Функционалдық сауаттылықты арттыру әдістемесі

Оқушылардың функционалдық сауаттылығын арттыруда білім берудің заманауи әдістемесі

Тәуелсіз Қазақстанның өркениетті елдердің көшінде өркендеп дамуы ҚР-сы мемлекетінің, оның Президенті Н. Ә. Назарбаевтың жүргізіп отырған стратегиялық саясаты болып табылады. Еліміздің әлемдегі алдыңғы қатарлы мемлекеттермен тең дәрежеде, әріптестік тұрғыда қарым-қатынас орнатуы ұлттық әлеуеттің арта түсуіне, озық технологияларға жылдам қол жеткізуіне, сонымен қатар бәсекеге қабілетті ұлттық өнім түрлерін жасауға мүмкіндік беретіні анық.

Мемлекеттің даму процесін қамтамасыз етуде оның ішкі ресурстары, соның ішінде, әсіресе, адамдық капитал шешуші маңызға ие. Бұл ретте отандық білім беру саласының атқаратын рөлі орасан зор және айырықша мәртебелі. Сол себептен Елбасы өзінің 2012- жылғы 27 қаңтардағы «Әлеуметтік-экономикалық жаңғырту – Қазақстанның дамуның басты бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауында Мектеп оқушыларының функционалдық сауаттылығын дамыту бойынша бес жылдық ұлттық жоспарды қабылдау жөнінде нақты міндет қойды. Бұл міндет мектеп қабырғасындағы білім алушы жас буынды белсенділік, шығармашыл тұрғыда ойлай және шешім қабылдай алатын, өзінің таңдап алған ісінде жоғары кәсіби қабілеттілік таныта алатын, сонымен қатар өмір бойы білім алуға бейім болып қалыптасатын тұлғаны даярлауды қарастырады. Оқытудың, білікті маман даярлаудың мұндай процесі фукнционалдық сауаттылық түсінігін айқындайды.

«Функционалдық сауаттылық» ұғымы алғаш рет өткен ғасырдың 60- жылдары ЮНЕСКО-ның құжаттарынд пайда болды , ол білім берудің көп жоспарлы адамзат қызметімен байланысын тұтастандыратын әдіс ретінде түсіндіріледі. Қазіргі кезде әлемнің өркениетті дамыған мемлекеттері осы жүйемен жұмыс істеп, оның нәтижесін көріп келеді. Халықаралық PISA (Programmer for International Assesment - Программ фо Интернейшнл Стюдент Ассешмент) бағдарламасы осы мақсатқа қол жеткізудегі жетістіктерді бағалайды.

Функционалдық сауаттлықтың негізгі талабы – жас оқушының дарын-қабілеттерінің мейілінше мол ашылуын және олармен сауатты жұмыс істеудің жолдары. Назарбаев зияткерлік мектептерінде, ҚР БжҒМ «Өрлеу» Біліктілікті арттыру ұлттық орталығы» АҚ тарапынан зерттеліп, отандық білім беру кеңістігіне енгізіліп жатқан білім берудің жаңа бағдарламалары осы мақсатты көздейді. Білім берудің мұндай жаңа технологиялары мұғалім мен оқушы арасындағы қарым-қатынасты жаңа деңгейге қояды. Онда мұғалім сабақ, пән тақырыптарын білім алушыға трансляциялаушы – таратушы, яғни дайын білімді айтып, көрсетіп беруші, ал оқушы ұстаздың айтқанын орындап қана отыратын пассив субъекті емес, олар екі жақ бірігіп білім іздегіш тараптар ретінде қарастылырады. Игеруге алынған жаңа білімнің өмірмен байланыстылығы, ондағы шешімінің бір көзқараспен емес, бірнеше, жан-жақты тұрғыдан қарағандағы мүмкіндіктері кеңінен талқыға түсуі оның сапасының жоғарылығымен сипатталады.

Білікті маманның, шығармашыл азаматтың тұлға болып қалыптасуы бастауыш мектеп табалдырығынан басталатыны шындық. Бастауыш сынып сабақтарында оқушылардың өзіндік жұмыс істеуге дағдылануы, компьютерлік технологиялардың көмегімен күрделі тақырыптардың оңай да қарапайым тәсілдермен түсіндірілуі, сонымен қатар отансүйгіштік қасиеттердің ашылуы бүгінгі күннің бастауыш мектеп педагогтарының негізгі міндетіне айналды. Бұл міндет педагог мамандардың жауапкершілігін арттыруға, кәсіби шеберліктерін шыңдай түсуге жетелейді. Қосымша ізденістерге бастайды. Сапалы еңбектен сапалы нәтиже шығатынын ұғындырады.

Қазіргі кезде педагог мамандардың біліктілігін арттыруға жан-жақты әдістемелік құралдардың жарық көріп жатқаны, ҚР БжҒМ «Өрлеу» педагогикалық кәсіби Біліктілігін арттыру орталығы акционерлік қоғамы тарапынан ұйымдастырылып жатқан курстар оқыту, білім беру бағдарламаларына жаңа тұрғыдағы педагогикалық тәжірибемен жұмыс істеу қажеттігін дәлелдейді.