаларының бітпейтін бақталастығы үнемі қауіп төндіріп отырды. Сондықтан да оларды бөлшектеуді ойлайды. Ол дулу тайпасын бес және нушеби тайпасын бес аймаққа бөліп, әр аймаққа жеке билеушіден тағайындады. Әр билеушіге қаған биліктің белгісі ретінде жебе сыйлаған. Осылайша Батыс Түрік қағанаты Он - оқ түріктері елі атанды. «Он-оқ бұдун» жүйесін еңгізді. Өағанның он оқ. Яғни он түменнен тұратың әскері болды. Әр түменде 10 мың адам. «Бұдун» сөзі «ел», «хадық» деген ұғымды білдіреді. Бірақ та, басқарудың бұл жүйесі мемлекетті күшейтудің орнына, керісінше әлсіретті. Билік үшін талас бұрынғыдан да күшейе түсті. Батыс түріктердің арасында Ешбар

І. Мәтінді толықтырыңыз

___ қадағалап отыруды арнайы белгіленген ақсүйектерге тапсырды. Қытай ____ жақсы қарым-қатынас орнатып, оған қымбат сыйлықтар жіберіп тұрды және онымен______қағандығына қарсы бірлесе күресу жөнінде келісім жасады. Тон Жабғудың өзінің туысы Баһадүр____қолынан қаза табуы іске аспай қалды.