Хормен ән орындауға үйрету бойынша музыка конспектісі

Хормен ән орындауға үйрету

Жоспары:

Хор ұжымын ұйымдастыру әдістері

2 .Хормен ән айту дағдылары .

Хор жанры халық арасында кеңінен таралып, көпшілікпен орындалатын лайықты шығармаларды насихаттау, халықты өнерге тәрбиелеу мен ортақ іске жұмылдыру мақсатында дамып келеді. Кейбіреулер кез-келген бір топ адамның бас қосып ән салуын хор деп санайды. Тіпті, жеке дауыста орындалған кейбір шығармаларды бәрі бірігіп бір дауыста орындасада хормен орындадық дейді. Оны орындаудағы біркелкілігін, мәнерлілікке еш мән берілмейді. Мұндай топты хор деп айтуға болмайды.

Хор – әртүрлі дауыста ән салатын аамдар топтасып, ұйымдасқан ұжым. Дәлірек айтқанда хор дегеніміз – шығарманы көркем тілмен бірнеше дауыстың үнндескен әуені арқылы идеялық мазмұныны бұзбай, нақтылы түрде тыңдаушыға жеткізетін хор айтудың техникалық орындау шеберлігін игерген, әсемдеу жағынан толық мағлұматы бар ұжым. Сонымен, хор негізінде ән айтуға қабілетті адамдардың ұйымдасқан ұжымы. Хор ұжымын әртүрлі дауыстардан топтасып тұратын бөлшегі құрайды. Оны хордың партиясы деп атайды. Партиялардың дауыстық диапозоны мен дыбыс сипатына қарай топтасады.

Хор ұжымын ұйымдастыру әдістері:

Хордың ұйымдастыру кезеңінде міндетті түрде хордың маңызын, мақсатын түсіндіру, жұмыстары жүргізіледі. Ол үшін студенттерге болашақ музыка пәнінің мұғалімдеріне хор шығармаларын күйтабақтан, грамм жазбадан тыңдату немесе үлгілі көпке танымал хор ұжымының яғни хор ұжымының концертін тыңдау, мүмкін болса балалар хорын тыңдату пайдалырақ болар еді.

Хор ұйымдастыруға ең қажетті жағдай балаларға хор класының хор сабағын өткізуге ыңғайлы жарық болуы міндетті түрде музыкалық аспаптың болуы (фортепиано, баян).

Хор класында хор мүшелеріне жеткілікті орындықтар, жазу столдары, тақта, хор шығармаларын тыңдатуға арналағн аспап құралдардар (резетка), музыка жаңалықтарын көрсететіндей стендттер, ән айту ережелері, композиторлардың суреттері қажетті құралдар салатын шкаф т.б. болуы тиіс.

Хормен ән айту дағдылары:

Хор шығармаларын үйрену, айту, орындау кезінде ән айту дағдыларын қалыптастыру жұмыстары жүргізіледі. Шығармаларды айту, орындау кезінде студенттердің өзін-өзі ұстауы бірін-бірі тыңдап айтуы, әр дыбысты сауатты таза айтуы, ырғақтық, нюанстық құбылыстарды дұрыс орындауға бақыланады.

Хор шығармасын біркелкі көркем орындау үшін әрбір әншінің, дирижердың бүкіл жұмысын, қол қимылын шығарманы үйрету, айтқызу барысында іс-әрекетін сауатты түсінік, ұқыптылықпен орындап отыруының маңызы бар. Шығарманың басталу, аяқталу т.б. белгілері: көңіл аудары, дем алу, бастау, аяқтау сияқты белгілерін бұлжытпай орындау ән-хор дағдыларына жатады. Шығарманы орындвау барысында оның мазмұнына, лайықты динамикалық, екпіндік, ырғақтық өзгерістер, белгілер (ff, f, mf, mp, p, pp, < >) қатты, тез, жылдам, орташа, баяулата, көңілді ауыр, ферматаны кідіріс паузаны т.б.,дирижердың бет-бейнесін қол қимылы (жест, мимика) арқылы көрсетеді. Соны бұлжытпай сауатты орындау дағдысын қалыптастыру әрбір әншінің басты міндеті. Сонымен қатар хор шығармасын орындау барысында өзгелерден ерекшелнебей, бірін-бірі тыңдап, біркелкі орындау дағдысы қалыптасуы қажет.

Шығарманы отырып орындағанда әншілер орындыққа жартылай аяқты тең жерге басып, қолды оң тізенің үстіне қойып, еркін отырғаны жөн. Тұрғанда екі аяққа тең тұрып қолды жанына түсіріп, еркін тұру қалпын сақтау керек. Басты тым жоғары көтермей, тым төмен түсірмей, байырғы өз деңгейін ұстап, дененің еркін қалпын сақтап тұру ән айтуды жеңілдетеді.

Қазіргі мектепте музыка пән мұғалімінің қызметі екі үлкен саланы қамтиды:

Мектеп ішілік іс-шаралар мен түрлі музыкалық өнерге баулитын үйірмелік жұмыстар.

ҚР Білім стандартының тұжырымдамасы негізінде құрастырылған жаңа буын оқлықтарын, оқытудың жаңа технологияларын қолдана отырып сабақ жүргізу.

Мектеп ішілік іс-шаралар мен түрлі музыкалық өнерге баулитын үйірмелік жұмыстар – мектепте әртүрлі үйірмелерді құру арқылы жүзеге асырылады. Атап айтқанда мынадай үйірмелер болуы тиімді: хор, оркестр, жеке аспаптар, әншілер, би үйірмелері, фольклорлық, музыка театры және т.б. Міне осы үйірмелердің ішінен біз өз тәжірибемізде жиі кездесетін хор және оркестр ұжымдарын ұйымдастырудағы мұғаліміне қойылатын талаптараға тоқталамыз.

Хор дегеніміз – өзіндік вокалды-техникалық дауыстың ерекшеліктері бар, шығарманың мазмұндық ерекшелігін жеткізе алатын әншілерден ұйымдастырылған ұжым.

Әртүрлі құрылымдағы хор ұыжмдарының ішінде ерекше орын алатыны ол балалар хоры болып есептеледі.