Грамматика бойынша конспект: тұйық етістік пен етістіктер

Infinitive/ Инфинитив

It is used without to

Examples Мысалдар

can, could may, might should must need

модаль eтістігі

Can you help me?

You should go and see” Swan Lake”. People must fasten their safety belts. Need I do the washing up? would would rather had better

why/ why not

тіркестері

I would get up early when I was child. He would rather visit his Granny. You’d better hurry up if you want to get home before dark. Why not write it now? Why pay more at other shops? to hear* to see* to watch* to feel* to make* to let* to notice

етістігі

Does he hear the bird singing? I saw her cross/ crossing the road. My son watched the kittens play.

Ann made me play hide - and- seek. Please let me listen to music. Complex Object құрылымында инфинитив орнына Participle I / Есімшенің І түрін қолдануға болады

Infinitive/ Инфинитив

Verb + to + infinitive

It is used with to Examples Мысалдар to be to have ought need

модаль етістігі

The train is to arrive at 5 I have to be home in the evening. You ought to return things. Do I need to do washing up? used to құрылымы He used to play tennis. to want to expect to seem to prove to happen to agree to help promise offer pretend decide forget

етістігі

I want you to learn English. My mother expects me to be on time. They seem to know the subject well. It proves to do so. Nick happened to be there. The boys agreed to go to the cinema. Help me (to) do it.

would like/ should like He would like to read the book to know to say to believe to consider to think

етістігі- ырықсыз етісте

She is known to be a good teacher. He is said to learn foreign languages quickly.

It is considered to work.

to be likely to be sure to be certain to be unlikely

тіркестер і

I am likely to go there by plane. Mary is sure to return soon. They are certain to visit schools in America.

Direct speech, Indirect speech/ Төл сөз, Төлеу сөз Ағылшын тілінде біреудің сөзінін екінші біреуге жеткізуде төлеу сөз қолданылады. 1. Төл сөз төлеу сөзге айналғанда жиі қолданылатын етістіктер: say, tell, think, explain, admit ... 2. Төл сөз төлеу сөзге айналғанда that жалғаулығымен басталатын бағыныңқы сөйлем арқылы беріледі. Егер төлеу сөз алдындағы етістік өткен шақта (past simple) тұрса, онда төлеу сөзде/бағыныңқыдағы шақ өзгереді. She said, ‘I like it here’- She said that she liked it there.

3. Өздік, сілтеу және тәуелді есімдіктер төлеу сөзде мағынасына қарай өзгереді. 4. Егер төлеу сөз алдындағы етістік осы шақта (present simple, present perfect) немесе келер шақта (future simple) тұрса, бағыныңқыда/ төлеу сөзде шақ өзгермейді

He says, ‘I am well today.’- He says that he is well. 5. Егер жалпыға мәлім, белгілі оқиға, іс-ірекеттер жайында айтылса, онда шақ өзгертілмейді The earth goes round the sun.- Galileo proved that the earth goes round the sun.

6. Төл сөз төлеу сөзге ауысқанда мезгіл, мекен үстеулері мен пысықтауыш сөздер өзгереді.

7. Төл

сөздегісұраулы сөйлем төлеу сөзде де сұраулы түрде беріледі. а) Төлеу сөздегі жалпы сұрақ автор сөзімен if/ whether шылауымен байланысып, тура сөйлем тәртібі арқылы беріледі.

direct speech/ төл сөз

Indirect speech/төлеу сөз Present Simple Present Continuous Present Perfect Present Perfect Continuous Past Simple Past Perfect Future Simple Future Perfect

Past Simple Past Continuous Past Perfect Past Perfect Continuous Past Perfect Past Perfect Future –in- the –Past Future –in- the -Past Perfect

direct speech/ төл сөз

Indirect speech/төлеу сөз this, these now here today tomorrow next year the day after tomorrow in two days yesterday the day before the day before yesterday ago last week

that, those then there that day the next day the next year two days later two days later the day before two days before two days before before the week before/the previous week

Tom asked, ‘Do you like ice-cream?’ - Tom asked if I

liked ice-

cream. б)Төлеу сөздегі арнайы сұрақ автор сөзімен төл сөздегі арнайы сұрақпен байланысады. He asked, ‘What language do Australian people speak?’ – He asked what language Australian people speak. в) Егер төл сөздегі сұрақ to be етістігі арқылы берілген болса, онда төлеу сөзде қатаң сөз тәртібі сақталмайды. Where is the station?- Tell me where the station is, please? немесе Tell me where is the station, please? 8. Төл сөздегі бұйрықты сөйлем төлеу сөзде етістік инфинитив түінде беріледі. Robert: ‘Come to my place.’- Robert asked me to come to his place Robert to Bob: ‘Don’t be late.’ – Robert told Bob not to be late.

Questions/Сұрақтар

What?

Не? Қандай? Кім? /мамандық

What are you doing? What country is the largest? What is she?

Who? Кім?

Who is she? Who went there? Who buys newspapers today?

Whom? Кімді? Кімге? Whom does he love?

Where? Қайда? Қайдан?

Where is the UK situated? Where does he come from? What time? At what time?

Қай уақытта?

What time do you get up?

When? Қашан?

When did the Romans come to England?

Why? Неге?

Why are you at home today? Why does it like honey?

Which? Қайсы? Қайсысы?

Which of them knows English? Which of you is Susan?

How? Қалай? How can I get to the bus stop? How many? How much?

Қанша?

How many people live in Britain? How much time does it take?

Sequence of Tenses/Шақтардың қиысуы

Егер басыңқы сөйлемде баяндауыш Past Simple шағында болса, бағыныңқы сөйлемде баяндауыш өткен шақтың біреуінде тұруы тиіс.

He said that

he learned English.

Past

Simple

she was playing tennis.

Continuous

they had returned. Perfect

He said that

you had translated the text.

Past

Perfect

she was watching TV.

Continuous

they had returned by 7.

Perfect

He said that

they would call on him Future – in-

the -Past

Simple

you would be wearing that hat.

Continuous

she would have received your

letter by Saturday.

Perfect

He told me , that his father was a teacher . басыңқы бағыныңқы сөйлем сөйлем

Passive Voice / Ырықсыз ет to be + V3

Егер сөйлемде баяндауыш қызметін атқаратын етістік өзі қимыл- әрекет істемей, керісінше басқа біреудің қимыл-әрекетінің объектісі болса, мұндай етісті ырықсыз етіс дейді.

We use passive forms (passives) when a) we don't know WHO did it; b) we are interested in WHAT happens not WHO it is done by; c) the situation is rather formal. d) if we know WHO did the thing , we use the preposition by before it Impersonal sentence/ Жақсыз сөйлем Ағылшын тілінде сөйлемде бастауыш міндетті

түрде қолданатын болғандықтан, жақсыз сөйлем It бастауышынан басталады, қазақ тіліне аударылмайды.

It is a cold day. It is winter. It is snowing. It is 12 o’clock Сұраулы және болымсыз түрлері жалпы ереже бойынша жасалады.

Present Simple Passive am/is/are + V3 The book is taken

Past Simple Passive was/were + V3

The book was taken

Future Simple Passive

shall/will be+ V3

The book will be taken

Present Perfect Passive

have/has been + V3

The book has been taken

Past Perfect Passive had been + V3

The book had been taken

Future Perfect Passive

shall/will have been +V3

The book will have been taken Present Continuous Passive

am/is/are being+ V3

The book is being taken

Past Continuous Passive

was/were being + V3

The book was being taken