Эссе жазудың тиімді әдістері 10 сынып материалы

Облыстық қазақ тілі мен әдебиеті

шығармашылық тобының

№2 хаттамасынан

үзінді көшірмесі

Қазақ тілі мен әдебиетінен қорытынды аттестацияны (эссе) өткізу және бағалау туралы әдістемелік ұсынымдар

1. Эссе ұсынылған әдеби немесе еркін тақырыптардың біріне жазылады. Содан кейін 250-300 сөз көлемінде таңдап алған тақырыпқа эссе жазу керек. Эссенің композизиясын мұқият ойластыру қажет. Эссені анық және түсінікті етіп, сөйлеу тілі нормаларын сақтай отырып жазу қажет. Эссенің әдеби тақырыбы таңдалған жағдайда авторлық ұстанымға сүйенуге және өзіндік көзқарасты тұжырымдау ұсынылады. Тезистерін әдеби туындыларға сүйене отырып, дәйектеу қажет.

2. Эссенің еркін тақырыбын таңдаған жағдайда өз ұстанымын көркем туындылардың мазмұнына да, сондай-ақ өз өмірлік тәжірибеге де (жеке әсерлерге, жеке ойларға, білімдерге және т.б.) сүйенумен дәйектеуге болады. Еркін тақырыптар философиялық немесе адамгершілік мәселесі бойынша эссе жазуды болжайды. Тақырыптардың біріне пікір-эссе жазған кезде мектеп бітіруші көркем туындылардың мазмұнына да, өзіндік өмірлік тәжірибеге де (жеке сезімдер, тақырыпқа меншікті ойлар және т.б.) сүйенумен дәйектер келтіруі мүмкін.

Емтиханға қатысушыларға орфографиялық және түсіндірме сөздіктерді, афоризмдер жинағын қолдануға рұқсат етіледі.

Ана тілі мен әдебиетінен емтихан жұмысын орындауға 3 астрономиялық сағат беріледі. Оқу пәндері бойынша емтихан жұмысын орындаудың ұзақтығына дайындау шараларына бөлінген уақыт енбейді (оқушыларға нұсқау беру, емтихан материалдарын тарату, емтихан жұмыстарын толтыру).

3. Эссе тақырыбы бірінші беттің жоғарғы жағына жазылады. Эпиграф болуы мүмкін. Ол болмаған жағдайда, баға кемітілмейді. Эссе тақырыбы мен жұмыс мәтінінің арасында жол қалдырылмайды. Жұмыстан кейін қызыл пастамен дәптердің шетіне эсседегі сөз саны жазылады.

4. Әдеби тақырыпқа шығарма тексергендей, орфографиялық және тыныс белгісінен кеткен қателерде сол белгілер қойылады. Қателердің астылары сызылады, бірақ түзетілмейді. Кеткен қатенің белгісі дәптердің шетіне қойылады. Кеткен қателердің саны тексеру парағына қойылады.

5. Тексеру парағын ертерек жасап қою керек. Тексеру парағында сол білім ұйымының штампы және емтихан өткізу күні қойылады. Парақта автордың тегі, сыныбы және эссе тақырыбы жазылады.

Парақты тексеруші мұғалімдер толтырады. Емтихан комиссиясының құрамына енген 2 мұғалім балдарын қояды. Егер екі емтихан алушының қойған балдарында болмашы айырмашылық анықталса, онда қорытынды балл сандары дөңгелектеу ережелеріне сәйкес дөңгелектеумен екі емтихан алушының орташа арифметикалық балдары ретінде анықталады. Егер екі емтихан алушы қойған балдарда маңызды айырмашылық анықталса, онда қосымша (үшінші) тексеру тағайындалады. Баға тырнақшасыз қойылады. Одан кейін емтихан комиссиясы мүшелерінің қолы қойылады. (мұғалімдердің аты-жөні жазылады.) Бұдан кейін жол қалдырылмастан пікір жазылады. Пікір барлық жұмысқа жазылады. «Пікір» деген сөз жазылмайды.

6. Тексеру парағы жұмысқа тіркелінеді.

7. Эссе сол жазған күні тексеріледі.

11 сынып оқушыларының орта білім курсы бойынша жазған емтихан жұмысы (эссе) рәсімделуі

Сыртқы бетті толтыру 10- жолдан басталады

11 «А» сынып оқушысы

Тілеуберді Санжардың

қазақ тілі мен әдебиетінен

жалпы орта білім курсы бойынша

жазған емтихан жұмысы(эссе)

2.Эссе тақырыбы 2,5 сантиметр жерге жазылады.

3. Эссе құрлымы сақталу керек.

4. Ішкі беттің екі түп жағынан 1,5-1,5см қара қарындашпен көрінер-көрінбестей етіп сызық жүргізілуі керек (жұмыстарды тіккен кезде жазулар толық көрініп тұруы үшін қажетті бұл сызықтар жұмыс орындалған соң өшірілуі тиіс).

5. Жазба жұмысын тексерген соң жол тастамай, жұмыс барысында қойылған балл қойылады.

(сын ойлаудың балы/ тіл сауаттылығының балы. Бұл сөздер жазылмайды, есте сақтау үшін жазылады)

2,5 см-ден баға бөлшек түрінде қойылады.Мысалы: 5/5 (үздік/үздік)

Егер үздікке немесе қанағаттанарлықсыз бағаға жазылған жұмыс болса, пікір жазылады.

2,5см-ден

Пікір.

Сын ойлауына байланысты пікір үлгісі.

Үздікке:

Эссе тақырыбы жан-жақты ашылып, құрлымы сақталынып, логикалық жүйесі шебер қиюластырылған.

Тезиске қатысты өте жақсы пікір білдіре алған.

Алынған тезистерді сыни көзқараспен таңдалған дәлелдемелермен тұжырымдай білген.

Таңдалған дереккөздер (дәлел,әдеби терминдер,цитата) оқушының өзіндік ұстанымының, сыни көзқарасын айқын көрсете алған.

Әдеби шығармаға өте жақсы сыни сараптама жасай білген.

Сын ойлауына байланысты пікір үлгісі.

Қанағаттанарлықсызға:

Эссе тақырыбын үстірт ашады, өз көзқарасын тұжырымдамайды, тезистер жеткіліксіз сенімді негіздемейді;

Эссе тақырыбына сәйкес келетін мәселе бойынша өз пікірін білдірмейді, дәйектер өте көп келтірілген, тақырыптан ауытқыған, көпсөзділік басым;

Эсседе композициялық ой бақыланбайды, композициялық тұтастықтың бұзылуы орын алған, ой қайталанады, баяндау жүйелілігі бұзылған, бөліктерінде бір - бірімен логикалық байланыс жоқ, баяндау жүйелілігінде өрескел қателер жіберілген.

Тіл сауаттылығына қатысты пікір үлгісі

Үздікке:

Орфографиялық қателер жоқ, сауатты жазылған;

Пунктуациялық, грамматикалық нормалар сақталған;

Тіл сауаттылығына қатысты пікір үлгісі

Қанағаттанарлықсызға:

Орфографиялық қателер жіберілген, лас, түсініксіз, жазылған, әріп тұлғаларын дұрыс салмаған;

Пунктуациялық, грамматикалық нормалар бойынша 2-3-тен қате жіберген.