Көшпелі алтын шығармасы бойынша әдеби эссе 10 сынып

Бөлім:

3-бөлім: Парасат пайымы

Педагогтің Т.А.Ә.

Жанабаева Фарида Токтарбаевна

Күні: 21 /02

С.Сейфуллин атындағы №4 ІТ мектеп-лицей

Сынып: 10 «Б»

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы

Сұлтанбеков «Көшпелі алтын» ғылыми фантастикалық әңгімесі. Әдеби эссе

Оқу бағдарла

масына сәйкес оқыту мақсаттары

10.3.3.1 шығарманың идеясын адамгершілік құндылық тұрғысынан талдап, әдеби эссе жазу

Сабақтың мақсаты

Шығарманың идеясын адамгершілік құндылық тұрғысынан талдап, әдеби эссе жазу

Сабақтың барысы

Сабақтың

кезеңі/ уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

1 минут

1.Амандасу, сыныптың сабаққа дайындығын қадағалау сабақ мақсатымен таныстырады

Үй тапсырмасы.

Т.Сұлтанбеков «Көшпелі алтын» ғылыми фантастикалық әңгімесі

3 маңызды ақпарат, қиындық тудырған

2 жағдайды, ұнаған

1 іс-әрекетті (Менің байқағаным,...Менің ойымша,... Мен ойлаймын...») деп бастап айтып шығады.

Кері байланыс. Өзінің ойын көркемдеп, керекті мәліметтермен толықтыра сөйлеген оқушыларға «ЖАРАЙСЫҢ», «КЕРЕМЕТ» деген марапат сөздер тағылады.

Оқу құралдарын дайындайды, сабақ тақырыбын, мақсатын дәптерлеріне жазады

Сабақтың ортасы

Мағынаны тану кезеңі

Т. Сұлтанбеков «Көшпелі алтын» ғылыми фантастикалық әңгімесі

Үңгірдегі сыр

Фантастика (көне грекше: φανταστική – көзге елестету өнері)

Әңгіме – көлемі қысқа , оқиғасы өмір шындығынан алынған көркем туынды.

Жазушының «Әңгімелерімнің негізгі тақырыбы – табиғаттың құпия сырын ашу, оны адам санасына бағындырып, адам баласының игілігі үшін қызмет еттіру»,- деген.

Идеясы -ғылымның табиғи сырына үңілуге, адам миы арқылы оның құдірет күшін танып білуге, тіпті оны тізгіндеп бағындыруға да болатынын айғақтайды.

Тапсырма

Т.Сұлтанбековтың «Көшпелі алтын» әңгімесінің идеясын адамгершілік құндылық тұрғысынан талдап, идеяны жеткізудегі автор шеберлігіне баға беріп, 120-150 сөзден тұратын эссе жазыңыз.

1-қадам. Дайындық кезеңі. Әдеби эссе

жазуға дайындықты мәтінді мұқият оқу барысында қажетті жазбаларды түртіп алудан бастаған жөн. Себебі шығармада автордың көзқарасы, оның әлемге деген қатынасы, сөйлеуі мен ойы берілуі мүмкін және бұлар талдауға қажет болатын маңызды деректер.

2-қадам. Әдеби эссенің құрылымы. Кез келген жазбаша жұмыстағыдай әдеби эсседе де кіріспе, негізгі, қорытынды бөлім болады.

I. Кіріспе бөлім. Жақсы жазылған кіріспе оқырманның қызығушылығын оятып, эссені аяғына дейін оқуға қызықтырады. Кіріспе бөлімде мәселенің тұжырымдамасы және оның маңызы, риторикалық сұрақ, дәйексөз және т.б. болуы мүмкін. Сондықтан, ерекше эмоционалды түрде ойлана отырып, оқырманды қаралатын мәселеге алып келу маңызды. Кіріспе бөлімде тезистің маңызы зор болып келеді. Себебі тезис – эссеге бағыт беретін және мәтінде кездейсоқ ойлардың орын алуына жол бермейтін негізгі аргумент.Тезис арқылы мәтіннің өзге бөліктерінен не күтуге болатынын анықтауға мүмкіндік бар. Әдеби талдауда жазған әр сөйлем осы тезиспен тікелей байланысты. Сондықтан тезистік ойды анықтап, соған сай аргументтер мен пікірді жинақтаған жөн.

II. Негізгі бөлім тақырыптың бірізді баяндалуы, жазылған мәселе бойынша ұсыныстар мен көзқарастарды бейнелі түрде жеткізеді, жазбаша хабарландырудың мақсаты мен бағытына сілтейтін ой желісін құрайды, дәлелдемелері мен сілтемелері бар, идеяны дәлелдемелер мен нақты мысалдар арқылы нақтылайды. Мұнда әртүрлі айқындау құралдары қолданылады.

Мәтіннен алынған дәлелдермен (аргументтермен) дәлелдеуді әдеби талдаудың негізгі бөлігі құрайды. Дәйексөздерді контекстке келтіріп, оларды не үшін қолданғанын түсіндіру өте маңызды. Олардың дұрыс енгізіліп, талдануына мән берген жөн. Себебі, біріншіден, аргумент материалды түсінгеніңнің дәлелі, екіншіден, ақпаратты дұрыс қолдана білу қабілетінің көрінісі болып табылады.

Әр тезистің пайдасына екі дәлел келтірген жөн: бір дәлел нанымсыздау болады, үш дәлел жанр түрінде орындалып, қысқаша және образдауға бейімделген баяндаманы күрделендіріп жібереді. Осылайша эссе дөңгеленген құрылымға айналады (тезистер мен дәлелдердің саны тақырыпқа, таңдап алынған жоспарға, ойдың қисынды дамуына байланысты).

Кіріспе тезис, дәлелдер

қорытынды.

Эсседе «... Менің ойымша», «Біріншіден..., екіншіден...» т.б. қыстырма сөздерді тек эссенің негізгі бөлімінде ғана қолдануға болады. Кіріспе мен қорытынды бөлімде қолдану дұрыс емес. Кіріспе мен қорытынды бөлімде бұл қыстырма сөздер кездессе, эссе құрылымы сақталмаған деп есептелінеді.

ІІІ. Қорытынды бөлім. Қорытынды бөлімде кіріспе мен негізгі бөлімдегі ойларды қорытындылап, оқырман үшін маңыздылығы түсіндірілуі қажет.

Үлгі:

Тақырыбы: «Найзағайлы бұлттарға құрық салуға бола ма?»

Кіріспе бөлім.

Тезис: Иә, найзағайлы бұлттарға құрық салуға болады деп санаймын.

Негізгі бөлім.