Ізгі педагог Шалва Амонашвили еңбегіне пікір

ІЗГІ ПЕДАГОГ Ш.А. АМОНАШВИЛИДІҢ «СПЕШИТЕ, ДЕТИ, БУДЕМ УЧИТЬСЯ ЛЕТАТЬ» ЕҢБЕГІНЕ ПІКІР

Кулмурзаева Нурсулу Оразбаевна

№ 8 гимназиясы КММ

Қарағанды облысы Жезқазған қаласы

Шалва Александрович Амонашвили – «Ұстаз әрдайым жайдарлы жүру керек», -деген ұстанымды насихаттайды. Ол өзінің тәжірибесімен ұстаздың үздіксіз бақылауында болмаған және зорлық көрмеген бала үлкен жетістіктерге жете алатынын дәлелдейді.

Профессор Амонашвилидің ұстанымы келесідей - «Әр бала белгілі борышпен өмірге келеді және әрбір сәбидің тек өзіне тиесілі жаны - ішкі дүниесінің сәулесі бар. Ата-ана мен педагогтың міндеті сол сәуленің жоғалып кетуіне жол бермей, балаға өз өмір жолына бағыт көрсету». Шалва Александрович Амонашвили балаға тұлғалық-адамгершілікке бағыттайтын тәсілдеменің бар қағидаларын әлемдік педагогика классиктері – К. Д. Ушинский, В.А. Сухомлинский, Януша Корчак, А.С. Макаренко және тағы басқалардан үйренгендігін айтады.

«Балаға білім ұшқынын сыйлау үшін, мұғалім жарық сәулесімен өзі нұрлана білуі керек» деген тақырыппен ізгі - педагог Ш.А. Амонашвилидің "Спешите, дети, будем учиться летать" еңбегіне пікір.

«Ізгілікті педагогика деген не?» деген сұраққа ең толық жауапты біз Ш.А.Амонашвилиден табуымызға болады: «Бұл педагогика баланы тура сол қалпында, ол қандай болса, сондай кейіпте қабылдайды, оның табиғатымен келіседі. Бұл педагогика балада оның шексіздігін көреді, оның ғарыштығын түсінеді және баланы адамзатқа өмір бойы жасауға жетелейді, дайындайды. Бұл педагогика бала бойында оның еркін жігерін айқындау арқылы бала тұлғасын тұжырымдап, ұстаз махаббаты, жоғарғы руханият секілді қасиеттерге бар әрекеттерін негіздейтін педагогикалық жүйелерді құрастырады. Бұл педагогика ұстаздық шығармашылықты ынталандырып, педагогикалық өнерге шақырады. Гуманды педагогикалық ой шексіздікті қамтуға ұмтылады, ал осы ерекшелік оның ауқымында пайда болған білім беру жүйелер мен үдерістерге күш береді»1.

Ш.А.Амонашвилидің қанатты сөздерін алғанда: «Сенім, үміт, сүйіспеншілік - осы қасиеттер негізгі педагогикалық санаты болып табылады. Бұл жұмыстың негізгі әдістері болуы мүмкін емес. «Балаға білім ұшқынын сыйлау үшін, мұғалім жарық сәулесімен өзі нұрлана білуі керек» деген тақырыппен Ш.А. Амонашвилидің "Спешите, дети, будем учиться летать" еңбегіне менің ойым. Осы еңбекте астарлы әңгімелер жинағы, әңгімелер, ертегілер, білім беру эсселері, дұғалар жинағы берілген. Бұл еңбектің басты мақсаты: адамдар үшін, балалар үшін өмір бойы сенім мен сүйіспеншілікті жүректеріне ұялату. Олар оқырмандарға ізгілікті білім беру арқылы даналық сөздерді талдап, әрбір кішкентай жаратылыс бұл кітап өмірімізге тыныштықты табады және жүрегімізді қуанышқа толтырады. Әрбір жанға ең саналы жылы және сенім мен үмітті мәңгілікте бізбен тұратынын атап көрсетеді.

Сұлулықты ішкі және сыртқы яғни, жан мен тән сұлулығы деп бөліп қарастыруға болмайды, тіпті, «жан–рух–тән» – үшеуін бірлікте қарастырған жөн. Себебі, адамдағы жалаң сыртқы сұлулық өзінің толыққанды мағынасын аша алмайды. Мәселен, қазақ дүниетанымындағы перінің сұлу қызы, күндізгі сұлу қыздың түнде жыланға айналғандығы туралы, басқа да әфсаналардың рәміздік, тұспалды көріністерінің түпкі мағыналарына үңілсек, сыртқының ішкіге сәйкес келмеуінің нақты тәжірибелік мысалы бізге үлгі-өнеге аларлық мұра болып табылады. Ал «жан–тән–рух» сұлулығының сәйкестігі эстетикада үйлесімділік деп аталады. Яғни, ішкі және сыртқы мазмұн мен форманың үндесуі. Қазақ халқының түсінігінде сұлулық жиі жырланатын тақырып. Ол әдемілікті, сүйкімділікті, сымбаттылықты, парасаттылық пен руханилықты, көркем мінезді, т.б. қоса қамтитын тұтастандырылған асқақ сұлулық. Бұл ұғымдар синонимдес емес, әрбіреуі өздігінше жеке дара құбылыс. Мәселен, «сүйкімділік» концептісінің арғы жағындағы мағынасы: пәктік пен бейкүнәлікті, тартымдылық пен тазалықты, әдептілік пен жұмсақ мінез қасиеттерді жинақтап тұрған тәрізді. Түркі халқының баһадүрлік дәуірінде әйел сұлулығы намыс, қайрат, адалдық сияқты ізгі ниеттермен толықтырылы

Мәселен, көшпелілер үшін «табиғат» – ерекше сұлулық обьектісі, ойлылық пен парасаттылыққа шақыратын, шыдамдылық пен төзімділікке үйрететін, мырзалық пен кеңшілікке бейімдейтін, ризашылық пен аңсау туғызатын «дала философиясын» құрайды. Қазіргі сұлулық туралы түсінігіміздің өзгеруіне мега, мезо, микро факторлар әсер етіп отыр. Табиғаттың өзгеруі, қала мәдениеті, экологиялық тепе-теңдіктің бұзылуы біздің көркемдік талғамдарымызды белгілі бір дәрежеде өзгертті. Абсолютті құндылықтарымыз – сұлулық туралы дәстүрлі ілімдерімізді сақтаудың және болашақ ұрпаққа жеткізудің құралына айналып отыр. Ұлтымыздың көркемдік дүниетанымы далалық кеңдікпен ұштасатынын отандық философтарымыз айтып жүр. Әлемнің құбылыстарын өзінің өнеріне көшіре алған халқымыздың сұлулық туралы пайымдауларының кейбіріне тоқтала кетсек, киіз үй әлемнің шағын моделі, домбыра – аттың шабысы, адамның жүрісі сияқты ырғақтарды жинақтап, жігерлілік пен шабытты тудырса, қобыз – аққудың саңқылы мен түйенің боздауын бейнелеп, қайғы мен мұңды, ал сыбызғы –…