География пәніне арналған әдістемелік құрал

«Х.Өзбекғалиев атындағы Маңғыстау жоғары политехникалық колледжі» МКҚК

Әбілмажанова Шолпан Мұханбетқалиқызы

География пәні оқытушысы

Экономика ғылымдарының магистры

Тақырыбы: «География сабақтарында Блум таксономиясының танымдық моделінде деңгейленген тест тапсырмаларын қолданудың тиімділігі»

Аңдатпа. Қазіргі кезде географияның теориялық білім мазмұнының жаңаруына байланысты географияны оқыту әдістемесі мен логика арасындағы байланыс нығая түсуде.

Бұған ерекше қажеттілік оқу бағдарламасында қамтылатын ғылыми ұғымдарды нақты таңдауға байланысты туындады.Ойлау арқылы студенттерді оқуға үйрету, олардың бойына іскерлік пен дағдыны қалыптастыру және өзін-өзі тәрбиелеу дағдылары. Білімді меңгеру үшін танымдық ойлаудың білу, түсіну, қолдану, талдау,жинақтау, бағалау деңгейлерін студенттер пайдалана білуі керек.

Мақалада еліміздегі жаңартылған білім мазмұны жағдайында Блум таксономиясының танымдық моделіне сәйкестендіріліп құрастырылған тест тапсырмаларын география сабақтарында қолдануды тиімділігі қарастырылады. Американдық психолог Бенджамин Блумның танымдық таксаномиясындағы ойлау дағдыларын қарапайым, орта және жоғары деңңгейлерге топтап, оқу бағдарламасына сәйкес әзірленген тест тапсырмаларын оқытуда қолданудың әдістемесі ұсынылады. Жаңа педагогикалық технологиялар тұлғаның ойлау жүйесін қалыптастыруды, әр түрлі жағдаяттарда нақты шешімдер қабылдай білуге үйретуді мақсат етеді десек, бұл педагогикалық ұстанымдар- білім беруді жаңартудың негізгі өзегі. Жүйелі сөйлеуге, жүйелі ойлауға тәрбиелейтін осы іспеттес тапсырмалар мен жаттығулар студенттердің өздеріне деген сенімін арттырып, іс- әрекеттеріне жауапкершілікпен қарауға үйрететіні сөзсіз.

Түйін сөздер: Жаңартылған білім; Блум таксаномиясы; танымдық модель;

ойлау дағдылары; педагогикалық технология; диагностикалық бағалау; қорытынды бағалау.

Кіріспе.

Бүгінгі таңда Қазақстандық білім беру жүйесінде оқытудың мазмұны жаңарып, жаңаша көзқарас пайда болды. Осыған байланысты ұстаздар алдында оқытудың әдіс-тәсілдерін үнемі жаңартып отыру және технологияларды меңгеру, оны тиімді қолдана білу міндеті тұр. Өйткені кез келген мемлекеттің өсіп-өркендеуі, әлем елдері арасындағы беделі оны ұлттық білім жүйесінің деңгейіне, даму бағытына қарай айқындалады.

Еліміздің білім беру үдерісіне енген жаңартылған білім беру бағдарламасы-уақыт талаптарына сәйкес өскелең ұрпақтың сұранысын қанағаттандыратын тың ережелері бар құжат деуге болады.

Жаңартылған оқу бағдарламасының ерекшеліктері

-Пән мазмұны спиральды қағидатпен берілуі.

-Блум таксономиясы бойынша оқу мақсаттарыныңң иереархиясы.

-Оқу үдерісін қысқа мерзімді жоспарлар арқылы ұйымдастыру.

Басты ерекшеліктер қатарында атап көрсетілген Бенджамин Блумның таным деңгейлерінің таксономиясы-мектеп географиясын оқыту барысында теориялық білімді терең меңгертіп, студенттердің қызығушылығы мен танымдық белсенділіктерін арттыратын оқыту технологиясының бірі.Оқыту технологиясының атауы педагогикалық мақсатты айқындайтын таным деңгейлерінің алғашқы авторларының бірі американ ғалымы Б.Блумның есімімен аталған. Блум жүйесі арқылы уақытты тиімді пайдалана отырып қолдануға және сапалы білім беру мен студенттердің өзін-өзі бағалауға қол жеткізуінің мүмкіндігі зор.

Блум таксономиясы адамның ақыл ой қабілеттерінің құрылымы танымдық үдерісінің ең қарапайымнан бастап, жоғары ойлау деңгейлеріне бірітіндеп өту жолында қарқынды іс-әрекетке бастайтын 6 деңгейге сәйкес тапсырмаларды құруды қажет етеді. Нақтылап айтқанда, таксаномияның бастапқы саналатын бұл нұсқасы ең негізгі ұғым қалыптастыру сатысынан бастап,еңң жоғарғы сатысы ретінде көрсетілген бағалау деңгейіне дейінгі иерархиялық жүйені қамтиды. Бұл оқыту технологиясындағы ерекшелік, онда ойлау құрылымдалған және қолдануға қолжетімді түрде берілген.

Зерттеу әдістері.