Физикаға кіріспе тақырыбындағы баяндама

Кіріспе Зерттеудің өзектілігі. XX- ғасырдың соңындағы қоғамда болған өзгеріс жалпы білім беру жүйесінде де күрделі серпілістер әкелді. Мемлекетіміздің дүние жүзілік білім беру кеңістігіне шығуы, Қазақстанда осы кезеңге дейінгі қалыптасқан тарихи жағдайларға, жинақталған құндылықтарға және қоғамның түбірімен өзгеруіне байланысты қазіргі уақытта мектепте физикадан және астрономия курсын оқытудың кйбір әдістемелік білім жүйесінің маңызы артуда.

Білім беру мен тәрбиелеудің негізгі мақсаты жаңаша көзқарас алды. Мектеп еліміздің интелектуальды потенциалын арттырып қана қоймай, сонымен қатар ол әрбір оқушыдан еркін, шығармашылықпен ойлайтын, бейімділігін дамытып, келешекте өмірден өз орнынын таба алатын жеке тұлға дайындай алуы қажет болып отыр. Осыған байланысты соңғы жылдары педагогика саласындағы зерттеулер білім беру мазмұнын гуманизациялауда, оқытудың тәрбиелік ролін көтеруде, оқуға қызығушылығын арттыруда дәлелдемелерге негіздеуге бағытталған. Қазіргі қоғамға әлеуметтік жағынан бейімделу үшін адам баласына тек білім ғана емес, оны күнделікті өмірде, практикада шығармашылықпен қолдана білуі қажет. Жаңа білім .үлгісін қалыптастыруда қоғамның дамуының екі мақсатын ескеру қажет: а) өмір сүруге қажетті дүниежүзілік және жалпы ұлттық проблемаларды шешу; б) жоғары технологиялармен қамтамасыз ететін ғылыми- техникалық новшеств құру. «Білім» мен оның ғылым секторындағы нәтижесін білім беруде жүйелі қолдануға әкеледі.

Осы пробламалардан шығу үшін әр кезеңде ғылыми- техникалық прогрестің негізі болып табылатын физиканың алатын орны ерекше болып табылады. Физика ғылымының жеткен жетістіктері өндірісті механизациялауда, энергетикада, автоматизацияда және жаңа материалдарды жасауда пайдаланылуда. Өндірістің техникалық жағынан қарулануы – кешенді механизацялау мен автоматизациялау, есептеу техникасының енуі, жұмысшыдан физика ғылымының негізін біліп, оны политехникалық сипатта қолдануда дағдысы мен біліктілігін қалыптастыруды талап етуде. Жаратылыстану ғылымдарының ішінде физиканың маңызды орын алуы тек қана ғылыми-техникалық прогрестің үздіксіз

артып отыруына байланысты ғана емес, табиғаттағы басқа да ғылымдардың дамуында алатын орнына да байланысты болып отыр. Физика химия, биология, астрономия мен тығыз байланыста болғандықтан оның негізгі әдістерін осы ғылымдарда қолданады. Осының барлығы жалпы білім беретін орта мектептегі оқушыларды физика курсы бойынша дайындауда ерекше орын алады. Сонымен қатар қазіргі рынок жағдайындағы қоғам өте сапалы мамандарды қажет етуде, ал бұл өз кезегінде мектептердегі білім берудің ролін арттыра түсуде. Мектеп оқушыларының сапалы, қоғам қажет ететін сауатты білімі болу үшін білім беру мазмұнын бойына жинақтаған және барлық оқу процесінің ұйытқысы болып табылатын талапқа сай оқулық болуы қажет.

Қазақстанның тәуелсіздік алып бүкіл әлемдік білім беру кеңістігіне енуі өз кезегінде шетел тілді немесе басқа тілді авторлардың жазған оқулықтарын пайдалануға әкелді. Осы кезге дейінгі көптеген зерттеулер мен талдаулар мектеп оқулықтарының теориялық сипаты қосымша зерттеуді қажет ететіндігін көрсетуде. Тарихи жағдайларға және қоғамдағы құндылықтардың өзгеруіне және қазіргі білім беру технологиясының дамуына байланысты мектеп оқулығын дайындаудың аспектісі толық зерттелмегендіктен физикалық білім беру мазмұнынын өзгерту қажет болды. Еліміздегі мектеп оқулықтарының мәселесін саралап, зерттеп, жүйелей отырып және оқулықтарды дайындау тәжірибелерін таразылай келе жаңа буын оқулықтарын дайындаудың тоқырау кезеңінде тұрғандығын көруге болады. Бұл тоқырау мәселесі оқулық дайындаудағы ғылыми − әдістемелік және теориялық базаның әлсіздігінен және өзіміздің отандық оқулықтарды дайындау тәжірибеміздің жоқтығынан. Өткенді ескермей қазіргі қоғамның дамуы мүмкін емес. Қазіргі қоғамның дамуы өткен қоғамның жақсы жақтарын өмірде пайдалануымыздың нәтижесі десе де болады. Ал педагогика ғылымы оқу құралдарын, мектеп оқулықтарын жасауда осы ғасырлар бойы алған білімімізді жинақтайды. Осы жағдайларды е

жойылып, жалпы білім беретін орта мектептер, гимназия, лицей және тереңдетіп оқытылатын мектептер пайда бола бастады. Мектептерде бірыңгай бағдарлама, бірыңғай оқулықтар болмағандықтан мұғалім өзіне қажетті бағдарламамен жұмыс жасайтын дәрежеге жетті. Қазіргі оқу жүйесінде мұғалім әрбір оқушыны жеке тұлға ретінде бағалағандықтан, мұғалім білімнің нақты көзі емес, оның ұйымдастырушысы болып табылады. Оқыту процесі бір жақты жүрмеу үшін оқу әдістерін белсенді түрлендіріп жүргізіп отыру керек және оны белсенді жүргізу үшін «жақсы оқулықтар» керек. Яғни осыдан келіп білім беру жүйесін жетілдірудің бір жолы ретінде негізгі мектепте физикадан оқу-әдістемелік кешенін жасаудың дидактикалық негіздері қарастырылып отыр. Бұл жерде бірнеше мүмкіндіктер қарастырылған:

a) Оқушыларға арналған оқулық дайындау b) Мұғалімге арналған көмекші құралдар c)Ата-аналармен бірігп жұмыс жасауға арналған оқулықтарды дайындау.

Жаңа ақпараттық технологиялар әдістемесін, дамыту үшін білімді ақпараттандыру арқылы мектептің даму бағдарламасына компьютерлік оқулықтарды ендіруге болады.Зерттеу жұмысының мақсаты: физика пәні бойынша мектептің негізгі буынына арналған мектеп оқулықтарын дайындауды жетілдіру жолдарын анықтап, мектеп оқулығын дайындау кезінде пайда болатын мәселелерді шешуде дүние жүзілік тәжірибелерді пайдаланып, оның ғылыми− педагогикалық шарттарын негіздеу. Мектеп оқулықтарын жасаудың әлемдік және отандық тәжірибесінің тиімді жақтарын отандық оқулықтар дайындау жүйесіне ендіру және жаңа типті оқулықтарды жасауды қамтамасыз ететін жағдайлар мен факторларды анықтау.

Зерттеу нысаны − мектептің оқу процесіндегі физика және асрономия оқулықтарының оқушыларға білім берудегі әдістері мен оқу құралдарының мазмұнының дамуы.

Зерттеу пәні − физика және асрономия пәні бойынша білім беру стандартына лайықталған мектеп оқулықтарын жетілдіру жолдары. Зертеудің болжамы: Егер физика және асрономия пәні бойынша мектептің негізгі буынына арналған оқу әдістемелік кешендерді жасаудың дидактикалық негізі дайындалса, онда сапалы мектеп оқулықтарын жасаудың шарттары құрылады да,

теория мен практикада оны жасаудың интеграциялық үдерісі жүзеге асады.

Зерттеу жұмысының міндеті: 1. Қазақстан Республикасындағы жаңа буын оқулықтарының ерекше сипатын ашу.

2. Мектеп оқулықтарын жасай және талдай отырып даму жолдарын анықтау. 3. Физика және асрономия пәні бойынша қазіргі мектеп оқулықтарының теория−әдістемелік негіздерін сипаттау.

4. Мектеп оқулықтарындағы физикалық материалдың жетекші идеяларын талдау.

5. Жаңа типті оқулықтардың критериін жасап, олардың жақсы жақтары мен кемшіліктерін анықтап, талдап оқулыққа сиапттама беру.

6.Республикадағы мектеп оқулықтарын дайындау тәжірибесін шола отырып, жалпы орта білім беруді жеделдетіп және мектеп оқушыларының физиканы оқып үйрену сапасын арттыру үшін қажетті оң тәжірибелер мен оған кедергі жасайтын элементтерді анықтау

7.Физика пәні бойынша мектеп оқулықтары мен оқу− әдістемелік кешендерін жасауды жетілдіруде педагогикалық білімнің теориясы мен практикасындағы білімді ескере отырып ұсыныстар жасау.

8.Мектеп оқулықтарын жасаудың тиімді жолдарын іздеп табуға ықпал ететін қазіргі білім берудің өзекті қортындыларын жасап шығару.

Мектеп оқулықтарын жасау тәжірибесін ендіру жолдары анықталды, мектеп оқулықтары теориясының негізгі принциптері жүйеленді. 8 бен 9 сыныпқа арналған физика және астрономия курсы бойынша оқулықтар, әдістемелік құралдар, жұмыс дәптерлері жасалынды. Осы оқулықтар мен оқу құралдары бойынша жүргізілген жұмыстардың нәтижелерін жүйелеу мен жалпылау, ұсыныстарды жасау мен ендіру, зерттеу әдістері болды.

Зерттеудің теориялық және әдіснамалық негіздері: Алға қойылған мәселені шешу үшін зерттеулер кешені пайдаланылды. Оларға: - ғылыми-педагогикалық әдебиеттер мен мұғалімді дайындауға арналған оқу-әдістемелік құжаттары;

-педагогикалық басылымдардың жүйеленген сараптамалары, зерттелініп отырған ақпаратты өңдеу;

-физикадан жаңа буын оқулығын, оқу бағдарламасы мен жоспарын және оқу-әдістемелік әдебиеттерін жасауға итермелеген озық пікрлердің сараптамасы;