Фразеологизмдердің үш тілдегі баламасы, 8-сынып бағдарламасы

Ақмола облысы

Целиоград ауданы

«Қоянды орта мектебі» КММ

Азамат Раушангул - ағылшын тілі пәнінің мұғалімі.

Авторлық бағдарлама

"Ағылшын тіліндегі фразеологизмдердің қазақ және орыс тіліндегі баламасы"

8-сыныпқа арналған факультативті курс.

Қоғамдық-гуманирарлық бағыты.

2017 ж.

Құрастырған ағылшын тілі пәнінің мұғалімі Азамат Раушангүл. I cанат

« Ағылшын тіліндегі фразеологизмдердің қазақша және орысша баламасы»

( мектеп оқушыларына арналған қоғамдық-гумманитарлық бағытта жазылған)

Бағдарлама 8-11-сынып оқушыларына арналып жазылған. Бағдарлама ағылшын тілі пәніне қосымша көмекші құрал ретінде қолданыла алады.Оқушылардың білімдерін, сөздік қорларын дамыту мақсатында құрастырылған.

Бағдарлама аудандық шет тілдер бірлестігінің әдстемелік кеңесінде қаралып бекітілді.29.03.2015 жылы . Хаттама № 2

Қолданысқа ұсынылды: 01.09.2015 жыл

Мазмұны

1. Кіріспе…………………………………………….. 1

2. Түсінік хат.................................................................. 2

3.Факультативтік курстың базалық мазмұны........... .3

4.Тақырыптық -күнтізбелік жоспары......................... .4

5.Ағылшынша- қазақша- орысша фразеологизмдер.. 7

6.Пайдаланған әдебиеттер тізімі....................................25

Кіріспе

Ағылшын тілі әлемдік тіл болып есептеледі. Еліміз Қазақстанда да жылдан жылға дамып келе жатыр. Барлық жерде ағылшын тілін білуге талаптар қойылған. Ал тілді үйренудің бастауы мектептен. Мектепте оқушыларға ағылшын тілін меңгерту тікелей ұстаздардың міндеті екені бәрімізге мәлім. Ағылшын және қазақ тілдеріндегі етістікті фразеологизмдердің мағына-мәні осы тілдерде сөйлейтін ұлттың ертеден бергі өмірін жан-жақты айқындайды. Халықтың күнделікті өмір тіршілігі негізінде пайда болып қалыптасқан тұрақты тіркестерді қос тілден жиналған деректерімізден кездестіруге болады. Бұл тұрақты тіркестер тілдік қолданыста әр уақыттың салт-дәстүріне, әдет-ғұрыптарына, мәдениетіне, психологиясына, тарихына байланысты қалыптасып, тілдік қолданыста дамып өрбіген. Сондықтан да олар әр халықтың ерекшелігіне байланысты өсіп-өрбіп, сол халықтың ғасырлар бойы жинаған құндылығының бірі болып табылады. Ағылшын ,орыс және қазақ тілдеріндегі тұрақты тіркестердің беретін ұғымы әр ұлттың өзіне ғана тән рухани өмірін суреттейді. Яғни, қос тілдегі етістікті фразеологизмдер ұлттық сезім, ұлттық мінез, ұлттық салт-дәстүр негізін айқындайды. Осыған орай ағылшын және қазақ тілдеріндегі тұрақты тіркестердің қалыптасуын

Фразеология – «phrasis» – орам, сөйлемше «logia» – ұғым, ілім деген грек сөздерінен жасалған термин. Бұл атау негізінен екі түрлі мағынада қолданылады. Біріншіден, тілдегі тиянақты тұрақты сөз тіркестерін қазіргі және тарихи даму тұрғысынан зерттейтін тіл білімнің бір саласы дегенді, екіншіден – белгілі бір тілдегі фразеологимдердің тұтас жиынтығы дегенді білдіреді. Сондықтан болар фразеологизмдер көкейге қонымды, ықшам, ұтқыр да ұтымды сөз өнерінің тілдік және поэтикалық бұлақтары санатына жатады. Айшықты сөз өнерінің басым көпшілігі халықтың тұрмыс тіршілігінде, салт-дәстүріне, әдет-ғұрпына, діни, наным-сеніміне байланысты туындаған.

Осы ұсынылған жұмысым оқушыларға тілді меңгерту үшін себін тигізетініне сенімдімін.

Ағылшын тіліндегі фразеологизмдер өте кең ауқымды болып келеді. Кез келген оқушы оның мағынасын түсіне бермейді. Аударған кезде тура мағынасына аударып қателіктер жіберіп жатады. Сондықтан фразеологизмдерді үш тілде жинақтауды жөн көрдім.

Фразеологиздер ауыспалы мағынада берілетін сөздер. Үш тілде жазған себебім қазақ тілді және орыс тілді мектептер үшін тиімді болады деп ойлаймын. Бұл жинаққа жүз алпысқа тарта үш тілдегі фразеологизмдер енгізіліп отыр. Жәнеде фразеологизмдік сөздік ретінде де пайдалануға тиімді.

« Қазақстан бүкіл әлемдегі халқы үшін үш тілді пайдаланатын , мәдениетті ел ретінде танылуға тиісті. Бұлар : қазақ тілі – мемлекеттік тіл, орыс тілі – ұлтаралық қатынас тілі, ағылшын тілі -жаһандық экономикаға ойдағыдай кірігу тілі.»

Н. Ә. Назарбаев

Түсінік хат

Ағылшын тілі – әлемнің тілі. Бұл қазақты әлемге танытатын тіл. Еліміздің шет елдермен қарым –қатынасымыз күшейіп отырған кезде оқушылардың шет тіліне қызығуын, білімге құштарлығын ояту, танымдық белсенділігін арттыру басты міндет. Әлемдік өркениетке ілесе біздің мемлекетіміздің халықаралық деңгейде әр салада түбегейлі өзгерістер енгізуі, достық, ынтымақтастық қатынастар орнатуы шет тілінің маңыздылығын арттырып отыр. Шетел тілін үйрене отырып оқушы өз білімін шыңдайды, басқа ел туралы кең көлемде мағлұматтар алады, салт –дәстүрін, мәдениетін таниды Шетел тілін бастауыш мектептен бастап оқытудың артықшылығы әрбір балаға психологиялық ойлауына, шет тілі сөзіне көңіл аударуына, түсінуіне оң әсер ететіндігі, содан соң негізгі мектепте білімін берік нығайтуын, білім сапасын арттыруға мүмкіндік беретіндігінде.

Бaғдарламаның басты мақсаты – оқушыларды ағылшын тілінде сөйлей білуге үйрету, фразеологимдерді білу, сөздік қорын дамыту, ағылшын тіліне тән дыбыстарды дұрыс айтуға жаттықтыру, өзіне берілген сұрақты тыңдап, түсініп, қысқа жауап беруге белгілі бір дәрежеде жүйелі сөйлей білуге, диалог түрінде әңгімелесе білуге үйрету. Сауатты жазып сауатты сөйлеу үшін оқушыға тек қана сөздік қорды молайту жеткіліксіз, сонымен қатар оқушы грамматикалық сауатты болуы шарт. Ағылшын тілінде грамматиканы жақсы үйрену тілді жақсы үйренудің негізгі шарты. Бағдарламаның негізгі тақырыбы «Фразеогоизмдер» болғандықтан негізгі мақсатым- фразеологизмдердің үш тілдегі баламасын білу. Осы орайда ағылшын тілін тереңдетіп оқыту мақсатында негізгі стандартқа сәйкес келетін авторлық бағдарлама құрылды. Бұл бағдарламалық курстың оқушыға пайдасы зор. Бағдарламада берілген грамматикалық тақырыптарды меңгере отырып оқушы оны іс жүзінде көрсетіп, жеке тапсырмалар арқылы бекітеді.

Факультативтік курстың базалық мазмұны:

Бұл бағдарламада барлығы 34 cағатқа берілген. Аптасына 1сағат .

1.Артикльдерге -1 cағат.

2. Предлог түрлеріне 2- сағат

3. Осы шақ түрлеріне -4 сағат

4. Өткен шақ түрлеріне – 4 сағат.

5. Келер шақ түрлеріне- 4 сағат.

6.“To be” етістігіне- 1 сағат

7. Adjectives- 2 сағат.

8.Passive Voice – 1сағат.

9. Фразеологизмдерге- 5 сағат.

10.« Going to» құрылымы- 1 cағат.

11.Модалды етістіктерге – 2 сағат.

12. Есімдіктерге – 2 сағат .

13.Gerund- 1 сағат. Қайталау сабағы және білімдерін тексеруге 1 сағаттан бөлінген. Сонымен қатар әр сабақта қосымша лексика беріліп отырады.

Мақсаты:

Оқушыларды ағылшын тілінде сөйлей білуге үйрету, ағылшын тіліне тән дыбыстарды дұрыс айтуға жаттықтыру, өзіне берілген сұрақты тыңдап, түсініп, қысқа жауап беруге белгілі бір дәрежеде жүйелі сөйлей білуге, диалог түрінде әңгімелесе білуге үйрету;

Сөздік қорын дамыту;

Грамматикалық тақырыптарды меңгерту: етістікке қарап

сөйлемдегі шақты, жұрнақ, жалғауды ажырата білу;

Есімдіктерді дұрыс қолдана білуін үйрету;

4.Ағылшын тіліндегі фразеологизмдерді түсініп оқуға үйрету;

5. Ағылшын тіліндегі фразеологизмдердің түрлерін ажыратып және топтастыруға үйрету;

Күтілетін нәтижелер:

Белгілі бір шақтарға байланысты сөйлемдерді қатесіз сауатты жазу.

Фразалық етістіктерді, демеуліктерді, есептік, реттік сан есімдерді,

сын есімнің шырайларын дұрыс қолдана білу.

Сөйлемде түбірді, үстеуді ажырата білу

Төл сөз бен автор сөзінде шақтарды дұрыс байланыстыра білу

Ағылшын фразеологизмдердің қазақша баламасын меңгеру

Ағылшын тілінде фразеологизмдерді қолданып эссе жазуды үйрену;

8-сыныпқа арналған факультативтік курстың

тақырыптық -күнтізбелік жоспары.

Theme

Hours

Date

Correction

Articles: “a/an” and “ the”

Verb: To be

Present Simple

Past Simple

Future Simple

Construction “ Going to”

Present Continuous

Past Continuous

Future Continuous

Passive voice

Adjectives

Comparative and superlative adjectives

Verbs

Idioms

Phraseological verbs in English and Kazakh languages

Idioms about animals

Somatic phraseology

Phraseology about the human characters

Present Perfect

Going to

Modal Verb: must

Nouns

Countable and uncountable nouns

Present Perfect Continuous

Past Perfect Continuous

Future Perfect Continuous

Prepositions

Future in the past

Gerund

Pronouns

Kinds of pronouns

Writing an essay

Revision

Кіріспе

Ағылшын тілі әлемдік тіл болып есептеледі. Еліміз Қазақстанда да жылдан жылға дамып келе жатыр. Барлық жерде ағылшын тілін білуге талаптар қойылған. Ал тілді үйренудің бастауы мектептен. Мектепте оқушыларға ағылшын тілін меңгерту тікелей ұстаздардың міндеті екені бәрімізге мәлім. Ағылшын және қазақ тілдеріндегі етістікті фразеологизмдердің мағына-мәні осы тілдерде сөйлейтін ұлттың ертеден бергі өмірін жан-жақты айқындайды. Халықтың күнделікті өмір тіршілігі негізінде пайда болып қалыптасқан тұрақты тіркестерді қос тілден жиналған деректерімізден кездестіруге болады. Бұл тұрақты тіркестер тілдік қолданыста әр уақыттың салт-дәстүріне, әдет-ғұрыптарына, мәдениетіне, психологиясына, тарихына байланысты қалыптасып, тілдік қолданыста дамып өрбіген. Сондықтан да олар әр халықтың ерекшелігіне байланысты өсіп-өрбіп, сол халықтың ғасырлар бойы жинаған құндылығының бірі болып табылады. Ағылшын ,орыс және қазақ тілдеріндегі тұрақты тіркестердің беретін ұғымы әр ұлттың өзіне ғана тән рухани өмірін суреттейді. Яғни, қос тілдегі етістікті фразеологизмдер ұлттық сезім, ұлттық мінез, ұлттық салт-дәстүр негізін айқындайды. Осыған орай ағылшын және қазақ тілдеріндегі тұрақты тіркестердің қалыптасуын

Фразеология – «phrasis» – орам, сөйлемше «logia» – ұғым, ілім деген грек сөздерінен жасалған термин. Бұл атау негізінен екі түрлі мағынада қолданылады. Біріншіден, тілдегі тиянақты тұрақты сөз тіркестерін қазіргі және тарихи даму тұрғысынан зерттейтін тіл білімнің бір саласы дегенді, екіншіден – белгілі бір тілдегі фразеологимдердің тұтас жиынтығы дегенді білдіреді. Сондықтан болар фразеологизмдер көкейге қонымды, ықшам, ұтқыр да ұтымды сөз өнерінің тілдік және поэтикалық бұлақтары санатына жатады. Айшықты сөз өнерінің басым көпшілігі халықтың тұрмыс тіршілігінде, салт-дәстүріне, әдет-ғұрпына, діни, наным-сеніміне байланысты туындаған.

Осы ұсынылған жұмысым оқушыларға тілді меңгерту үшін себін тигізетініне сенімдімін.

Ағылшын тіліндегі фразеологизмдер өте кең ауқымды болып келеді. Кез келген оқушы оның мағынасын түсіне бермейді. Аударған кезде тура мағынасына аударып қателіктер жіберіп жатады. Сондықтан фразеологизмдерді үш тілде жинақтауды жөн көрдім.

Фразеологиздер ауыспалы мағынада берілетін сөздер. Үш тілде жазған себебім қазақ тілді және орыс тілді мектептер үшін тиімді болады деп ойлаймын. Бұл жинаққа жүз алпысқа тарта үш тілдегі фразеологизмдер енгізіліп отыр. Жәнеде фразеологизмдік сөздік ретінде де пайдалануға тиімді.

A

A heavy heart.

Жүрегінде жара болу

Камень на сердце.

Мағынасы: Іштей қатты уайымдау;

To abound іn courage

Жүрек жұтқан болу;

Храбрый;

Мағынасы : Өте батыл , ештеңеден қорықпау

Тo addle one’s brain ;

Бірденемен миын ашыту;

Засорять голову;

Мағынасы: Қатты уайымдау, көп ойлау;

Addіct oneself to vіce ;

Жаман жолға түсу;

Стать на плохой путь;

Мағынасы: Жаман әдетпен айналысу;

Aggress agaіnst a country ;

Баса көктеп кіру;

Бесцеремонно ворваться;

Мағынасы: Бір жерге рұқсатсыз кіріп кету;

The apple of one’s ;

Көздің ақ пен қарасындай;

Зрачок и белок глаза;

Мағынасы: Өте аяулы, қымбат жан;

As sure as eggs is eggs.

Айдан анық болу

Верно, как дважды два четыре.

Мағынасы: Анық, нақты болу;

As fit as a fiddle.

Өгіздей мықты

Здоров, как бык.

Мағынасы: Денсаулығы мықты, күшті адам;

Аs the crow files;

Ең дұрыс жолмен;

Самым прямым путем;

Мағынасы: Ең дұрыс шешім қабылдау;

As like as two peas in a pod.

Екі тамшы судай

Похожи как две капли воды.

Мағынасы: Өте өатты ұқсас болу;

As thick as thieves.

Арасынан қыл өтпейтіндей

Водой не разольёшь.

Мағынасы: Өте тату, айырылмастай дос;

To avoid someone or something lile the plague;

Көзден ғайып болу;

Как чёрт от ладана;

Мағынасы: Бірдеңеден қатты қорқу;

B

Ball of fire;

Қызу қанды;

Активный, энергичный человек;

Мағынасы: Белсенді,қайратты,қызба адам;