Ғарыштық нысандардың орнықтылығы туралы ғылыми жұмыс

Қызылорда облыстық білім басқармасы

№4 Облыстық дарынды балаларға арналған мектеп – интернаты

Авторлары: Шалғынбай Бексұлтан Алдашбайұлы

Балғабай Орынбасар Балғабайұлы

11 сынып оқушылары

Жұмыстың тақырыбы:

Жер-Ай кеңістігіндегі ғарыштық объектілердің стационарлық жағдайлары және олардың орнықтылығы

Бағыты: Ғылыми – техникалық прогресc- экономикалық өсуінің негізгі буыны

Секция: Жер және космос туралы ғылымдары

Ғылыми жетекшісі: Төрешбаев Әбділда Төрешбайұлы

Қорқыт Ата атындағы Қызылорда Мемлекеттік Университетінің профессоры, физика – математика ғылымдарының кандидаты

Жетекшісі: Бекмухаметова Гулзина Абдухасимовна

Физика пәнінің мұғалімі

Аннотация

Ғылыми жобаның негізгі мақсаты – Жер-Ай жүйесіндегі майда ғарыштық объектілер және газ-шаң бұлттары бөлшектерінің стационарлық (тепе-теңдік немесе тыныштық) жағдайларын қарастыра отырып, олардың орнықтылығын және эволюциясын зерттелу болып табылады. Зерттеп отырған бөлшектің тепе-теңдік жағдайларына сәйкес келетін нүктелер жиыны Жер мен Ай арқылы өтетін түзу бойында және негізгі екі дененің (Жер мен Айдың) орбиталық қозғалысы жазықтығында анықталады.

Зерттеу барысында механика заңдары, математикалық моделдеу және орнықтылық теориясы әдістері қолданылды.

Бұл жобаның жаңалығы - Жер-Ай жүйесіндегі бөлшекке әсер ететін гравитациялық күштермен қатар Жер бетінде немесе онан белгілі биіктікте орналасқан геостационарлық платформада орналасқан қуатты лазерлік жарық көзі тарапынан әсер ететін жарық қысым күштерін ескере отырып, майда ғарыштық объектілердің, сондай-ақ, желкенді жасанды ғарыштық аппараттар динамикасының толықтырылған адекватты (бара-бар) моделі құру болып табылады. Жұмыстың негізгі нәтижейелері авторлармен өзбетіншілік деңгейде алынды.

Зерттеу барысында алынған нәтижелер:

- лазерлік жарық көзінің қуатын және бағытын өзгерте отырып, Жер-Ай жүйесіндегі ғарыштық объектілердің орналасуын қалауымыз бойынша реттей отырып, олардың орнықтылығын қамтамасыз етуге мүмкіндік туады;

- Жер-Ай жүйесінің орбиталық қозғалыс жазықтығында бөлшектердің тыныштық жағдайларына сәйкес келетін нүктелер жиыны болатындығы және олардың орнықты бола алатындығы дәлелденді.

- Жер және Ай арқылы өтетін түзу бойында бөлшектердің тыныштық жағдайларына сәйкес келетін нүктелер жиыны болатындығы дәлелденіп, олардың желкенділігіне байланысты санын және орналасу ретін анықтайтын арнайы графиктік әдіс ұсынылып, олардың орнықты бола алатындығы дәлелденді.

Жобаның практикалық құндылығы:

-Жер-Ай жүйесі кеңістігіндегі ғарыштық майда бөлшектердің шоғырлануын анықтауға мүмкіндік береді;

- лазерлік жарық көзінің қуатын, бағытын және ғарыштық аппараттың