Тұйық етістіктің түрленуі бойынша ашық сабақ, 7-сынып

Сабақтың тақырыбы:

Тұйық етістіктің түрленуі

№ 47 орта мектеп

Күні :

Мұғалімнің аты-жөні :

Байырова Жұлдыз Рысбекқызы

Пәні: қазақ тілі

Сынып : 7

Қатысқандар саны :

Қатыспағандар саны :

Сабақ негізделген оқу мақсаты

( мақсаттары)

Етістіктің ерекше бір түрі – тұйық етістіктің ерекше мағынасы мен тұлғасы туралы білім алу. Оның есімдер сияқты түрленуін , қызметін түсіну, етістіктерді дұрыс пайдалануға, байланыстырып сөйлеуге, жазуға дағдылану.

Табыс критерийлері

Барлық оқушылар :

етістіктің ерекше түрлерін ажырата біледі;

-у жұрнағы арқылы жасалған тұйық етістік пен заттық мағына атауын ажырата біледі;

тұйық етістікті түрлендіре алады және құрамына талдай алады.

Оқушылардың басым бөлігі :

мәтін ішінен түрленген тұйық етістікті анықтай алады;

берілген мысалдар арқылы тұйық етістікті құрамына енгізіп сөйлемдер құрастырады, ойлау қабілеттері артады;

жаңа ақпараттарды қабылдайды, ойлау, сөйлеу мәдениеті дамиды, пәнге қызығушылығы, белсенділігі артады.

Кейбір оқушылар :

тақырыпты меңгертуге арналған тапсырмалар мен жаттығуларды өз беттерімен орындайды, оқушылар тұйық етістіктің ерекшелігін меңгеріп, өзіндік пайымдаулар жасап, күнделікті өмірде тиімді пайдаланады.

Тілдік мақсат

Оқушылар : оқушылардың сөз байлығын, ережені қолдануын тексеру, білімдерін жүйелеп, өз пікірін айта білуге қалыптастыру.

Негізгі сөздер мен тіркестер:

іс-әрекет атауы, заттық ұғымның атауы,

Сыныптағы диалог / жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер :

Талқылауға арналған тармақтар :

етістіктің ерекше түрі – тұйық етістік;

тұйық етістіктің түрленуі;

тұйық етістік пен заттық мағына атауы.

сөйлемдер мен сөздерді морфологиялық және сөйлем мүшелеріне талдау.

Жазылым бойынша ұсыныстар : Оқулықта берілген жаттығуды талдап, шартына сай орындау, жаңа таныс емес сөздердің мағынасын ашып жазу.

Алдыңғы оқу

Көсемшенің сөйлемдегі қызметі

Сабақтың әдіс-тәсілдері:

Топтастыру, «ИНСЕРТ» кестесі, «Ойлан, жұптас, талқыла», «Олжалы бестік» ойыны, «Болжау» әдісі, «Екі түрлі түсініктеме күнделігі»

Кері байланыс

Сабақта 7 модульдің қамтылуы:

Оқыту мен оқудағы жаңа тәсілдер, оқытуды басқару және көшбасшылық, оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау, сыни тұрғыдан ойлауға үйрету, АКТ-ны пайдалану.

Жоспар:

Қысқа мерзімді жоспар

Сабақ бөлімдері

Әдіс-тәсілдер

Мұғалімнің іс-әрекеті:

Оқушының іс-әрекеті:

Бағалау

Басы

Білу

«Топтастыру» әдісі

3мин.

*Сәлемдесу, түгелдеу, сабаққа назарларын аудару.

*Сыныпта жағымды көңіл күй қалыптастыру.

Есімше

Оқушыларға етістіктің ерекше түрлері есімше, көсемше, тұйық етістікке мысалдар таратылып, әр оқушы өз тобын тауып отыру арқылы топтасып отырады.

Есімше: түйгенім, айтатын, жасар, бармас, орындамақ, армандайтын

Көсемше

Тұйық етістік

*Сәлемдеседі, оқу құралдарын даярлап, мұғалімге назарын аударады. *Психологиялық дайындық: «Ұлылардан ұлағат»

Бағалау шкаласы:

«5» - 10 ұпай;

«4» - 9-7 ұпай;

«3» - 6-4 ұпай.

Топты бағалау үшін:

Егер тапсырма өте жақсы орындалса «қызыл алма» жапсырады, ал егер тапсырма дұрыс орындалмаса, «көк алма» стикер жапсырылады.

Топты бағалау критерийлері: *етістіктің ерекше түрлерін ажыратып, өз тобын

таба білді -

*етістіктің ерекше түрлерін ажырата алмады -

«Блум пирамидасы»

Блумның сұрақ қою өлшемі

5 мин.

Ой шақыру

2 мин.

Үй жұмысы: Етістіктің ерекше түрлерін қайталау

Өтілген тақырыптарды еске түсіру

Қызығушылығын ояту сатысы

ИНСЕРТ кестесі

V

Біле-

тін ақпа-рат

Жаңа ақпа-рат

Мені таң

ғал

дыр

ды

Көңілім

де сұ-

рақ туын

дай

ды

-Бүгінгі тақырыпта нені білуіміз керек? (оқушылардың жауабы тыңдалады)

-Балалар, көрдіңдер ме, біз сабаққа мақсат қоюдың өзінде де тұйық етістікті пайдаландық.

Топтық жұмыс. Үй тапсырмасы бойынша оқушылар «Блум пирамидасы» арқылы сұрақтар қоя отырып өткенді еске түсіреді.

Мақсаты: Оқушыларды жүйелі сұрақ қоя білуге жетелеу.

Оқушылар ИНСЕРТ кестесінің «V Білетін ақпарат» атты 1-бөлігін толтырады.

Оқушылар жаңа сабақтың мақсатын қояды.

Топты бағалау критерийлері:

*Сұрақ қою өлшеміне сай сұрақ

құрастырды-

*Сұрақ қою өлшеміне сай сұрақ

құрастыра алмады-

*Жауабы ерекше, жауап барысында дәлелді мәліметтерді келтіре отырып, өз ойын жеткізді-

*Сұраққа жауап барынша толық болмады, жауап барысында кейбір қателер

кездесті -

Ортасы

Түсіну

Қолдану

Талдау

Жинақтау

«ИНСЕРТ» кестесі

«Ойлан, жүптас, талқыла» стратегиясы

6 мин

«Олжалы бестік» ойыны

3 мин.

«Болжау» әдісі

2 мин.

Талдау тапсырмасы

5 мин.

«Блум пирамидасы»

Блумның сұрақ қою өлшемі

3 мин.

Мағынаны тану

Жаңа сабақ.

Тұйық етістіктің түрленуі

V

Біле-

тін ақпа-рат

Жаңа ақпа-рат

Мені таң

ғал

дыр

ды

Көңілім

де сұ-

рақ туын

дай

ды

Мұғалім жаңа сабақ бойынша 3-топтың туындаған сұрақтарына байланысты қосымша түсінік береді.

«Олжалы бестік» ойыны

Тұйық етістігі қатысқан салт-дәстүрлер мен ұлттық ойындар

«Құпия сөз»

Сауын айту

Талдау тапсырмалары:

Ата-бабамыздың аманат еткен ұлттық дәстүрін жалғастыру – біздің міндетіміз.

Тақтаға әр топтан бір оқушыдан шығып, жеке талдау жұмысын жүргізеді және критерийлер бойынша бір-бірін бағалайды.

Жаттығу жұмыстары. Жұптық жұмыс.

Оқулықпен жұмыс1-топ. 210-жаттығудың 1-бөлігін шартына сай орындайды.

2-топ. 210- жаттығудың 2-бөлігін артына сай орындайды.

3-топ. 211-жаттығу. Шартына сай тұйық етістіктің жасалуына қарай кестеге 4 мысал жазып, тәуелдеп, септеп, көптейді.

Жаңа сабақты жинақтау

Әр топ бір-біріне маңызды бір сұрақ дайындайды.

Топтық жұмыс. Жаңа сабақпен танысады.

Оқушылар тұйық етістіктің түрленуін оқушылар оқулықтан жеке оқи отырып танысады, сосын жұбымен талдайды, өз тұжырымдарын тобына ұсынады, топ мүшелері талқылай отырып жасалу жолдары бойынша ереже қорытып, ИНСЕРТ кестесіне жазып шығуы керек.

Тапсырма: Әр топқа ИНСЕРТ кестесінің әр бөлігі бөлініп беріледі. Жаңа тақырыпты өз беттерімен оқу жұпта, топта талқылап келесі топ мүшелеріне түсіндіру.

1-топ. + Жаңа ақпарат

2-топ. ! Мені таңғалдырды

3- топ. ? Көңілімде сұрақ туындайды.

Оқушылар берілген дәстүрлерді суреті бойынша анықтап, мәлімет беріп, әрі заттық мағынада қолданып, әрі тұйық етістік етіп сөйлем құрап шығуы тиіс. Жасырылған шаршылардың ішінен қай оқушыға «5» саны түседі сол оқушы бірден 5 ұпай иеленеді.

Сауын айту.

1-көмек. Қазақ халқында бірнеше ай, тіпті бірнеше жыл бұрын орындалады.

2-көмек. Бұл үшін әр жүз, әр руға бір-бір жас жігіттер жіберіледі.

3-көмек. Бір ауылда, елде үлкен ас, үлкен той болатын болса, алдын-ала (бірнеше ай, бір жыл бұрын) жан-жаққа хабар жіберіліп, адамдарды соған шақырады. Бұл- сауын айту дәстүрі.

Талдау тапсырмалары. Жеке жұмыс

1-оқушы. Сөйлемді сөйлем мүшелеріне талдайды. жүргізеді.

2- оқушы. Сөйлемдегі сөздерді сөз құрамына талдайды.

3- оқушы. Сөйлемдегі бір сөзге морфологиялық талдау жасайды.

1-топ оқушылары мәтіннен тұйық етістіктерді теріп жазып, қандай жалғау түрлерін қабылдап тұрғанын анықтайды, мәтіндегі бірінші сөйлемді сөйлем мүшесіне талдайды.

2-топ оқушылары мәтіннен тұйық етістіктерді теріп жазып, қандай жалғау түрлерін қабылдап тұрғанын анықтайды, мәтіндегі бір сөзге морфологиялық талдау жасайды.

3-топ оқушылары тұйық етістіктің жасалуына қарай кестеге 4 мысал жазып, тәуелдеп, септеп, көптейді.

1-топ. Интерпретациялық сұрақ құрастырады.

2-топ. Шығармашылық сұрақ құрастырады.

3-топ. Бағалау сұрағын құрастырады.

Мақсаты: Оқушыларды жүйелі сұрақ қоя білуге жетелеу.

Жаңа сабақтан алған білімідерін жинақтайды.

Топтың бағалау критерийлері:

*Жаңа тақырыпқа байланысты дәлелді мәліметтер келтіре отырып, өз ойын жеткізді-

*Жаңа тақырып бойынша тапсырманы барынша толық орындай алмады, жауап барысында кейбір қателер кездесті-

Өзін-өзі бағалау критерийлері: *Дәстүр атауын анықтап, кең көлемде мәлімет бердім - 1

*Тұйық етістік болатын сөйлем құрастырдым – 1

* Заттық ұғымда қолданылатын сөйлем құрастырдым – 1

Жалпы ұпай: 3

Сөйлем мүшелеріне талдаудың бағалау критерийлері:

*сөйлемді айтылу мақсаты мен құрылысына талдау жасады -1;

*тұрлаулы мүшелерді талдау ретімен дұрыс анықтады – 1;

*тұрлаусыз мүшелерді сұрақ қоя отырып анықтады – 1;

Жалпы ұпай – 3

Сөз құрамына талдаудың бағалау критерийлері:

*сұрақ қоя отырып сөздердің түбірін дұрыс ажыратты-1;

*сөз табы және оның мағыналық түрін

анықтады – 1;

*түбірге жалғанған қосымшаларды анықтап, талдау жасады – 1;

Морфологиялық талдаудың критерийлері:

*сөздің бастапқы тұлғасын анықтады-1;

*сөздің тұрақты, тұрақсыз белгілеріне талдау жасады – 1;

*сөйлемдегі атқаратын синтаксистік қызметін анықтады-1.

Жалпы: 3 ұпай

Жаттығу жұмысын орындаудағы жұптардың бағалау критерийлері:

*тұйық етістіктерді ажырата

білдім – 1;

*тұйық етістіктерді құрамына талдай алдым – 1;

* қосымша талдау түрлерін дұрыс жүргіздім – 1

Жалпы ұпай: 3

Топты бағалау критерийлері:

*Сұрақ қою өлшеміне сай сұрақ

құрастырды-

*Сұрақ қою өлшеміне сай сұрақ

құрастыра алмады-

*Жауабы ерекше, жауап барысында дәлелді мәліметтерді келтіре отырып, өз ойын жеткізді-

*Сұраққа жауап барынша толық болмады, жауап барысында кейбір қателер

кездесті -

Соңы

Бағалау

4 мин.

«Екі түрлі түсініктеме күнделігі»стратегиясы

А. Құнанбайұлының

«Он бесінші қарасөзі» тыңдалады.

1-топ

Абай ақынның пікірі

Менің пікірім

Егерде есті кісілердің қатарында болғың келсе, өзіңнен өзің есеп ал! Сол алдыңғы есеп алғаннан бергі өмірді қалай өткіздің екен, не білімге, не ахиретке, не дүниеге жарамды, күнінде өзің өкінбестей қылықпен өткізіппісің?

Алдыңа биік мақсат қой және соған жетудің жолдарын қарастыр, ізден және әрбір жасаған қадамың бойынша өзіңнен-өзің есеп ал.

2-топ

Абай ақынның пікірі

Менің пікірім

Үмітін үзбек - қайратсыздық

Үміттену – адамды барлық қиындықтан құтқаратын, жақсылыққа жетелейтін ең үлкен сенім.

3-топ

Абай ақынның пікірі

Менің пікірім

Ғылымсыз ахирет те жоқ, дүние де жоқ.

Ғылым іздену арқылы қиын белестерден қиналмай асып, биік шыңдарға шығуға болады.

Топтар ұлы ойшылдың «Оныншы қарасөзі», «Он бесінші қарасөзі», «Отыз жетінші қарасөзінен» ұғынғанын бір сөйлеммен ой түюі тиіс.

*Ой қорытындысын жасады, сөйлемнен тұйық етістікті анықтады-

*Қорытынды ойлары шашыраңқы болды-

1 мин.

Үйге тапсырма: 213-жаттығу

Қосымша ақпарат

Саралау –Сіз қосымша көмек көрсетуді қалай жоспарлайсыз? Сіз қабілеті жоғары оқушыларға тапсырманы күрделендіруді қалай жоспарлайсыз?

Бағалау – Оқушылардың үйренгенін тексеруді қалай жоспарлайсыз?

Пәнаралық байланыс

Қауіпсіздік және еңбекті қорғау ережелері

АКТ-мен байланыс Құндылықтардағы байланыс

Критериалды бағалау

Әдебиет, этнография

Жаңа сабақты қорытындылау мақсатында видеоролик көрсетілді.

Рефлексия

Кері байланыс 1 мин.

Саған не ерекше қиын болды?

Саған ең пайдалысы не болды?

Сабақ / оқу мақсаттар шынайы ма ?

Бүгінгі оқушылар не білді?

Сыныптағы ахуал қандай болды ?

Мен жоспарлаған саралау шаралары тиімді болды ма?

Мен берілген уақыт ішінде үлгердім бе ?

Мен өз жоспарларыма қандай түзетулер енгіздім және

неліктен ?

Қорытынды бағамдау

Қандай екі нәрсе табысты болды (оқытуды да , оқуды да ескеріңіз )?

Қандай екі нәрсе сабақты жақсарта алды (оқытуды да , оқуды да ескеріңіз )

Сабақ барысында мен сынып немесе жекелеген оқушылар туралы менің келесі сабағымды жетілдіруге көмектесетін не білдім ?

Директордың ғылыми-әдістемелік орынбасары: С. Н. Әліпбаева

Қазақ тілі мен әдебиеті пәндер

бірлестігінің жетекшісі: Н. Б. Тоғаева

Ата-анамыздың өнегелі тәрбиесін жалғастыру – біздің міндетіміз.

Интерпретация – оқу материалын «өз сөзімен» түсіндіру, қысқаша баяндау;