Есімдер сыры тақырыбындағы 3-сынып жобасы

Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданы

Секциясы:этномәдениеттану

Тақырыбы: Есімдер сыры

Жоба авторы:Мекенбай Нұрислам

Б.Амалбеков атындағы ТМ (РО)

2 «Г» сынып оқушысы

Жоба жетекшісі:

Шалгынбаева Актолкын Катжановна

бастауыш сынып мұғалімі

Ұлытау– 2022

Мазмұны

І. Кіріспе бөлім ..................................................................................................5

IІ. Негізгі бөлім

2.1 Қазақ халқының ат қою рәсімі.....................................................................6

2.2 Есімдерді ырымдап қою...............................................................................7

2.3 Қандай есімдер сәби үшін ауыр болып саналады......................................8

2.4. Басқа елдердің ат қою үрдісі......................................................................9

ІІІ.Зерттеу бөлімі

3.1 Есімдер сырының үш теоремасы................................................................10

IV. Қорытынды бөлім ......................................................................................11

V. Қолданылған әдебиеттер тізімі .................................................................12

Аннотация

Бастауыш сынып оқушысы Мекенбай Нұрислам өзінің,өз сыныптастарының және сынып жетекшснің есімінің ерекше болуы мұның сырын білуге деген қызығшылығы артты.

Неге басқа ұлдардың,мысалы екі Асылхан,есімдері бірдей,ал менікі өзгеше?

Бала дүниеге келгенде туыстары оған есмді қалай қояды?

Осы сияқтя көп деген сұрақтардың жауабын табуға тырысты.Осы мәселелердің түртк болуы салдарынан, есімдердің негізгі мағынасын білу мақсатында «Есімдер сыры» тақырыбын таңдап алды.Ол есімдердің мағыналарын анықтап,тағдырына қаншалықты әсер ететіндігін білгісі келді.Өз сыныптатырына зерттеу жұмысын жүргізді. Олардың есімдерінің мінез-құлыққа,шығармашылығына қаншалықты әсер барын білуді мақсат етті.

Сонымен қатар "Есім сыры" атты зерттеу жұмысында қазіргі балаларға беріліп жатқан есімдерге көңілі толмайтынын, ата-аналар перзенттеріне мағынасына өздері де түсінбейтін,дыбыстық тiркесiмi де түсiнiксiз әр түрлі басқа елдердің аттарын қоюды сәнге айналдырып алғанын айтады. Алдағы уақытта дұрыс есім қойылса екен деген ойының жүзеге асатынына үміт артады.Нұрисламның негізгі ойы бала есімдеріне жауапкершілікпен қарау керектігі.Керемет тұлғалардың,мағынасы терең аттар қойылса,ол баланың болашағының жарқын боларына сенімі мол.Әр есімнің тереңде жатқан мағынасы,атқарар қызымет бар.Сол мәселелерді кеңінен зерттеп,үлкен нәтижеге жету бүгінгі мақсат.

Пікір

Мекенбай Нұрислам осы тақырыпта жаз бойы дайындалып, зерттеу жұмыстарын жүргізіп келді.Нұрислам мәліметтерді жан-жақты іздестіріп,оған берілген,өзінің ізденістері арқылы алынған ақпараттарын жинақтап осы жобаны жасақтап шығарды. Өзінің алдына қойған мақсаты мен міндетін орындауға тырысты.Өз сыныптастарын жете зерттеп,есімдердің қаншалықты адам өмріне ықпалы бар екенін жан-жақты зерттед.Осы тақырыпты зерттеуде ол өте үлкен қызығушылық танытты.Зерттеу нәтижесн қортындылап,осы жобада өз ойлап тапқан теоремаларын ұсынды.

Бұл жоба тақырыбы балаларға есім қоярда қандай жауапкершілік қажет екенін,әр қойылған есім бала тағдырының болашағы екенін түсіндіру. Нұрислам өзінің тақырыбы жайында көп еңбектенген.Өзіндік пайымдаулары, талдауы дәлелді ашылған.Жұмыстың ғылыми сипаты бар. Мақсаты мен міндеті өз мәресіне жеткен.

Пікір жазған:Шалгынбаева А.К

1.Кіріспе

Адам өмірге шыр етіп түскенде оған ата-әжесі,әке-шешесі азан шақырып,есем береді.Есімі жоқ адам болмайды.Өзі өмірден өтсе де,ел аузында қалатын адамдар қаншама.Сол себепті балаға есім берерде үлкендер көп ойланады.Баланың есімі оның болашақта қандай азамат болып өсуіне ықпал етеді деген ел арасында сенім бар Ия бұл шындыққа жанасады.Әр адам өзіне қойылған есімге сай болуға тырысады.Біздің дінімізде де есімнің мағынасына қараған дұрыс деп айтылған.Адамға есім қоятын кезде немесе бұрын қойылған есімнің мағыналары әдет-ғұрыптарымызғ,а,дінімізге сай келе м е,келмей ме соны анықтап,білуіміз керек.Егер қойылған есім осы екі дүнингн сай келмесе,мағынасы жаман немесе мағынасыз болса,онда есімді өзгерткен дұрыс.

Сонда адам аты деген не?Мен осы сұраққа жауап іздедім.Әріне ең алдымен ол-сөз,бірақ ол жай сөз емес ерекше сөз.Барлық сөздің беріп тұрган бір мағынасы болады,ал кісі атында ондай мағына болмайтын тәрізді.Басқа елдерде балаларына қандай және қалай қояды есімді?Бұның барлығы маған қызық.Мен осы ғылыми жобамда осы сұрақтарға жауап іздедім.Және зерттеген дүнием бойынша өзім қатарлы балаларға адам есімнің ерекшелігі,маңыздылығы туралы мәлімет бермекпін.

Жұмыстың мақсаты: адамға қойылатын есімдердің маңыздылығы, ерекшелігі туралы таныстыру,оның адамның рухани байуына қаншалықты қажет екенін баса айтып өту.

Қазақ елі балаларына есімді қалай қойған;

Басқа елдердің есем қою ерекшелігі;

Балаға есімді кімге қойғызыды,осылар жайлы түсінік беру.

Мәселе:адамның есімі қалай қойылыды және олардың адам өміріне ықпалын зерттеу.

Зерттеу нысаны:адам есімдері

Өз мақсатыма жету үшін алдымызға мынандай міндеттер қойдым:

• Берілген тақырып бойынша әдебиетпен жұмыс;

•Адам есімінің маңыздылығы;

•Адамға қандай есімдер қойлуы керек;

• Мектепте достарыма адам есімінің өміріміздегі болып жатқан дүниелерге әсерінің маңызды түсіндіру.

Зерттеу орыны: метеп кітапхансы, ғаламтор әлемі.

Зерттеу мерзімі:қазан 2021 ж. – ақпан 2022ж.

IІ. Негізгі бөлім

2.1. Қазақ халқының ат қою рәсімі

Бала – адамның бауыр еті. Қай ата-ана болмасын дүниеге келген баласына жақсы есім қоюды қалайды.Жаңа туған сәбиге есім таңдауға қазақтан дана, қазақтан шебер халық жоқ. Алайда, әрбір ата-ана баласына есім қоярда өзіне берілген жауапкершілікті сезініп, оған мұқият қарағаны, он әбден ойланып барып қана жүрегі қалаған есімді сәбиіне қойғаны дұрыс. Өйткені, есімдердің адам өміріне, адам атына аспан әлемінің ықпалы өте айрықша. Қазақтың салты-дәстүрі бойынша, жас нәресте туған кезде ата-анасы ең сыйлы, қатты құрметтейтін адамына өз сәбиінің есімін қойғызады. Кейде олар үлкендермен келісе отырып, бала есімін өздері таңдайды. Егерде әке-шешесі, ата-әжесі тірі болса, өз немере, шөберелерінің есімдерін өздері қояды.Қазақ елінде үлкен кісілердің айтқаны – заң. Олар айтқан есімді ата-анасы азан шақыртып, сәбиіне қоюы міндет. Тек есте сақтайтын бір жағдай, сәбиге есім қойғанда айтылуы қиын,жаман мағына беретін, немесе айқайлап тұрған есімдерді қоймаған жөн.Біздің дана халқымызда «Балаға қандай ат қойылса, оның болашақ тағдыры соған байланысты болады», - деген наным-сенім бар. Адам есімі тағдырына қаншалықты ықпал етеді? Аттас адамдардың көбісінің мінез-қылығы неліктен бір-біріне ұқсас? Зерттеу