Еуразияның географиялық орны бойынша сабақ материалы

Сабақтың тақырыбы: Еуразияның географиялық орны.Қоныстануы және

зерттелу тарихы.

Сабақтың мақсаты:

Білімділік: Ежелгі материктер туралы оқушылардың білімдерін жүйелей отырып,Еуразия материгі,қоныстануы және зерттелу тарихы туралы білімдерін кеңейту.

Дамытушылық: Материктің географиялық орнын ерекшелігін көрсету арқылы білімдерін,картамен жұмыс жасау қабілеттерін дамыту.

Тәрбиелік: Оқушылардың ұлтжандылық және интернационалдық сезімдерін қалыптастыру.

Сабақтың міндеттері:

Материктің географиялық орны ұғымн түсіндіру.

Еуразия материгінің географиялық орнын картадан

анықтай алу.

Шеткі нүктелерінің айырмашылығын,маңызын ашып

көрсету.

Күтілетін нәтиже: Сабақ соңында оқушылар материктің географиялық орны,зерттеу тарихы туралы өзгелермен ой бөлісе алады.

Нәтижені бағалау: Оқушылардың еңбегін әрбір кезең бойынша бағалау парағы арқылы көрсету.

Сабақтың типі: Жаңа тақырыпты меңгерту. Сабақтың әдіс-тәсілі: Салыстыру, картамен жұмыс, әңгімелесу, баяндау.

Пән аралық байланыс: тарих,дүниетану

Сабақтың көрнекілігі: Еуразияның физикалық картасы,фота слайдтар,ежелгі материктер карталары,атлас,қосымша мағұлыматтар.

Сабақтың барысы:

І-Ұйымдастыру кезеңі

Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру,назарын сабаққа аудару.

ІІ-Жаңа білімді қалыптастыру:

Кластер құру.

1. Құрылықтың 1/3 бөлігін алып жатқан

2. Жер шарындағы халықтың ¾ бөлігі қоныстанған

3. Төрт бірдей мұхит қоршап жатқан

4. Біздің отанымыз ҚР жер кіндігі болып саналатын құрлық?

ЕУРАЗИЯ- АЛЫП МАТЕРИК.

1-Тапсырма: Алдын ала берілген оқушылардың шығармашылық жұмыстарынан.

1-оқушы:Қоныстануы. Адамдардың Еуразия жерін қоныстануы Жерорта теңізінен басталған. Осы жағалауда тұңғыш географиялық түсініктер қалптасып, алғашқы географиялық ұғымдар жиналған. Географиялық ұғымдардың ауқымының кеңеңіне біздің заманымызға дейінгі 2500 жылдарды Крит аралын мекендеген ежелгі минхай халқы негіз салған. Минайлар Египет және Кипер, Сицилия аралдары мен қазіргі Балқан түбегіндегі елдермен сауда қарым – қатынасын жүргізген. Біздің заманымыздың І ғасырында үнділер Суматра мен Ява аралын ашып, қазірі Индонезия жеріне қоныстана бастады. Кейіннен олар Мадагаскар аралын алып, кейбіреулері сонда тұрақтап қалды. Еуразия материгіндегі жаңа жерлерді ашуда ежелгі гректердің де қосқан үлесі зор. Олар Каспий теңізінің жағалауларын, Дунай және Дон өзендерін бойлай жүзді.

2-оқушы:Еуразияқұрлығындағы Ш.Ш.Уалихановтың зерттеулерінен. Орталық Азия жеріне аяқ басу көптеген ғалымдар мен жиһанкездердің арманы болды. Қазақ халқының ағартушы, географ ғалымы Ш.Уалиханов1856 – 59

жылы аралығында Ресей географиялық қоғамының тапсыруы бойынша Орталық Азиянң сол кезеңге дейін жұмбақ қалпында, қалып келген ішкі бөліктеріне саяхат жасады. Тянь – Шань тау жүйесінің Қазақстан мен Орта Азиядағы бөлігін аралаған ғалым Ыстықкөл жағасында болып, одан әрі Қашғарияға аттанған. Қашғарияның алт шаһарына саудагер ретінде жасырынып барған Шоқан көне тарихи кітаптар, энографиялық бағалы бұйымдар, тау жыныстар үлгілерін жинап қайтты.

3-оқушы: П.П.Семеновтың Азияға қосқан үлесі.Н.М.Пржевальский экспедициясының маңызы.

ХІХ ғасырда ғана Орталық Азия табиғатын зерттеу бағытында жүйелі экспедицияның ашқан жаңалығы маңызды болды. Ғалым Орталық Азияда 15 жыл болып, 33 мың км-ге жуық жол жүрген. Тибет пен гоби шөліндегі бірнеше тау жүйелерін анықтап, Хуанхе, Янцзы өзедерінің бастауын тапты. Құммен бірге көшіп жүрген Лобнор көлінің табиғат жағдайларын сипаттады. Прежевальский саяхат кезінде жүрген жолдарын картаға түсірді, олардың координаты мен биіктігін анықтады. Орталық Азияға жасаған 5-ші саяхатының бас кезінде қайтыс болды. Ол қайтыс болар алдында өзін Тянь – Шань тауындағы Ыстықкөлдің жағасына жерлеуді өсиет етіп қалдырды.

Орталық Азия табиғатын зерттеуде орыс ғалымы П.П.Семеновта зор үлес қосқан. Семенов 1827жылы дүниеге келген.Оның бес жасқа толғанда әкесі қайтыс болып,жаңғыз анасымен қалады.Ғалым 13 жасында француз,неміс,ағылшын тілдерін меңгерген.Үйінде жинақталған кітап қорынан әр елдің авторларының еңбектерін өз бетінше сүйіп оқыды.1841жылы Петербург қаласындағы мектепке барды. Мектепті аяқтаған соң жақындарының әскери жолға түсуімен келіспей,Петербург университетінің физика-математика факультетіне оқуға түсті.1848жылы университеті аяқтағаннан кейін өзінің өмірдегі ең алғашқы саяхатын,бірге оқыған жолдасы Н.Я.Данилевскиймен бірге жаяу Петербург пен Москва арасындағы жолдан табиғат байлықтарының түрлерін жинаудан бастады.1849жылдан бастап Семенов

Ресейдің үлкен экспедициясының мүшесі болды. Тянь – Шань тауына 2 рет саяхат жасаған. Ұзақ уақыт осы таудың биік нүктесі деп есептелінген, яғни біздің еліміздің ең биік шыңы Хантәңірі шыңын ашқан. Тянь – Шаньның биіктік белдеулерін ажыратып, қар сызығының Альпіден әлдеқайда биік жатқанын анықтады. Ыстықкөл көлінің ағынсыз тұйық, тектоникалық терең көл екендігін дәлелдеген. Осындай зор жетістіктері үшін ғалымның аты – жөніне таудың аты қосарланып берілген. Орта Азиядағы ірі тау жүйесі, биік шың мен мұздық П.П.Семенов – Тянь – Шанский есімімен аталады.

2-Тапсырма: Сәйкестендіру тест жұмысы.

Сұрақтар Жауаптар

1 Гректің атауы «барлық құрлық» деген

сөзінен шыққан ежелгі біртұтас құрлық

2 180-200 млн жыл бұрын Солтүстік

жарты шар материктері құрамында болған ежелгі құрлық

3 180-200 млн жыл бұрын Оңтүтік

жарты шар материктері құрамында болған ежелгі құрлық