Есте сақтау қабілетін дамытуға арналған әдістемелік материал

ҰБТ-ға дайындық барысында есте сақтаудың жолдары

Адамның есте сақтау қабілеті тылсым дүние, ол үрдістің қалай іске асатыны толық белгілі емес. Бірақ ми кейде бізге керекті ақпараттарды ұмытып қалып жатады. Немесе адамда есімдерді, жерлерді жаттау қабілеті жақсы дамыған болуы мүмкін. Есесіне сандарды есте сақтауда қиналады. Бірақ бұл қабілеттерді дамытуға болады. Ми да адамның бұлшықеттері секілді, оны жаттықтырмаса, әлсіз болады. Күнделікті жаттығу арқасында мидың жаттау қабілетін дамытуға болады.

1. Ұғыну заңы. Бұл заң ең қарапайымы әрі ең маңыздысы. Неміс жазушысы Георг Лихтенберг «Адамдар өздері көп ойланбайтындықтан, оқығанын ұмытып қалады» дейді. Бір нәрсені есімізде жақсы сақтау үшін, оның мағынасына үңіліп, тереңінен ойлауымыз қажет.

2. Ықылас заңы. Жазушы Анатоль Франс «Білімді бойға жақсылап сіңіру үшін, оны тәбетпен асап жеу қажет» екендігін айтады. Ал қызықты дүниені есте сақтау үшін аса күш салмайтынымыз белгілі. Қызығып, зейін салып оқу керек.

3. Келер білім заңы. Жаңа тақырыпқа сәйкес білім қорыңыз мол болғаны жақсы . Әркім бұрын-соңды оқыған кітабын қайта қолына алып , оны бірінші рет оқып отырғандай күй кешкен шығар . Бұл алғашында тәжірибенің жетіспегендігін көрсетеді.

4. Есте сақтауға дайындық заңы. Қандай ақпаратты алғыңыз келсе , оқығаныңыздан дәл сондайын сіңіресіз. Дәл осы уақытқа да қатысты . Ақпаратты көп уақытқа есте сақтауым қажет деп жаттаңыз.

5 . Ассоциация заңы . б. з . д. IV ғасырда Аристотель айтып кеткен болатын . Бұл жаңа мен ескінің байланысы . Мысалы , сіздің жаңа танысыңыздың көп уақыт бойы көрмей кеткен досыңызға мінезі , түр, тұлғасы қатты ұқсауы мүмкін. Ал есімдерінде ұқсастық бар ма ? Сондықтан әрбір алған ақпаратыңызды жаңамен байланыстырып отырыңыз.Мысылы: « 1921 жылы 14 маусымда « Нақты ет салығы туралы » декрет шығып , қазақтар ет салығынан босатылды » деген ақпаратты 21 жылы 14 маусымда диплом алып , ет жеймін немесе 21 күнде 14 кг ет жеппіз ,

6. Жүйелілік заңы. Әліпбиді ретімен айтып шығу оңай болғанымен, керісінше қайталау қиын. Сол секілді тақырыпты жүйелі түрде оқып отырған жөн.

Мысалы: Эленментті жатқа білмей, есеп шығара алмаймыз.

7. Күшті әсер заңы. Жаңалық әсерлі болған сайын , есте ұзағырақ сақталды. Өткен өміріңіздегі ерекше күнді еске түсірер болсаңыз, міндетті түрде ерекше әсерге бөленген сәтті тізіп шығасыз. Жинаған ақпаратыңыз да кез келген сәтте есіңізге түссін десеңіз , міндетті түрде бастапқы қабылдаудың әсерін күшейтіңіз . Сабақтан ерекше әсер алу немесе қатты дауыстап жаттау , әндетіп жаттау , іс-қимылмен жаттау .

8. Тежелу заңы. Әр нәрсенің шегі бар. Жаңа тақырыпты оқымас бұрын, ескісін тиянақтап алыңыз. Осыған сәйкес оқушыларға физикадан кейін математиканы , әдебиет пәнінен кейін тарихты , ұйқы алдында тақпақты жаттамауға кеңес береміз .