Ғылыми зерттеу жұмыстарын ұйымдастыру жолдары

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ

МИНИСТРЛІГІ СЕМЕЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК

УНИВЕРСИТЕТІ

3 денгейлі СМЖ

құжаты ПОӘК

ПОӘК 042- 18.6.1.83/03-2013 ПОӘК Оқу әдістемелік

бағдарлама

«Ғылыми зерттеулерді ұйымдастыру және

жоспарлау»

№__Басылым «___» ________ 20___

ж.

ПӘННІҢ ОҚУ - ӘДІСТЕМЕЛІК КЕШЕНІ «ҒЫЛЫМИ ЗЕРТТЕУЛЕРДІ ҰЙЫМДАСТЫРУ ЖӘНЕ

ЖОСПАРЛАУ» 6М071700 – Жылуэнергетика 6М072300 – Техникалық физика

мамандықтары үшін

ОҚУ – ӘДІСТЕМЕЛІК БАҒДАРЛАМА

ОӘК 042-18.6.1.83/03-2013 Баспа №__« » _________20__ ж. 18 беттің 2 -

беті

Семей

Мазмұны

1 ГЛОССАРИЙ.........................................................................................................................3 2 ДӘРІСТЕР..............................................................................................................................3 Дәріс 1.......................................................................................................................................4 Дәріс 2.......................................................................................................................................5 Дәріс 3.......................................................................................................................................6 Дәріс 4.......................................................................................................................................7 Дәріс 5.......................................................................................................................................8 Дәріс 6.......................................................................................................................................9 Дәріс 7.........................................................

ОӘК 042-18.6.1.83/03-2013 Баспа № « » ___________ 20___ ж. 18 беттің 3 -

беті

1 ГЛОССАРИЙ

Берілген ОӘК – те анықтамасымен бірге терминдер берілген:

Ғылыми қызыметкер (Ғылым) – жаңа білім алып, оны қолдануға бағытталған интеллектуалдық қызыметкер: - технологиялық, экономикалық, қоғамдық, гуманитарлық проблемаларды шешу; - Ғылым, техника және өндірісті бір жүйе ретінде қамтамассыз ету.

Ғылыми зерттеуді автоматтандыратын жүйе (АСНИ) – ғылыми зерттеулерді автоматтандыруға, сонымен қатар дәстүрлі үлгімен зерттеу мүмкін емес зерттелетін үлгіні моделдеуге қажетті.

Болжамдау — ( гректің progosis – алдын – ала айту), болжамды жасау, ауруды алдын – ала болжамдау және содан кейін болашақта қандай да бір құбылыс жайлы пікір айту.

2 ДӘРІСТЕР Дәріс – оқу сабақтарының формаларының бірі, пәнде айтылған теоретикалық сұрақтарды логикалық тұжырымда қарастыру.

ОӘК 042-18.6.1.83/03-2013 Баспа №__« » _________20__ ж. 18 беттің 4 -

беті

Модуль 1. Ғылыми зерттеудің әдістемесі. Зерттеу бағытын таңдау

Дәріс 1 (2 сағат, 1, 2 апта)

Тақырып. Кіріспе. Негізгі түсініктер мен анықтамалар

Сұрақтар 1 Кіріспе. 2 Негізгі түсініктер мен анықтамалар.

Бүгінгі таңда өндірістің тікелей итеруші күшіне айналған ғылымда ғылыми - техникалық ревлюцияның мәні күннен – күнге артуда.

Ғылым — жаңа білім алып, оны қолдануға бағытталған интеллектуалдық қызыметкер: - технологиялық, экономикалық, қоғамдық, гуманитарлық проблемаларды шешу; - ғылым, техника және өндірісті бір жүйе ретінде қамтамассыз ету.

Үлкен машина өндірісінің пайда болуы ғылымды өндірістің өзінің белсендіфакторына айналдырады. Ғылыми – техникалық революция жағдайында ғылымның түп тамырымен өзгеруі болды. Мұнда ғылым тек техниканы меңгеріп, соның деңгейіне жетуді ғана мақсат еткен жоқ, ол одан асып кетті. Саясаттануда, басқаруда, білім жүйесінде және материалдық өндірісте ғылымың қажеттілігі, басқа қызыметтерден қарағанда ғылымның даму жылдамдығын арттырды.

Ғылымың жіктелуі. Маркс бойынша келесідей жіктейді: техникалық, табиғи, қоғамдық және философия болып бөлінеді. Бұл жіктелудің негізіне материалдық әлемнің негізін зерттейтін барлық ғылымдар жатыр.

Ғылымды жіктеу проблемалары – барлық ғылыми білімің құрылымының проблемалары. Қазіргі заманғы ғылымның жіктелуі дифференциалдық және интегралдық болып бөлінуі.

Техикалық ғылымдарда табиғи денелердің мақсатты түрленуі деген жүйелік білім бар. Ғылыми техникалық білімді қосуға бағытталған алғашқы қадамдар Энгельсте көрінген жүйелеу және жіктеуден көрінеді. Одан әрі аталған жіктелу даму мен бірігуге алып келінді.

ОӘК 042-18.6.1.83/03-2013 Баспа № « » ___________ 20___ ж. 18 беттің 5 -

беті

Ғылымның даму кескінін тереңірек қарастырмай жатып, біз «таза түрде» ғылыми білімнің жүйесі ретінде ғылымның дамуының басты тенденциясын анықтамақ боламыз. Әрине, шынайы келгенде барлық тенденциялар бір – бірімен бірігуі мүмкін. Қазіргі заманғы негізгі тенденцияға дифференциалдық дамудан интегралдық дамуға айалуы жатады. Ғылым даму классификациясына фукционалдылықтан субстраттыққа айналуы тән. XVI...XVII ғғ бастап ғылымның дамуы затпен емес, қозғалыс формасымен немесе зерттелетін заттың жеке жақтарынан ерекшеленді.

Осы дәріс материалдарының негізгі түсініктерің білуі керек:

Өзін - өзі тексеруге арналған сұрақтар 1 «Ғылым» пәні дегеніміз не? 2 Ғылым қалай жіктеледі?

Дәріс 2 (1 сағат, 3 апта)

Тақырып. Ғылыми таным мен шығармашылықтың әдістемелік негіздері.

Қазіргі заманғы ғылыми- техиникалық ойлау қарастырылатын құбылыс пен процессті толық түсінуге бағытталған. Осылайша қарастыру меңгерілетін тыңғылықты қарым – қатына жасау, ол заттың пайда болу кезеңін, дамуын және оның тарихи қолдануын қарастыра отырып мүмкін болды.

Белгілісі сол жаңа ғылыми нәтижелер мен бұрыннан бар білім диалектикалық қарым – қатынаста болады.

Ғылыми зерттеуде барлығы маңызды. Барлық назарды негізгі немесе басты проблемаларға аудара отырып, бір қарағанда маңыздылығы аз көрінетін жанама фактілерді де ұмытпау керек. Жиі байқалатыны мұндай фактілер маңызды жаңалықтың ашылуының көзі болып табылады.

Ғылымда қандай да бір ғылыми фактіні орнату жеткіліксіз, сонымен қатар оны қазіргі ғылым тұрғыдан түсіндіріп, жәнеде оның қоғамдық, теориялық және практикалық маңызын көрсету керек.

Практикадан, қоршаған әлемді бақылаудан жәнеде өмір қажеттілігінен идея туады. Идея негізіне нақты фактілер мен оқиғалар жатады. Өмір нақты тапсырмаларды жүктейді,