Ғылыми жобаға баулу жолдары, 10 сынып

Ізденімпаз ұрпақты ғылыми жобаға баулу – ұстаздың құзыреттілік тәсілі

Жаңашылдық іс-әрекеттер қазіргі таңда мұғалімдер арасында кең өріс алуда. Атап айтар болсақ, оқушылар мен студенттерді зерттеу іс әрекетіне баулу. Білімге деген қызығушылық, бақылауға тырысушылық, тәжірибе жасауға дайын болу, бүкіл әлем туралы жан-жақты мәлімет жинауға талпынушылық қасиеттер бүгінгі жастарға тән дәстүрлі мінез болып табылады. Баланың өзін қоршаған ортадағы жайлы барлығын білгісі келетіні белгілі.

Ол әр нәрсенің жұмыс істеу принципін, неден жасалғанын қолымен ұстап көреді. Ендеше, зерттеушілік, ізденушілік бала табиғатына тән құбылыс, бұл белсенділік оның жеке басының дамуына ықпал етеді. Ал, есейе келе ол өзінің қызығушылығын бір бағытқа бұрады, яғни өзін қызықтыратын бір ғана нәрсені зерттейді.

«Зерттеу дегеніміз - жаңа білімді өңдеу процесі және таным қызметінің бір түрі болып есептеледі» - деп түсіндіріледі үлкен энциклопедияда.

Зерттеу әр түрлі әдіс-тәсілдерді қолдана отырып, белгілі бір объект жөнінде қалыптастырумен аяқталатын жүйелі және арнайы мақсатқа көзделген объектілермен танысу. Танымдық әрекет оқушы үшін еске түсірумен өзгерту бағытында болуы мүмкін. Оқушының өзгертушілік танымдық әрекеті зерттеу деп аталатын тәсіл арқылы жүзеге асырылады. Интеллектуалдық және шығармашылық қабілеті жоғары балалардың өз бетімен білім алу мүмкіндігі болуы тиіс, яғни, мұндай оқытуды бала өзі анықтайды, өзі басқарады, өзі жүзеге асырады. Балаларды оқытуда зерттеу әдісін қолдану қажеттілігі олардың табиғи қызығушылығының жоғарылығымен қоршаған ортасына деген құштарлығының басымдылығымен түсіндіріледі. Оқушының өзіндік әрекеті оның өзіндік талабын қанағаттандыруға ықпал ететін. Оқушылар қоршаған ортамен таныса отырып, өзіндік зерттеу әрекетін көмегімен жаңа білімді дайын күйінде емес, өзі ашады.

Жалпы оқушылардың шығармашылық жұмыстары ғылыми-педагогикалық проблема ретінде едәуір зерттелген. Айталық, оқушылардың шығармашылық мүмкіндіктері В.В.Давыдов пен В.В.Репкин еңбектерінде қарастырылған. Жасөспірімдік кезеңде оқушы оқу әрекетінің жеке дара субъектісі ретінде дами бастайды. В.В.Давыдов шығармашылық тұлғаның сипаттамасы деп осыны есептейді. Ол оқушының шығармашылық тұлға боп қалыптасуын өзінің «Дамыта оқыту теориясы» еңбегінде көрсеткен. Сонымен қатар жобалау оқыту технологиясының кең таралған түрлерінің бірі – оқушылардың жоба қорғауы. Жобалық технология оқушылардың іс-әрекетін түрлендіріп кеңіте түседі. Жобалауға арналған жұмыс бір тақырыпта балалар ұжымының және зерттеудің әртүрлі бағытын жалпылайтын жұмыс. Оқушылардың ғылыми жобалардың пайдалылығы аздаған болса да зерттеу жұмысын жүргізіп, оның әдіс-тәсілдерінде болады.Жобамен жұмыс істеудің басында мұғалімге қажеттісі:• Жобаға қатысты оқу мақсаттарын, оны әдістемелік және дидактикалық қамтамасыз етуді ойластыру;• Жобаға қатысушылардың санын анықтау;• Бұл жоба бір пәннің арнасында, әлде бірнеше анықтау;• Жобаның орындалуын бір мұғалім, әлде мұғалімдер тобы жүзеге асыра ма, соны шешу;• Зерттеудің…