Көкірек көзін ашалық тақырыбындағы ашық сабақ, 7 сынып

Көкірек көзін ашалық!

Мақсаты:

- оқушылардың бойында адам туралы, оның табиғи ішкі мүмкіндіктері, мінез-құлқы туралы жақсы көзқарас қалыптастыра отырып, оларға өзін-өзі қадағалай алу, бағалай білу және өзін-өзі дамытып, жетілдіре алу және өсу, есею жөнінде түсінік беру.

Міндеттері:

- адам өмірінің үнемі дамып, өсіп, жетіліп отыратын құбылыс екендігін ұғындыру;

- адам бойындағы барлық қасиеттерді, өзіндік ерекшеліктерді дамыта отырып, оқушыларға әр адамның ішкі мүмкіндігінің зор екендігін және оны тиімді пайдалана алуға үйрету;

- оқушыларды өзін-өзі басқара алуға, өздігінен іздене білуге тәрюиелеу.

Көрнекіліктер:

Әдемілеп үлкен плакатқа жазылған М.Мақатаевтың төмендегі өлең жолдары тақтаға ілінеді.

Өмірімен өзімнің таң қаламын,

Қалмаймын деп қатардан қамданамын.

Бүгінімді өткізсем қиындықпен,

Ертеңмен үмітпен қамданамын!

Шаттық шеңбер!

Биылғы оқу жылындағы алғашқы сабақ болғандықтан, мұғалім оқушылармен жазғы демалыстуралы әңгіме жүргізеді. Олар бір-бірімен сағынысып қауышқандарына қуанып, бір-біріне әдемі тілектер айтады. Одан соң сыныптағы бір оқушы немесе мұғалімнің өзі оқулықта берілген мына өлеңді орындайды.

Бала күн

Сол кез әлі есімде бала күнім,

Асық атып, асыр сап жүгіргенім.

Жүгіргенім, айналайын-ай!

Балалық шақ тәтті еді, бәрі бүгін.

Ойна да, күл, балапан, сен де бүгін,

Сен де бүгін, сен де бүгін-ай!

Қайырмасы:

Ботақаным, балапаным, құлыным,

Ашық болсын, жаңа болсын әр күнің.

Перизаттай сенің бейнең алтыным,

Қуанта бер пәк күлкіңмен, жарқыным.

Балғын шағым елес боп қалды бүгін,

Көк майсада асыр сап жүгіргенім,

Жүгіргенім, айналайын-ай!

Шомылармыз үйректей ақ қайықта,

Балалығым сағымдай қалды артта,

Қалды артта, қалды артта.

Қайырмасы.

Әңгімелесу

Сабақтың тақырыбын ашу үшін оқулықтағы «Ойланайық, пікірлесейік» атты айдармен берілген мына сұрақтар төңірегінде әңгіме жүргізіледі:

Жазғы демалысты қалай өткіздіңдер?

Өздерің жақын тұтқан адамдарды біраз уақыт көрмесеңдер қандай күйде боласыңдар?

Сағыныш дегенді қалай түсіндірер едіңдер?

Өз бойларыңнан қандай өзгеріс байқадыңдар?

Өздеріңмен бір жасқа есейгендеріңді қалай түсіндірер едіңдер?

Мұғалім оқушыларға өткен сыныпта алған адамгершілік құндылықтарды еске түсіре келіп, олардың бір жасқа есейіп, ой-өрістерінің де өскендігін айтады. Балалар да мұғалімнің ойын жалғастырып берілген сұрақтарға жауап береді. Мұғалім сөзінде әр адамның өмірдегі жеңісі де, жеңілісі де өзіне байланысты екендігіне мән береді. Сол себепті де әркім өзі ізденіп, өзі көп білім алуға ұмтылуы қажеттілігін тілге тиек етеді.

Мәтінмен жұмыс

Оқушылардың танымдық белсенділігі мен іскерлік әрекеттерін дамытып, олардың өзіндік пікірін дамыту мақсатында мұғалім оқулықта берілген К.Сегізбаевтың «Өсіп - өнсін ағаштар» атты әңгімесін оқуды ұсынады. Мәтінді мұғалім интонациялық кідірістерді ескере отырып, үлкен ықыласпен оқып береді. Оны оқушылардың өздеріне кезекпен оқытып, мазмұнын мұқият тыңдауды ұйымдастыруға да болады. Мұғалім тақырыптың мазмұнын ашатын сұрақтар арқылы оқушыларға мәтіндегі негізгі ойды таптырып, олардың құндылықты мәнін өз пікірлерімен пайымдатады.

Өсіп-өнсін ағаштар

К.Сегізбаев

«Ағаштар да сөйлейді» дейсің бе? Онда өзіміз куәсі болған мына бір әңгімені тыңдап көрші.

Көркемнің шуағы тұла бойын қыздырып, құстардың мың құбылған әні айналаны тербеткен шақта жас шыбық Қызылкүрең де қысқы ұйқысының оянған. О,ғажап! Бұрын тал түс болғанша бұған күннің сәулесін көрсетпейтін алып алма ағашы дәл төбесінен төніп, тынысын тарылтып тұрушы еді. Жалғыз ол емес, басқа да үлкен ағаштар қатарласа самсап, күннің сәулесін қойғанда бұл жазғанға аспанның өзін көрсетпеуге тырысатын. Бәрі де үшты-күйлі жоғалыпты. Өзі үлкен бір үйдің терезесінің алдына орын теуіпті.

-Ояндың ба? –деген нәзік үн дәл қасынан естілді. Қараса бойы өзінен де кішкентай құбақан түсті өскін Қызылкүренге күлімдей қарайды. –Енді екеуіміз іргелес тұрып, қатар өсетін боламыз.

Қызылкүрең сонда ғана өзінің жаңа мекенге қоныс тепкенін түсінген. Кезінде күн сәулесін түсірмегені үшін алып алма ағашына өкпелі де сияқты еді. Ал енді өзінің алғашқы рет топырақ арасынан бүр жарып, жарық дүниені көрген туған мекенін, тіпті алып ағашты да сағынғандай күй кешкен. Сол кезде қолында шелегі бар Кекілді балақан келіп, Қызыкүреңнің және оның қасында тұрған құбақаның түбіне су құйған. Жылы ылғалды рақаттана сорған қылдырықтай тамырлар көктем күнінің шуағымен балқып, ерекше бір күйге енген дерсің.

Екі-үш күн өтпей-ақ сидиған кішкене бұтақтардың әр тұтас бөртіп тұрды да, жап-жасыл жапырақтар қылтия бастады.

- Ой, сенің жапырақтарың қандай әдемі, - деді Құбақан, - жап-жасыл екен.

- Сенің де жапырақтарың көздің жауын алғандай көрікті-ақ, - деді Қызылкүрең де көршісінің көңілін көтеріп.

- Шіркін, біз де үлкен ағаш болып, жеміс берер ме екенбіз?! – деп армандады бір күні Құбақан.

- Және біздің жемісіміз сонша әдемі, сонша дәмді болса ғой, - деп қиялдады Қызылкүрең де.

Үйге кіріп-шығып жататын кісілердің ең кішкентайы кекілді балақан жаз бойы екеуінің түбіне шыққан арам-шөптерді отап, топырақты қопсытуды да ұмытқан жоқ. Көздің жауын алғандай олардың жап-жасыл жапырақтары небір ыстық күндерде де өңінен тайған емес. Уақытымен құйылған суға қанған олар аңызақты ыстықтан қорқуды білмейтін. Екеуі жаңа қоныстағы алғашқы жаздарын жаман өткізген жоқ. Айналаны ақша қар басып, қыс түскенде екеуі тағы ұзақ ұйқыға кеткен. Көктем шығып, бұтақтары бүр жара бастағанда екеуі бойларының өткен жылға қарағанда біраз өсіп қалғандарын айтып, мәз болысатын. Осылайша олар бірнеше жазды өткізіп, бірнеше көктемді қарсы алатын.