Халық әнінің өміршеңдігі бойынша ашық сабақ

Қалалық білім бөлімінің қосымша білім беру оқу әдістемелік орталығы

Көркем шығармашылық бөлімі

Тақырыбы: «Халық әнінің өміршеңдігі»

«Дәстүрлі ән»үйірме жетекшісі: Тулебаева Молдир Муратбекқызы

Қызылорда, 2019 жыл

Әнші күйші кетсе дағы,

Ән менен күй баяғы.

Сабақтың мақсаты:

1.Білімділік: Әншілік мектептегі домбыра сүйемелі мен қағыс қостау түрлерінің ерекшелігін ескеру, сонымен қатар, аймақтық стильдік айырмашылықтарын берік сақтауға мән беру;

2.Тәрбиелік: Ұлттық өнерді қастерлеуге,құрметтеуге жәнеде халқымыздың мәдени асыл мұраларын ұрпақтан-ұрпаққа әрі қарай жалғастырушы ұрпақ тәрбиелеу;

3.Дамытушылық: Ән орындау барысында музыканың екпінін сезінуге баулу. Әнді көңілді, ынталы орындауға дағдыландыру.

Сабақтың түрі: жаңа сабақ

Сабақтың әдіс-тәсілі: Түсіндірмелі,талдау,музыка тыңдау; музыкалық-дидактикалық ойындар, жаңылтпаштар,дауыс қыздыру жаттығулары.

Сабаққа қажетті құралдар мен көрнекіліктер:

Құралдар: Лед панель, үнтаспалар, видеолар, музыкалық аспап;

Көрнекіліктер: Суреттер, слайдтар, дисктер;

Пәнаралық байланыс: қазақ тілі, тарих, әдебиет.

Сабақтың өзектілігі: Өнер-өшпес,өлмес мұра.

Күтілетін нәтиже: Аспаптарды үнінен ажырата білу, дәстүрлі өнер дегеніміз не? Ұлттық кодымыз не? Ән орындау барысында мәнеріне келтіріп, сүйіспеншілік сезіммен орындау.

Сабақтың барысы: I. Ұйымдастыру кезеңі.

II. Білімді жан-жақты тексеру.

IІІ. Жаңа сабақ.

ІV. Ән үйрену.

V. Білімді бекіту.

VI.Үйге тапсырма.

I.Ұйымдастыру кезеңі: Оқушылармен амандасу.

Олардың назарын сабаққа аудару.

Домбыралардың құлақ күйін келтіру; Балалар, бүгінгі сабағымызды жақсы көңіл – күймен өткізейік.

Өлең шумағын айту

«Дәстүрлі ән» үйірмесінің қыздары «Гүлдерайым» әнін хормен домбыра сүйемелімен орындайды. (Бұл біздің сабағымыздың дауыс жаттығуларына арналған )

II.Білімді жан-жақты тексеру: Музыкалық сауаттылық

( Бұрынғы өткен сабақтарды қорытындылау мақсатында балалардың музыкалық сауаттылықтарын тексерем. Флипчарт бағдарламасы арқылы видеомен жұмыс)

ІІІ.Жаңа сабақты түсіндіру: Халық әні «Үкілі қыз»

Балалар жаңа сабағымызды бастамас бұрын, мен сіздерге музыкалық екпін туралы қысқаша мәлімет бергім келіп тұр.

Ендеше бұрын кәсіби тұрғыда «екпін » туралы өткеніміз жоқ. Бүгін екпін дегеніміз не? Неше түрге бөлінеді? Барлығын жан-жақты қарастыратын боламыз.

Ақпарат арнасы:

Екпін (итальян тілінен аударғанда tempus - уақыт), музыкада - шығарманы орындау кезіндегі жылдамдық қарқыны. 17 - 18 ғасырлардан бастап екпіннің негізгі 3 түрі қалыптасады:

1)жай екпін (largo, lento, adagio, т.б.)

2) орташа екпін (andante, moderato, т.б.)

3) жылдам: екпін (аllegro, vivo, рresto, т.б.)

Бұл терминдер алғашқыда шығарманың жалпы характерін де (мысалы, аllegro - көңілді, largo - шалқыта) білдірді. Кейде екпін белгілі музыкалық шығарманың мінезін ("марш немесе вальс екпінінде", т.б.) көрсетеді. Музыкалық шығарманы баяулата немесе күшейте түсетін қосымша екпінде (molto - өте, тым; ma non troppo - тым жай, жылдам емес) қолданылады. Музыкалық шығарма мен оның жеке бөлімінің екпіні әдетте итальянша атаумен белгіленеді.

Енді балалар, осы уақытқа дейін өтілген әндеріміздің қай екпін түріне жататынын анықтап, орындап көрейік.

1. Жай екпін «Ақтолғай» халық әні Тулебаева М.М

2.орташа екпін «Қалаулым-ай» Оқушылар орындайды

3.жылдам екпін «Нақ-нақ » Қайрат Кәкімовтың орындауында

Балалар енді түсініп отырған боларсыздар, әндеріміздің орындалу ерекшеліктерін және әр әннің өзінше бір екпінмен айтылатынын естіп отырмыз.

Әншілік өнер атадан балаға мирас болып өзінің жалғасын тауып келеді. Қазақ өнері үшін 19 ғасыр «Алтын ғасыр» болып саналады. Бірінен соң бірі түйінделіп келген ұлы тұлғалар, кәсіби әншілік өнерді аса жоғары көркемдік деңгейге көтерді. Сегіз сері, Ақан сері, Мұхит, Жаяу Мұса, Кенен, Қайып т.с.с. әнші композиторлар өнер керуенін жалғап, сынын бұзбай ұрпағына табыс етті.

Халқымыздың дәстүрлі әншілік өнері сандаған ғасырлардан бері ауызша таралып келгені баршамызға белгілі. Қазақтың ән өнеріндегі айырмашылық сан-саналы аймақтық мектептерге бөлінеді. Әр өлкенің өзіндік сарыны, орындаушылық ерекшеліктері бар.

Халық арасында бұныда өзіндік ерекшелігі бар халықтық мектеп деп атауға болады. Яғни Арқа,Жетісу өлкесінің,Сыр өңірінің,батыс қазақстан өлкелерінің ән орындалуында айырмашылық баршылық.