Есірткісіз болашақ тақырыбындағы қазақ тілі тәрбие сағаты

Маңғыстау облысы Бейнеу ауданы

«Күйкен» аула клубының

«Жас қалам» үйірмесінің жетекшісі:

Балденова Ақмоншақ Ақбергенқызы

Ертеңіңді ойласаң-есірткіге жолама

Тақырыбы: «Ертеңіңді ойласаң-есірткіге жолама»

Мақсаты: Салауатты өмір салтын насихаттай отырып, табиғаттың адам баласына сыйлаған басты байлығы денсаулықты сақтаудың басты қағидалары: оқушыларды зиянды әдеттерден бойларын аулақ ұстауға, әлем дерті нашақорлық ауруынан сақтануға, оқушылардың бойында адамгершілік қасиеттерді қалыптастыруға, денсаулықтың қадірін түсініп,сақтай білуге тәрбиелеу.

Тәрбиелік бағыты: Салауатты өмір салты

Жоспар: І. Кіріспе.

Есірткі жас өмірді улайды

ІІ. « Ажалыңмен ойнама,айналайын» (көрініс)

ІІІ. Дәрігер кеңесі

ІV. Ертеңіңді ойласаң – есірткіге жолама

V. Қорытынды

Жүргізуші: Құрметті ұстаздар, ата-аналар, оқушылар!

Бүгінгі 8б сынып оқушылары өткізгелі отырған «Ертеңіңді ойласаң-есірткіге жолама» атты тәрбие сағатымызды бастаймыз. Нашақорлық- ғасырымыздың дерті. Ұлтымызды азғындатып, адамды кісілік қасиетінен айыратын тажал дертіне қарсы күрес отбасынан, мектептен басталуы тиіс.Сондықтан біздер заманымыздың қасіретіне айналып отырған есірткіге қарсы тәрбие сағатын өткізгелі отырмыз.Осы шарамызға мектеп медбикелері де қатынасып отыр.

І. Есірткі – жас өмірді улайды

Аяла: Есірткі- ғасыр тажалы. Онымен қазір бүкіл әлем болып күресуде. Бірақ ол оңай алдырар жау емес екен. Күн өткен сайын шырмалып, ауруды ауыздықтауға қанша күш салса да, оның жарасы асқынып бара жатқан секілді. Есірткі адамзат баласына құмарлық үшін ежелгі заманнан таныс. Ғалымдар сөзімен айтқанда, есірткіні алғаш рет Жерорта теңізін мекендеген халықтар пайдаланған екен. Көкнәр, зығыр т.б. құрамында есірткі заттары бар өсімдіктер дүниежүзінің кез-келген түкпірінде өсіріледі. Есірткінің түрлері: гашиш, морфин, опий, кокаин, апиын, героин. Осылардың барлығы да аса күшті наркотикалық әсері бар заттар болып табылады.

Мөлдір: Есірткі түрлерінің әрқайсысының әсері әр түрлі. Ацетон және желім секілді түрлі еріткіштерді иіскеп ләззат алатындар да бар, нашақорлықтың бұл түрін «токсикомания» деп атайды. Токсикоманияға айналған баланың қимыл-қозғалысы босаңдау, әрекеттері баяу болады, орынсыз күле береді. Жиі иіскеу салдарынан еске сақтау қабілеті бұзылып, ызақор болып кетеді. Транквилизаторларды, яғни тыныштандырғыш дәрі-дәрмектерді пайдаланса, баланың өңі қашып, сөйлеу мәнері өзгеріп, дөрекілік таныта бастайды. Атақты гашиш пен қара сора бала психикасына алғашында қоздырғыштық сипатта әсер етеді: күтпеген жерден күлкі қысады, қисынсыз нәрселерді айтып сандырақтай бастайды. Бұл жағдай біраз уақыттан соң түнеріңкі көңіл-күйге ұласады, көзінің көруі күрт нашарлайды. Апиын тектес заттарды пайдаланса бала әлсіреп, басы ауырып, құсқысы келеді.Есірткінің әсер етуі кезінде көз қарашығы кішірейе түсіп, жарықты ажырата алмайды. Ал есірткі тілеп, буын-буындары сынып ауырғанда көз қарашығы ұлғая түседі. Егу жолымен пайдаланатындар үнемі, тіпті аптап ыстықта да ұзын жеңді киім киіп жүреді. Жалғыздықты ұнатады, достарымен кездесуден бас тартады. Нашақорларды осы белгілері арқылы анықтауға болады.

Айжан: Жасөспірімдердің осы жолға түсіп, тығырыққа тірелуінің себебі неде? Қатыгез әлемде пана іздеген бала ақша табу мақсатында есірткі сатып күнелткендердің құрығына оп-оңай-ақ түседі. Бала іші- бауырына еніп, жылы сөйлейтін жылпостарға бауыр басып, дегеніне көне береді. Жеткіншектер үнемі әр нәрсеге, әркім-ге еліктегіш. Жұлдыздардың ішінен өзіне ұнағанын пір тұтады. Егер оның жұлдызы есірткінің дәмін тартып көргенін білсе, ол да қалыспауға тырысады. Еліктеудің де жөні бар, қазақ «Жақсыдан үйрен, жаманнан жирен» деп бекер айтпаған. Өнеріне табынамын деп, өмірінен үлгі алудың қажеті жоқ. Өнерімен көпшілікті тәнті етіп жүрген, үлгілі жанұяның мүшелері де есірткінің жетегінде кете барады. Нашақорлық өмірдегі қиындыққа шыдамаған, сәтсіздікке төзе алмаған адамнан шығады. Нашақорлар бір мезеттік рахат үшін бүкіл өмірін сарп етуге дайын. Бір рет шегіп немесе иіскеп көрген адамның нашаны өз еркімен тастап кетуі мұң. Сондықтан осы бастан есірткіден бойымызды аулақ ұстайық!

ІІ. «Ажалыңмен ойнама, айналайын» көрініс

Жүргізуші: Иә,атын естігеннен кейін есіңді алып, төбе шашыңды тік тұрғызатын есірткі деген індеттің талай шаңырақты ортасына түсіріп жатқаны кез-келген адамның жан дүниесін шайқап өтері анық. Есірткі дерті ұрпақты уландырып ағзасын аздыра, тектілігін тоздырып отырған кесел. Осы жерге жиналған көпшілігіміз балаңызға бір қарап қойып, жоқ, бұған менің балам ұқсамайды; одан құдай сақтасын деп отырсыздар. Жоқ, ата-ана, есірткі дерті осы отырған әрқасыңыздың үйіңіздің қақпасын қағып тұр.Ол үнсіз келіп кез-келген жасты өз апанына тығып жатыр.

( Көрініс көрсетіледі)

Жүргізуші: Бұл-көрініс қана емес, осы күнгі өмірдің ащы шындығы. Ал, ата-аналар, өздеріңіз айтыңыздаршы, бір шаңырақтың үкілеген үмітінің үзілуіне не себеп?Бұл қайғы қасіретке кім кінәлі? Жасөспірім бала ма, жоқ әлде баласына қарамаған ана ма? (Ата-аналардың пікірі тыңдалады)

Жүргізуші: Ата-аналардың пікірін тыңдадық, енді оқушылардың ойларын тыңдайық. Ортаға 3 оқушыны шақырамыз.

Кездейсоқтықтан шығу:

Сен өте жақсы көретін досыңның есірткі қабылдағанын бір-екі рет байқадың. Ол сені сезеді деп ойлаған жоқ. Ата – анасына немесе ұстазына айтайын десең, досыңның көңілін қимайсың. Сен досыңды қалай құтқарасың?

Өткен жылы ғана мектепті бітіріп, қалаға кеткен бір көршің саған есірткімен ауызданғанын және оны шеккенде керемет күй кешетінін айтты. Тіпті сені де ауыздандырғысы келді. Сен оның улы зат екенін білген жоқсың. Сен қабылдар ма едің?

Саған 11 сынып оқушысы: «Маған есірткі әкеліп бер. Екеуміз бірлесіп шегеміз. Мұны тек сен екеуміз ғана білетін болайық. Әйтпесе . . . » деп жұдырығын көрсетіп, шарт қойды. Өзіңді қандай жолмен құтқарасың?

(Оқушылардың ойлары ортаға салынады )

ІІІ.Дәрігер кеңесі

Жүргізуші:Енді біздің тәрбие сағатымызға қатынасып отырған медбикелердің нашақорлық туралы ойларын тыңдайық.

Дәрігерге сұрақ:

1. Нашақорлық ауру ма, әлде әдет пе?

2. Нашақорлықтан емделгеннен кейін де ол қайтадан қайталануы мүмкін бе? 3.Есірткі таратушыларға қарсы қандай ұйымдарды білесіз?Олардың атқарып жатырған жұмыстары септігін тигізе ме?

ІV.Ертеңіңді ойласаң- есірткіге жолама

Гүлзер: Есірткі-адамның қас жауы. Осы әсерлі затты адамдар ортақ шприц арқылы пайдаланып, нәтижесінде қаһарлы ауруға ұшырайды. Мұны пайдаланған адам арықтап, жұмыс істеу қабілеті төмендейді, жүйке жүйесіне әсер етіп, өз әрекетіне жауап бере алмай, қылмысқа барады. Жаман әдеттердің бірі болып табылатын есірткіні қолдана отырып, адам денсаулығына емес, рухани жан дүниесіне де нұқсан келтіріп, хайуандарша ғұмыр кешіп, ақыл-ой жүйесі бұзылады.

Адам -өмірін қысқартады

Ақыл-ой жүйесі бүзылады

Жүйке жүйесіне әсер етеді

Алтынай: Есірткі мен шылым болып тартқаның,

Ішіп алып жұмыссыз болып жатқаның.

Шетелдіктің мазағы болып аруың,

Ұрпағыңды жөн бе жатқа сатқаның.

Қайран жастар қайда кетіп барасың,

Тағдыр тәлкек ,дайындап тұр жазасын.

Есірткі мен никотинге уланған,

Әкелдіңдер кеміс қазақ баласын.

Акбота: Есірткі есіртеді есіңді алып,

Мәңгіріп отырарсың ойдан қалып.

Мәз болып ыржаңдайсың күлкің-түлкі,

Бұл ісің көрінбейді саған түрпі.

Адасқанның алды- жөн, арты-соқпақ,

Өткеніңе өкініш,жоқты жоқтап,

Нақұрыстық, азғындық басқа келер,

Ойланбасаң егерде сөзге тоқтап.