Этюдтер мен гаммаларды орындауға арналған ашық сабақ

Маңғыстау аудандық балалар өнер мектебі

«Этюдтер мен гаммалар»

(ашық сабақ)

Домбыра сыныбы

Мұғалім: Көпбаева Гүлжайна

Оқушысы: Сейсенбина Айжамал

4-сынып оқушысы

Шетпе 2018 жыл

Сабақтың тақырыбы: «Этюдтер мен гаммалар»

Сабақтың жүрісі: 1.Ұйымдастыру

2.Үй тапсырасы

3.Жаңа сабақ

4.Қорытынды

Сабақтың мақсты: Оқушының алған білімін тексере отырып, жалпы этюд пен гамма туралы әңгімелеу.

Сабақтың көрнектілігі: Этюд пен гамманың үлкен бір түрінен

плакат ілу.

Сабақтың барысы:

1.Ұйымдастыру: Оқушының құрал – жабдығын қадағалау, сынып тазалығына, киім тазалығына, оқушының дұрыс отыруына көңіл бөлу және күнделігін тексеру.

2.Үй тапсырмасы: Оқушыдан үйге берілген тапсырманы сұрамас бұрын этюд, гамма, арпеджио туралы мәлімет беру.

«Этюд»

Этюдтердің мақсаты: белгілі бір техникалық қиындықтарда әдейі меңгеріп, түрлі әдіс-амалдарды алдын-ала үйрену болып табылады. Этюдтер – мазмұны мен көркемдік дәрежесі, құрылысының көлемі жөнінен әртүрлі бола береді. Оларды оқу программасына енгізерде мына қағиданы ескеру керек: оқушының мүмкіндігі, этюдтердің мақсаты, оның шығармамен байланысы т.б. Этюдтерді үйренген де, ноталық тексті асықпай, баяу екпінде талдап оқукерек. Кейбір этюдтерді жаттамай-ақ жақсы жүргізіп ойнаса да жеткілікті. Ал, кейбіреулерін аяғына дейін меңгеріп, жаттап алған дұрыс болады. Этюдтерді фортепианоның сүйемелденуімен орындауға да болады.

Этюдтерде кездесетін орындаушылық шеберлікті өсіруге қатысты, әдістермен тәсілдердің негізгі міндеті:

а)Белгілі бір аппликатура әдіске жаттығу

ә)Ырғақтың түрлеріне: синкопа, пунктерлі ырғақ, вальс ырғағы т.б.

б)Екпін түрлеріне: жәй, орташа, тез, өте тез т.б.

в)Әртүрлі штрихтарға: деташе, стаккато, легато т.б.

г)Қағыстың түрлеріне жаттығу.

е) Позициядан позицияға ауысу т.б.

Шығармада кездесетін әртүрлі қиындықтарды меңгеру.

Көркемдік мақсаттағы этюдтер.

Гамма тәріздес этюдтер.

Күй тәріздес этюдтер.

Орындаушылық дәстүрді көрсететін этюдтер.

Гаммалар мен арпеджиолар

Гамма деген сөз – (итальянша гамма «gamma»), ал қазақша тізбек, қатар деген ұғымды білдіреді.

Негізгі дыбыстардың (тоника) аралығында белгілі – бір тәртіппен жоғары және төмен бағыттарда тізбектеліп орналасқан үндестікті, яғни, бір немесе оданда көп октава арасындағы дыбыс қатарларын гамма дейді.

Гаммалар: Мажор (dur) – көңілді, минор (moll) – мұңды деген мағынада қолданылады.

Арпеджио деген сөз – (итальянша арподжо «arpeggio»), ал қазақша бірінен соң бірін – деген ұғымды білдіреді. Берілген аккордтың дыбыстарын мелодиялық жолмен ойнауды – арпеджио деп атайды.

1.Ю.Шишаковтың №1 этюдін жатқа сұрау.

2.До #минор // Ми мажор – гаммасын жатқа сұрау. Қате тұстарын түзету, этюдті күйсандықта сүйемелдеу. Қағыстарына, сол қол саусақ қойылымына мән беріп қадағалау, ескерту. Өткен сабақта айтқан кемшіліктерінің түзеткеніне көз жеткізу.

3.Жаңа сабақ: Біз өткен сабағымызда Құрманғазы, Тәттімбет, Дәулеткерей және де т.б. Соған қоса Маңғыстаудың күйлеріменде таныспыз, алдыңғы сабағымызда Есір Айшуақұлының «Көк төбе» күйін өткен болатынбыз, бүгінгі жаңа сабағымызда Есірдің «Күнтай» 1 атты күйін талдаймыз...

Қазақстанның батыс аймағында, әсіресе Маңғыстаудың өңірінде аңыз-әңгімелер мен жырлар, халық әндері мен күйлері мол сақталған. Маңғыстаудың атақты күйшілері: Абыл Тарақұлы, Есір Айшуақұлы, Құлшар Ерназарұлы, Өскінбай Қалманбетұлы және т.б.күйшілердің күйлері де атадан – балаға мұра болып қалып келеді.