Химиялық реакциялардың жылу эффекті ашық сабақ жоспары

Сабақтың тақырыбы.Химиялық реакциялардың жылу эффекті.

Сабақтың мақсаты:

Білімділік:Эндотермиялық, экзотермиялық реакциялар, жылу эффектісі ұғымдарын түсіндіру.

Дамытушылық: Термохимиялық теңдеулерді құрастыру білігін қалыптастыру

Тәрбиелік: ғылымға, пәнге қызығуға тәрбиелеу.

Тірек білім мен біліктер. Химиялық реакция, зат массасының сақталу заңы, химиялық теңдеулер, энергияның сақталуы және жылу процестері жөніндегі ұғымдар, теңдеуді құрастыру, теңестіру.

Сабақтың түрі: Жаңа сабақ.

Пәнаралық байланыс: физика

Сабақ барысы:

Ұйымдастыру кезеңі – 1 мин. Сәлемдесу, оқушыларды түгендеу, назарларын сабаққа аудару.

Үй тапсырмасын тексеру:

1.Химиялық реакция теңдеуі деген не?

2.Химиялық реакцияның белгілерін атаңдар.

3.Химиялық реакцияның типтері:

4. Жану дегеніміз не?

Жауабы:

1. Химиялық реакция теңдеуі дегеніміз не? –химиялық реакцияны химиялық таңбалар және формулалар арқылышартты түрде жазуі.

2. Химиялық реакцияның белгілерін атаңдар.-плюс,бағдарша,тұнбаның түзілуі,газдың шығуы,және жылудың бөлінуі немесе сіңірілуі.

Бұл сұрақтарға жауап беру барысында оқушылар химиялық реакцияның жүргенін тек бастапқы заттардың түсінің, исінің өзгеруі, тұнбаның түсуі, газдың бөлінуі сияқты белгілермен қоса жылудың бөлінгені не сіңірілгені арқылы да білуге болатындығын еске түсіреді.

3.Химиялық реакцияның типтері:

4. Жану дегеніміз не?Реакция кезінде жылу бөлініп,жарық шығады.Ондай реакцияларды жану реакцияларды деп аталады.

Жаңа сабақ:

Бұл сұрақтардың жауабын талдау нәтижесінде оқушылар жану мен баяу тотығу процестері кезінде жылу бөлінеді деген қорытындыға келеді. Бұл қорытындыдан кейін экзотермиялық реакция ұғымы жөнінде түсінік береді, яғни жылу түрінде энергия бөле жүретін химиялық реакцияларды-экзотермиялық реакция дейміз. Егер химиялық реакция энергия бөле жүретін болса сол бөлінген энергияны тиімді пайдалануға болады. Айталық отынның жану кезінде бөлінген энергияны үйді жылытуға пайдаланады, ғарыштық ракетаның жану камерасындағы отыннан бөлінген жылу сол ракетаның жұмысына жұмсалады, т.б.

Мүмкіндік болса судың электр тоғымен айырылуын көрсетіп, реакцияның жылуды сіңіре жүретініне де оқушы назарын аударады. Сол сияқты әктастың айырылуы да жылуды сіңіре жүретін реакцияға жататыны айтады. Мұғалім өз ұйғаруы боцынша, зертхана жағдайына, уақыттың жетуіне байланысты бұл екі тәжірибенің екеуін көрсетіп түсіндіруіне болады. Қорыта айтқанда, бұл тәжірибелер көмегімен эндотермиялық реакциялар ұғымын қалыптастырады, яғни энергия сіңіре жүретін реакцияны эндотермиялық реакция дейміз. Бұндай реакциялардың жүруіне қажетті ең басты жағдай-энергия. Сондықтан энергия көзінің болуын қамтамасыз ету керек.

Химиялық реакцияның жылу эффектісінің шамасы бірнеше факторларға тәуелді болады.

Әрекеттесуші Температураға Реагенттердің мөлшеріне Реагенттер мен алынатын

заттардың өнімнің агрегаттық күйіне

табиғатына

Экзотермиялық, эндотермиялық реакциялар түрін өзара салыстыра отырып, жылу эффектісі жөнінде түсінік беріледі. Демек, химиялық реакция көзіндегі бөлінетін не сіңірілетін жылу мөлшерін-жылу эффектісі дейміз. Олай болса химиялық теңдеулер арқылы бөлінген не сіңірілген жылу мөлшерін есептеуге болады. Осы тұста мұғалім оқушылардың физика курсынан алған білімін еске түсіріп, жылу мөлшерінің өлшем бірлігін, калориметрдің не екенін анықтайды. Сондықтан төмендегідей сұрақтар қоюға болады.