Итмұрынның пайдасы туралы ғылыми жұмыс 2-сынып

Солтүстік Қазақстан облысы

«Шал ақын ауданының қазақ орта мектебі» КММ

Тақырыбы: Пайдасы сан қырлы –итмұрын.

Бағыты: медицина

Жоба авторы: Кутова Аружан

«Шал ақын ауданының қазақ орта мектебі» КММ

2 – сынып оқушысы

Жетекшісі: Абильмажинова А.С

«Шал ақын ауданының қазақ орта мектебі»КММ

бастауыш сынып мұғалімі

2017 жыл

МАЗМҰНЫ

І. Кіріспе

ІІ. Итмұрын туралы мағлұмат

2.1. Итмұрынның пайдалы, емдік қасиеттер

2. 2. Итмұрынның әдемілеу, әрлеу (косметика), әсемдік-сәндік (дизайн ) саласындағы орны

ІІІ. Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер

Аңдатпа

Зерттеу мақсаты: Итмұрын туралы мәліметтер жинақтап, зерттеу жүргізу.

Болжам: Бұл жұмыс кезінде мен іздену, зерттеу, бақылау, тұжырымдау әдістерімен жұмыс жүргіздім.

Зерттеу бөлімі 3 бөлімнен тұрады. Кіріспе бөлімде итмұрын өсімдігі туралы және де итмұрынның пайдалы, емдік қасиеттеріне, әдемілеу, әрлеу (косметика) жағына, әсемдік-сәндік (дизайн ) саласына тоқталып мәлімет беру.Қорытынды бөлімде жеткен жетістігім мен ұсыныс-пікірлер қамтылды.

1.Жұмыстың тақырыбы, мақсаты, міндеті айқындалып, зерттеу жұмыстары жүйелі жүргізілді.

2.Барлық материалдар тақырыпқа сай жинақталып, қорытынды пікір жазылды.

Зерттеу әдістемесі: Жұмысты баяндау, интернет желісі материалдарын пайдалану, жинақтау, саралау әдістері басшылыққа алынды.

Зерттеу жаңалығы: Итмұрынның адам денсаулығына пайдасы, оның емдік қасиеттерін, косметика да қолданыста екенін, әсемдік-сәндік (дизайн ) саласына да өз ерекшеліктері барын екенін білдім.

Зерттеу нәтижесі: - Итмұрынның адам денсауығына пайдасы зор екені, әдемілеу, әрлеу (косметика) саласында қолданыста ие екенін және әсемдік –сәндік (дизайн) саласында қолданыста екені анықталды.

Қорытынды: Егер осындай итмұрын сияқты әрі пайдалы,жергілікті жердің өсімдіктерін насихаттай білсек,онда халық өсімдіктердің адам ағзасына тигізетін әсері, шипасы жайында мағлұмат алып,осындай өсімдіктерді өз ауласында өсіріп, өзінің қажетіне қолдануына мүмкіндік туар еді.

І КІРІСПЕ

Өсімдік те табиғаттың бір бөлігі. Адамға қажет дәрі - дәрмек, киім – кешек, тамақ түрі табиғаттан алынады. Қазіргі таңда жер бетінде өсімдіктердің 500 мыңға жуық түрі бар екен. Өсімдік, ол – тіршілік, ол - өмір, ол - жердегі барлық тірі ағзаларға өмір беріп тұрады. Жер бетінде шипалық қасиетке ие алуан түрлі өсімдіктер өседі. Осынау әрқилы географиялық аймақта қоныс тепкен емдік, шипалық қасиеттері алуан түрлі өсімдіктерді адам баласы ерте кезден-ақ өз қажетіне жаратып келеді. Тіпті осыдан үш жыл бұрын –ақ кейбір шығыс елдерінде қазіргі қолданылып жүрген дәрілік өсімдіктердің бірсыпырасы белгілі болған.Дәрілік өсімдіктер жайында тұңғыш рет біздің дәуірімізге дейінгі ертедегі грек дәрігері Гиппократ белгілі еңбек жазған. Ол өсімдіктің қай бөлігі болса да пайдасы, оларды ауруды емдеу мақсатын кеңінен қолдануға болады.

Итмұрын – бағалы дәрумендерге өте бай жеміс. Одан дайындалған дәрі-дәрмек медицинада асқазан және бауыр ауруларын емдеуге қолданады. Ал гүлдерін шайдың орнына пайдалануға болады. С дәруменіне бай жемісті емдік дәрі ретінде әрі дәрумен түрінде көптеген жүзжылдықтардан бері кәдеге жаратып келеді. Оны тибеттік медицинада да қолданған. Шығыста итмұрынды аса жоғары бағалап, оның адам күш-қуатын жоғарылататын, көңіл-күйін көтеретін, әдемілік пен денсаулықты арттыратын қасиетке ие екенін айтады. Әдемілік әрлеуде (косметика) итмұрын өзінің орны ерекше қасиетке ие екенін сонау заманнан адамзат білген. Қазіргі заманда да осы итмұрын қосылған опа далап дүниелері кеңінен қолданыста. Ал итмұрынның әсемдік-сәндік (дизайн ) саласына да ойып алған орны ерекше. Біз айналадағы дүниелерді күнделікті көріп жүрміз, пайдаланып жүрміз. Бірақ олар туралы мәліметтерді жан-жақты білеміз бе? Осындай мақсатта алып отырған ғылыми жоба итмұрын туралы болу себебі осында.

2.1. Итмұрынның пайдалы, емдік қасиеттері

Дәруменіне бай итмұрынның медицина үшін құнды шикізат екені белгілі. Тибет медицинасында итмұрынды – жүйке жүйесі, тері мен кілегейлі қабық жарақаттарына бірден-бір ем. Сонымен бірге бұл дәрілік өсімдіктен өт, ішек жолдарын тазартатын, ағзаны нығайтатын, өкпе, бүйрек, бауыр жұмысын жақсартатын препараттар жасалады. Халықтық медицинада итмұрын тамырының қайнатпасы іш құрылысындағы тастар мен безгек сияқты жұқпалы ауруларға қарсы дәрілік сусын бола алады. Итмұрын шырыны гемоглобинді көтереді. Бұған қоса бұл шөптің сығындысы семіз адамдарды жүрек талмасынан қорғайды. Итмұрынның ерекшелігі — бағалы витаминдерге бай, жемісі және одан дайындалған дәрі-дәрмектер медицинада негізінен асқазан және бауыр ауруларын емдеуге қолданылады.Ол адамға шипалы. Оны жинап, кептіреді. Қайнатып, тұнбасын пайдаланады. Одан емдік майлар да жасалады. Халқымыздың ежелден дәрі ретінде қолданып келе жатқан өсімдіктердің бірі – итмұрын. Ол республикамыздың барлық өңірінде, әсіресе таулы аймақтарда көп кездеседі. Итмұрынның 60-тан астам түрі болса, соның 13 түрі дәрі жасау кәсіпорындарында қолданылады. Бізде кең тараған төрт түрі бар. Қоңыр қаралтқым, сопақша қызғылт, тікенді, қара домалақ болып келеді. Осыларды

В2, Р, К, Е, каротин 12-18 мг, пайыз, органикалық қышқылдар, алма және лимон заттары, эфир майлары, минералды тұз, темір, марганец, фосфор, кальций, молибден, кобальт, хром, мыс, тағы басқа заттар көптеп кездеседі.Итмұрынның дәні ғана емес, жапырақтары мен гүлін де жинайды. Гүлінде эфир майлары көп болса, жапырақтарында С дәрумені баршылық. Күзде тамырын да жинайды. Тамырын турап, бір ас қасығын жарты литр суға 10 минут ақырын қайнатып ішсе, бойдағы зат алмасуды реттейді. Жұмыс қабілетін арттырады, қан құрамын жақсартады, түрлі жаралардың жылдам жазылуына ықпал жасайды. Сонымен қатар, өтті айдайтын, зәрді жүргізетін, сұйық болып өтетін ішті тоқтататын, туберкулездің алдын алатын, тәбетті ашатын дәрі десе де болады.

Адам күн сайын 2 г ұнтақталған итмұрынды жеп отырса, сергектік сыйлап, жыныс қабілетін көтереді. Ұнтақталған дәнді 5 минут ақырын қайнатып, термоста 30-40 минут ұстап, шектеусіз іше берген жағдайда еске сақтау қабілетін жақсартып, ағзалардың жасаруына септігін тигізеді. Осы орайда ескеретін бір жайт, аталған тұнбаны тістің арасынан өткізіп ішуге болмайды. Өйткені тістің эмалын кетіретін қышқылдар бар.Адамның жұмыс қабілеті төмендеп, жылдам шаршайтын болса, қан құрамы өзгеріп, өкпеде туберкулез белгілері байқалса, бауыр, өт, қуық жұмыс ырғағы бұзылып, көңіл-күйді бұзатын болса, төмендегідей әдістерді қолданған жөн. Бір ас қасық ұнтақталған итмұрын дәнін 400 г қайнап тұрған суға салып, су моншасында 15 минут қайнатады, бір…